شهرستان کرج

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
شهرستان کرج
Karaj Chalus road near Asara 1 - panoramio.jpg
Jangalbani street, mehrshahr, Karaj - 5.jpg
Winter (164560999).jpeg
Tulips Festival Held in Iran's Karaj-24.jpg
Chalus Road, Alborz Province, Iran (42356976744).jpg
Finnish houses in Dizin Summer.jpg
Beheshti street (Karaj).jpg
Karaj Taleghani.jpg
جهت عقربه‌های ساعت از بالا:
مهرشهر - جاده چالوس - رودخانه کرج - سد امیرکبیر - خیابان بهشتی کرج - بلوار طالقانی کرج - کلبه‌های پیست اسکی دیزین - بوستان چمران
Alborz Karaj.svg
موقعیت در استان
اطلاعات کلی
کشورFlag of Iran.svg ایران
استانالبرز
مرکز شهرستانکرج
سایر شهرهاکمالشهر / محمدشهر / گرمدره
بخش‌هابخش مرکزی، بخش آسارا
مردم
جمعیت۱٬۹۷۳٬۴۷۰ نفر سال ۱۳۹۵[۱]

شهرستان کَرَج یکی از شهرستان‌های استان البرز است. این شهرستان در شرق استان البرز قرار دارد. این شهرستان پرجمعیت‌ترین شهرستان استان البرز و چهارمین شهرستان پرجمعیت ایران است. مرکز این شهرستان، شهر کرج است.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

تاریخچه[ویرایش]

محدوده اولیه این شهرستان برابر با استان البرز کنونی بود تا اینکه شهرستان ساوجبلاغ در سال ۱۳۶۸ از کرج جدا شد، البته قلمرو اولیه شهرستان ساوجبلاغ علاوه بر قلمرو کنونی شامل دو شهرستان نظرآباد و طالقان نیز می‌شد، زمانی که استان البرز تأسیس شد، اشتهارد و فردیس نیز بخشی از شهرستان بودند، اما شهرستان اشتهارد در سال ۱۳۹۱ و شهرستان فردیس در خرداد سال ۱۳۹۲ از این شهرستان جدا شدند.

تقسیمات کنونی[ویرایش]

این شهرستان شامل دو بخش است به نامهای بخش مرکزی و بخش آسارا.

مردم‌شناسی[ویرایش]

نظرسنجی سال ۱۳۸۹

طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبرهٔ پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعهٔ آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱٬۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در کرج به قرار زیر بود:[۲]

اقوام کلانشهر کرج
قومیت درصد
فارس، تات
  
۵۳%
آذری
  
۳۰%
کرد
  
۷٫۲%
طبری و گیلک
  
۵%
لر
  
۴٫۱%
عرب
  
۰٫۹%
سایر
  
۰٫۳%
منبع:[۳]

زبان[ویرایش]

زبان‌های رایج در شهرستان کرج:

  1. زبان فارسی: این زبان گویش اصلی شهر کرج و رایج‌ترین زبان بین اقوام مختلف کرج می‌باشد.
  2. گویش کرجی: گویش کرجی گویشی از خانواده گویش‌های فارسی-مازندرانی می‌باشد این گویش توسط بومیان شهرستان فردیس، شهرستان ساوجبلاغ و کرج گویش می‌شود، گویش کرجی زبان بومی نواحی نواحی مرکزی و جنوبی شهرستان کرج می‌باشد. این گویش در محلات مختلف کرج همچون حصار، سرجوب، وسیه، بیلقان، مصباح، سرحد آباد، کلاک، سیاکلان، آتشگاه، دوروان گوهردشت، ده کرج و غیره گویش می‌شود. در شهرستان ساوجبلاغ این گویش توسط بومیان هشتگرد و آبادی‌هایی همچون سیرود، اسپی داران (سپیدداران)، اسکول دره، کله رود (گلین رود)، عالم زمین، ولیان، آغشت، برغان، بانو صحرا، خوروین، ورده (هندوکوچیک)، سیواندره، سیبستان، آجین دوجین، کوشک زر، آردهه، فشند، ینگی امام، شنده، سنج، بریانچال، سرهه، طالیان و غیره گویش می‌شود.[۴]
  3. گویش قصرانی: گویش قصرانی گویشی از زبان مازندرانی می‌باشد که در شمال شهرستان کرج نواحی همچون شهرستانک، لانیز، شلنک و همه جا گویش می‌شود.[۵]
  4. گویش ولاترویی: گویش ولاترویی گویشی از زبان مازندرانی می‌باشد که در محدوده ولایت‌رود تا گچسر صحبت می‌شود.[۶]

آب و هوا[ویرایش]

  • جدول آب و هوای شهرستان کرج[۷]

[۸] [۹] [۱۰]

شهرستان کرج
نمودار آب و هوا (راهنما)
ژفمآمژژآساُند
 
 
۴۴
 
۴−
۱۳−
 
 
۴۸
 
۱
۱۱−
 
 
۵۲
 
۱۱
۶−
 
 
۴۸
 
۱۷
۱−
 
 
۲۵
 
۲۶
۵
 
 
۷
 
۳۴
۱۲
 
 
۶
 
۳۷
۱۵
 
 
۳
 
۳۷
۱۵
 
 
۴
 
۳۲
۱۳
 
 
۲۶
 
۲۳
۴
 
 
۴۵
 
۱۱
۴−
 
 
۴۰
 
۱
۱۰−
میانگین بالاترین و پایین ترین دما به مقیاس سانتیگراد
بارندگی به مقیاس میلی‌متر
منبع: [۹]

منابع[ویرایش]

  1. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران-آمار سال ۱۳۹۵
  2. فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانهٔ ملی جمهوری اسلامی ایران * شماره کتابشناسی ملّی:۲۸۹۰۶۹۰ *عنوان و نام پدیدآورنده:طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیرثبتی)
  3. فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانهٔ ملی جمهوری اسلامی ایران * شماره کتابشناسی ملّی:۲۸۹۰۶۹۰ *عنوان و نام پدیدآورنده:طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیرثبتی)
  4. رضا آقازاده، گویش کرجی، ۸۸.
  5. حبیب برجیان، گویشهای تبروید در البرز مرکزی: همگرایی زبانی بین طبری و فارسی، ۴۳۰.
  6. برجیان، حبیب (۱۳۸۸). محبوبه محمدی، ویراستار. متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو. آینهٔ میراث = ۲۶۱.
  7. Karaj sa Geonames.org (cc-by); post updated 2014-09-06; database download sa 2016-08-15
  8. Peel, M C; Finlayson, B L. "Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification". Hydrology and Earth System Sciences. 11: 1633–1644. doi:10.5194/hess-11-1633-2007. Retrieved 30 Enero 2016. {{cite journal}}: Check date values in: |access-date= (help)
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ "NASA Earth Observations Data Set Index". NASA. Retrieved 30 Enero 2016. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (help)
  10. "NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)". NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission. Retrieved 30 Enero 2016. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (help)