جنوب ایران
جنوبِ ایران شامل نواحی جنوبی کوههای زاگرس و کرانههای شمالی خلیج فارس است که استانهای فارس، کرمان، هرمزگان، بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد را در بر میگیرد. در برخی منابع استانهای خوزستان و سیستان و بلوچستان نیز در این تقسیمبندی جای داده میشوند. بخش بزرگی از جنوب ایران دارای آب و هوای گرم و خشک است. کلانشهرهای شیراز، اهواز، کرمان و بندرعباس و شهرهای بوشهر، آبادان، گچساران، دزفول، خرمشهر، سیرجان، جهرم، لار، رفسنجان، بم، جیرفت، کازرون، فسا، داراب، مرودشت و یاسوج از شهرهای پرجمعیت این منطقه بهشمار میروند.[۱]
پرجمعیتترین شهرها و مردم
[ویرایش]| رتبه | نام شهر | استان | جمعیت ۱۳۹۵[۱] | رتبه در استان |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | شیراز | فارس | ۱٬۵۶۵٬۵۷۲ | ۱ |
| ۲ | اهواز | خوزستان | ۱،۱۸۴،۷۸۷ | ۱ |
| ۳ | کرمان | کرمان | ۵۳۷،۸۳۸ | ۱ |
| ۴ | بندرعباس | هرمزگان | ۵۲۶٬۶۴۸ | ۱ |
| ۵ | دزفول | خوزستان | ۲۶۴،۷۰۹ | ۲ |
| ۶ | بوشهر | بوشهر | ۲۲۳٬۵۰۴ | ۱ |
| ۷ | آبادان | خوزستان | ۲۳۱،۴۷۶ | ۳ |
| ۸ | سیرجان | کرمان | ۱۹۹،۷۰۴ | ۲ |
| ۹ | یاسوج | کهگیلویه و بویراحمد | ۱۹۴،۵۳۵ | ۱ |
| ۱۰ | ماهشهر | خوزستان | ۱۶۲،۷۹۷ | ۴ |
| ۱۱ | رفسنجان | کرمان | ۱۶۱٬۹۰۹ | ۳ |
| ۱۲ | مرودشت | فارس | ۱۴۸٬۸۵۸ | ۲ |
| ۱۳ | جهرم | فارس | ۱۴۱٬۶۳۴ | ۳ |
| ۱۴ | اندیمشک | خوزستان | ۱۳۵،۱۱۶ | ۵ |
| ۱۵ | خرمشهر | خوزستان | ۱۳۳،۰۹۷ | ۶ |
| ۱۶ | جیرفت | کرمان | ۱۳۰٬۴۲۹ | ۴ |
| ۱۷ | بم | کرمان | ۱۲۷٬۳۹۶ | ۵ |
| ۲۱ | برازجان | بوشهر | ۱۲۵،۵۶۷ | ۲ |
| ۱۹ | بهبهان | خوزستان | ۱۲۲،۶۰۴ | ۷ |
| ۲۰ | ایذه | خوزستان | ۱۱۹،۶۹۹ | ۸ |
| ۲۱ | فسا | فارس | ۱۱۰٬۸۲۵ | ۴ |
| ۲۲ | شوشتر | خوزستان | ۱۰۱،۸۷۸ | ۹ |
| ۲۳ | مسجد سلیمان | خوزستان | ۱۰۰،۴۹۷ | ۱۰ |
| ۲۴ | دوگنبدان | کهگیلویه و بویراحمد | ۹۶٬۷۲۸ | ۲ |
| ۲۵ | کازرون | فارس | ۹۶٬۶۸۳ | ۵ |
جنوب ایران از نظر قومیت بسیار متنوع است که فارسها و لرها (شامل بختیاری، بویراحمدی، بهمئی، ممسنی، کوهمره، دشتی، تنگستانی، لیراوی و …)، ترکها (شامل قشقاییها، نفر، بهارلو و اینانلو و …)، بلوچها، سیستانیها، عربها و ایرانیان آفریقاییتبار را دربرمیگیرد. همچنین اقلیت بسیاری از اقوام ایرانیتبار به دلایل کاری و اشتغال از مناطق مختلف ایران و حتی از کشورهای مجاور به این منطقه مهاجرت کردهاند از جمله و مازندرانیها و آذربایجانیها و گیلکها و کردها و لک ها و تالش ها و تاتها از مناطق مختلف ایران از شمالغرب ایران و شمال ایران و غرب ایران و مرکز ایران به جنوب ایران کوچ کردهاند همچنین بسیاری از افغانستانیها و پاکستانیها به دلایل مختلفی همچون جنگ و خشکسالی از افغانستان و پاکستان به ایران به ویژه به مرکز ایران و جنوب ایران مهاجرت کردهاند همچنین اقلیتهایی از گروهای قومی و دینی همچون مندائیان و ارمنیها در این منطقه سالهای بسیار طولانی حضور دارند.
ترابری
[ویرایش]جادهای
[ویرایش]شبکههای وسیعی از جادهها در جنوب ایران مثل نقاط دیگر جهان وجود دارد که شهرها را به یکدیگر وصل میکنند. این منطقه یک آزادراه دارد که شیراز را به اصفهان متصل میکند. عملیات ساخت آزادراه شیراز _اصفهان از سال ۱۳۸۹ شروع شده است که با بهرهبرداری از آن که از شهرستانهای اقلید و بیضا میگذرد، فاصله شیراز تا اصفهان حدود ۱۳۰ کیلومتر کاهش مییابد.[۲] این پروژه در دو قطعه (شیراز - بخش سده و سده - اصفهان) اجرا میشود. همچنین آزادراه شمالغرب شیراز و آزادراه شیراز_بوشهر در حال ساختن میباشد.[۳] جادههای جنوب ایران به شرح زیر میباشند.
| نشان | شماره جاده | مسافت (کیلومتر) |
شهر مبدأ | شهر مقصد | شهرهای مهم | موقعیت |
|---|---|---|---|---|---|---|
 |
جاده ۴۵ | ۱۹۴ | رامهرمز | بندر دیلم | بهبهان | .jpg) |
 |
جاده ۵۵ | ۵۴۷ | بوشهر | اصفهان | نورآباد (فارس)، یاسوج، بروجن، مبارکه |  |
 |
جاده ۶۳ | ۱۲۸ | شهرضا | یاسوج | سمیرم |  |
 |
جاده ۶۵ | ۱٬۲۰۸ | تهران | سیراف | اسلامشهر، ساوه، دلیجان، میمه، شاهینشهر، اصفهان، شهرضا، آباده، مرودشت، شیراز، فیروزآباد، جم |  |
 |
جاده ۶۷ | ۸۰۷ | یاسوج | بندرلنگه | اردکان، شیراز، جهرم، لار، بستک |  |
 |
جاده ۷۱ | ۱٬۲۴۴ | تهران | بندرعباس | قم، کاشان، نطنز، یزد، شهربابک، سیرجان |  |
 |
جاده ۷۸ | ۶۴۷ | یاسوج | راور | اقلید، ابرکوه، یزد |  |
 |
جاده ۸۶ | ۱٬۲۴۸ | باغین | اهواز | شیراز، دوگنبدان، بهبهان |  |
 |
جاده ۹۱ | ۱٬۷۲۰ | فیضآباد | جاسک | فردوس، راور، کرمان، جیرفت، کهنوج، میناب |  |
 |
جاده ۹۲ | ۱٬۱۲۴ | فسا | ایرانشهر | فسا، داراب، حاجیآباد، شهرستان کهنوج، ایرانشهر |  |
 |
جاده ۹۴ | ۹۰۵ | اهرم | میناب | اهرم، فراشبند، فیروزآباد، خنج، لار |  |
 |
جاده ۹۶ | ۱٬۱۵۰ | شلمچه | بندرعباس | خرمشهر، آبادان، ماهشهر، بندر گناوه، برازجان، اهرم، خورموج، کاکی، بندر کنگان، عسلویه، بندر لنگه |  |
 |
جاده ۹۸ | ۴۹۳ | جاسک | گواتر | چابهار |  |
 |
جاده ۸۴ | ۸۲۴ | میرجاوه | انار | زاهدان، بم، ماهان، کرمان، رفسنجان |  |
راهآهن
[ویرایش]
در جنوب ایران راهآهنهای شیراز-اصفهان به طول ۵۰۰ کیلومتر و بافق-بندرعباس به طول ۷۰۰ کیلومتر درحال بهرهبرداری هستند.[۴]
هماکنون مسیرهای ریلی شیراز -بوشهر - عسلویه، شیراز -جهرم - لار - بندرعباس و شیراز - نیریز - گلگهر در دست ساخت و مسیرهای ریلی شیراز - اهواز و اقلید - یاسوج نیز در مرحله مطالعه میباشند.[۵][۶][۷] همچنین مسیر ریلی شیراز - اقلید - یزد درسال ۱۴۰۰ خورشیدی افتتاح شد.
هوایی
[ویرایش]فرودگاههای فعال جنوب ایران به شرح زیر میباشند.
| ردیف | فرودگاه | شهر | نوع | استان |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | فرودگاه بینالمللی شیراز | شیراز | بینالمللی | فارس |
| ۲ | فرودگاه بینالمللی بندرعباس | بندرعباس | بینالمللی | هرمزگان |
| ۳ | فرودگاه بینالمللی کرمان | کرمان | بینالمللی | کرمان |
| ۴ | فرودگاه بینالمللی کیش | کیش | بینالمللی | هرمزگان |
| ۵ | فرودگاه بینالمللی شهدای بوشهر | بوشهر | مرز هوایی | بوشهر |
| ۶ | فرودگاه آیتالله آیتاللهی | لارستان | مرز هوایی | فارس |
| ۷ | فرودگاه دیرستان | قشم | مرز هوایی | هرمزگان |
| ۸ | فرودگاه بینالمللی خلیج فارس | عسلویه | مرز هوایی | بوشهر |
| ۸ | فرودگاه لامرد | لامرد | مرز هوایی | فارس |
| ۹ | فرودگاه جهرم | جهرم | مرز هوایی | فارس |
| ۱۰ | فرودگاه خارگ | خارگ | داخلی | بوشهر |
| ۱۱ | فرودگاه لاوان | لاوان | داخلی | هرمزگان |
| ۱۲ | فرودگاه بندرلنگه | بندر لنگه | داخلی | هرمزگان |
| ۱۳ | فرودگاه یاسوج | یاسوج | داخلی | کهگیلویه و بویراحمد |
| ۱۴ | فرودگاه گچساران | دوگنبدان | داخلی | کهگیلویه و بویراحمد |
| ۱۵ | فرودگاه ابوموسی | ابوموسی | داخلی | هرمزگان |
| ۱۶ | فرودگاه سیری | جزیره سیری | داخلی | هرمزگان |
| ۱۷ | فرودگاه جاسک | بندر جاسک | داخلی | هرمزگان |
| ۱۸ | فرودگاه بهرگان | امام حسن | داخلی | بوشهر |
دریایی
[ویرایش]منطقه جنوب ایران بیش از ۱۶۰۰ کیلومتر مرز دریایی با خلیج فارس و دریای عمان دارد و بندرهای مهمی در این منطقه بنا شدهاند.[۸][۹] مهمترین بندرهای جنوب ایران شامل بندرعباس، بندر بوشهر، بندر لنگه، بندر گناوه، بندر جاسک، بندر قشم، بندر کنگان و بندر عسلویه هستند.[۱۰] جابهجایی مسافر نیز علاوهبر بار، از برخی از این بندرها به جزایر و کشورهای خلیج فارس انجام میپذیرد.
آموزش عالی
[ویرایش]امروزه ۱۵ دانشگاه مستقل دولتی در ۷ شهر در جنوب ایران فعال است:
رسانه
[ویرایش]رادیو و تلویزیون
[ویرایش]جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- 1 2 «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
- ↑ «استان فارس». سایت رسمی وزارت کشور. دریافتشده در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۱.[پیوند مرده]
- ↑ «ساخت آزادراه اصفهان-شیراز آغاز شد». روزنامه ابتکار. بایگانیشده از اصلی در ۷ نوامبر ۲۰۱۲. دریافتشده در ۲۲ اکتبر ۲۰۱۱.
- ↑ «بالاخره راهآهن شیراز اصفهان افتتاح شد». تابناک. بایگانیشده از اصلی در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۰ خرداد ۱۳۸۸.
- ↑ «عملیات اجرایی راهآهن شیراز-بوشهر-عسلویه آغاز شد». وبگاه رسمی خبرگزاری فارس. بایگانیشده از اصلی در ۶ مه ۲۰۱۲. دریافتشده در ۲۷ خرداد ۱۳۹۰.
- ↑ «اعتبار ساخت راهآهن شیراز ـ جهرم ـ لار ـ بندرعباس تأمین شد». وبگاه رسمی خبرگزاری فارس. بایگانیشده از اصلی در ۶ مه ۲۰۱۲. دریافتشده در ۲۷ خرداد ۱۳۹۰.
- ↑ «استان فارس بیشترین میزان راهآهن در حال ساخت در کشور را دارا است». وزارت راه و شهرسازی. ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۸.
- ↑ «۹۰۰ کیلومتر مرز آبی هرمزگان چه میشود؟». سازمان بنادر و دریانوردی.[پیوند مرده]
- ↑ خبرگزاری فارس: رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کنگان: استان بوشهر ۷۰۷ کیلومتر مرز مشترک با خلیج فارس دارد. ۹۰/۰۱/۳۱
- ↑ «استان بوشهر». درگاه ملی خدمات الکترونیکی ایران (وابسته به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات). بایگانیشده از اصلی در ۹ ژوئن ۲۰۱۲. دریافتشده در ۱۹ اسفند ۱۳۹۱.