جنوب ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
استان‌های جنوب ایران

جنوب ایران شامل نواحی جنوبی کوه‌های زاگرس و کرانه‌های شمالی خلیج فارس است که استان‌های فارس، کهگیلویه و بویراحمد، هرمزگان و بوشهر را در بر می‌گیرد. در برخی منابع استان‌های خوزستان و کرمان نیز در این تقسیم‌بندی جای داده می‌شوند. بخش بزرگی از جنوب ایران دارای آب و هوای گرم و خشک است. شهرهای شیراز، بندرعباس، بوشهر، مرودشت، جهرم و یاسوج از شهرهای پرجمعیت این منطقه به‌شمار می‌روند.[۱]

جنوب ایران از نظر قومی بسیار متنوع است فارس‌ها، لرها، باصری‌ها، قشقایی‌ها، سیستانی‌ها، لارستانی‌ها، بلوچ‌ها، عرب‌ها و ایرانیان آفریقایی‌تبار را دربرمی‌گیرد. جنوب ایران خاستگاه مردم فارس است و بیشتر مردم ساکن در این بخش از ایران فارسی‌زبان (شامل زیرگروه‌هایی مانند لرها) هستند.

پرجمعیت‌ترین شهرها[ویرایش]

رتبه نام شهر استان جمعیت ۱۳۹۵[۲] رتبه در استان
۱ شیراز فارس ۱٬۵۶۵٬۵۷۲ ۱
۲ بندرعباس هرمزگان ۵۲۶٬۶۴۸ ۱
۳ بوشهر بوشهر ۲۲۳٬۵۰۴ ۱
۴ مرودشت فارس ۱۴۸٬۸۵۸ ۲
۵ جهرم فارس ۱۴۱٬۶۳۴ ۳
۶ یاسوج کهگیلویه و بویراحمد ۱۳۴٬۵۳۲ ۱
۷ فسا فارس ۱۱۰٬۸۲۵ ۴
۸ برازجان بوشهر ۱۱۰٬۵۶۷ ۲
۹ دوگنبدان کهگیلویه و بویراحمد ۹۶٬۷۲۸ ۲
۱۰ کازرون فارس ۹۶٬۶۸۳ ۵

ترابری[ویرایش]

جاده‌ای[ویرایش]

شبکه‌های وسیعی از جاده‌ها در جنوب ایران مثل نقاط دیگر جهان وجود دارد که شهرها را به یکدیگر وصل می‌کنند. این منطقه فاقد آزادراه است. عملیات ساخت آزادراه شیراز-اصفهان از سال ۱۳۸۷ شروع شده‌است که با بهره‌برداری از آن که از شهرستان‌های اقلید و سپیدان می‌گذرد، فاصله شیراز تا اصفهان حدود ۱۰۰ کیلومتر کاهش می‌یابد.[۳] این پروژه در دو قطعه (شیراز - بخش سده و سده - اصفهان) اجرا می‌شود.[۴] جاده‌های جنوب ایران به شرح زیر می‌باشند.

نشان شماره جاده مسافت
(کیلومتر)
شهر مبدأ شهر مقصد شهرهای مهم موقعیت نگاره
Road45.png جاده ۴۵ ۱۹۴ رامهرمز بندر دیلم بهبهان Road 45 (Iran).jpg
Road55.png جاده ۵۵ ۵۴۷ بوشهر اصفهان نورآباد (فارس)، یاسوج، بروجن، مبارکه Road 55 (Iran).jpg
Road63.png جاده ۶۳ ۱۲۸ شهرضا یاسوج سمیرم Road 63 (Iran).jpg
Road65.png جاده ۶۵ ۱،۲۰۸ تهران سیراف اسلام‌شهر، ساوه، دلیجان، میمه، شاهین‌شهر، اصفهان، شهرضا، آباده، مرودشت، شیراز، فیروزآباد، جم Road 65 (Iran).jpg
Road67.png جاده ۶۷ ۸۰۷ یاسوج بندرلنگه اردکان، شیراز، جهرم، لار، بستک Road 67 (Iran).jpg
Road71.png جاده ۷۱ ۱،۲۴۴ تهران بندرعباس قم، کاشان، نطنز، یزد،شهربابک،سیرجان Road 71 (Iran).jpg
Road78.png جاده ۷۸ ۶۴۷ یاسوج راور اقلید، ابرکوه، یزد Road 78 (Iran).jpg
Road86.png جاده ۸۶ ۱،۲۴۸ باغین اهواز شیراز، دوگنبدان، بهبهان Road 86 (Iran).jpg
Road91.png جاده ۹۱ ۱،۷۲۰ فیض آباد جاسک فردوس، راور، کرمان، جیرفت، کهنوج، میناب Road 91 (Iran).jpg
Road92.png جاده ۹۲ ۱،۱۲۴ فسا ایرانشهر فسا، داراب، حاجی‌آباد، شهرستان کهنوج، ایرانشهر Road 92 (Iran).jpg
Road94.png جاده ۹۴ ۹۰۵ اهرم میناب اهرم، فراشبند، فیروزآباد، خنج، لار Road 94 (Iran).jpg
Road96.png جاده ۹۶ ۱،۱۵۰ شلمچه بندرعباس خرمشهر، آبادان، ماهشهر، بندر گناوه، برازجان، اهرم، خورموج، کاکی، بندر کنگان، عسلویه، بندر لنگه Road 96 (Iran).jpg
Road98.png جاده ۹۸ ۴۹۳ جاسک گواتر چابهار Road 98 (Iran).jpg

راه‌آهن[ویرایش]

ایستگاه قطار شیراز

در جنوب ایران راه‌آهن‌های شیراز-اصفهان به طول ۵۰۰ کیلومتر و بافق-بندرعباس به طول ۷۰۰ کیلومتر درحال بهره‌برداری هستند.[۵]

هم‌اکنون مسیرهای ریلی شیراز-بوشهر-عسلویه، شیراز-جهرم-لار-بندرعباس و شیراز-نی‌ریز-گلگهر در دست ساخت و راه‌آهن شیراز-اهواز و نیز اقلید- یاسوج نیز در مرحله مطالعه می‌باشند.[۶][۷][۸]

هوایی[ویرایش]

فرودگاه‌های فعال جنوب ایران به شرح زیر می‌باشند.

ردیف فرودگاه شهر نوع استان
۱ فرودگاه بین‌المللی شیراز شیراز بین‌المللی فارس
۲ فرودگاه بین‌المللی بندرعباس بندرعباس بین‌المللی هرمزگان
۳ فرودگاه بین‌المللی کیش کیش بین‌المللی هرمزگان
۴ فرودگاه بوشهر بوشهر مرز هوایی بوشهر
۵ فرودگاه آیت‌الله آیت‌اللهی لارستان مرز هوایی فارس
۶ فرودگاه دیرستان قشم مرز هوایی هرمزگان
۷ فرودگاه خلیج فارس عسلویه مرز هوایی بوشهر
۸ فرودگاه لامرد لامرد مرز هوایی فارس
۹ فرودگاه خارگ خارگ داخلی بوشهر
۱۰ فرودگاه لاوان لاوان داخلی هرمزگان
۱۱ فرودگاه بندرلنگه بندر لنگه داخلی هرمزگان
۱۲ فرودگاه یاسوج یاسوج داخلی کهگیلویه و بویراحمد
۱۳ فرودگاه جهرم جهرم داخلی فارس
۱۴ فرودگاه گچساران دوگنبدان داخلی کهگیلویه و بویراحمد
۱۵ فرودگاه ابوموسی ابوموسی داخلی هرمزگان
۱۶ فرودگاه سیری جزیره سیری داخلی هرمزگان
۱۷ فرودگاه جاسک بندر جاسک داخلی هرمزگان

دریایی[ویرایش]

منطقه جنوب ایران بیش از ۱۶۰۰ کیلومتر مرز دریایی با خلیج فارس و دریای عمان دارد و بنادر مهمی در این منطقه بنا شده‌اند.[۹][۱۰]مهم‌ترین بنادر جنوب ایران شامل بندرعباس، بندر بوشهر، بندر لنگه، بندر گناوه، بندر جاسک، بندر قشم، بندر کنگان و بندر عسلویه هستند.[۱۱] جابه‌جایی مسافر نیز علاوه‌بر بار، از برخی از این بنادر به جزایر و کشورهای خلیج فارس انجام می‌پذیرد.

آموزش عالی[ویرایش]

امروزه ۱۵ دانشگاه مستقل دولتی در ۷ شهر در جنوب ایران فعال است:

شیراز
بندرعباس
بوشهر
یاسوج
جهرم
فسا
کازرون

رسانه[ویرایش]

رادیو و تلویزیون[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  2. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  3. «استان فارس». سایت رسمی وزارت کشور. دریافت‌شده در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۱.[پیوند مرده]
  4. «ساخت آزادراه اصفهان-شیراز آغاز شد». روزنامه ابتکار. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۲ اکتبر ۲۰۱۱.
  5. «بالاخره راه‌آهن شیراز اصفهان افتتاح شد». تابناک. دریافت‌شده در ۱۰ خرداد ۱۳۸۸.
  6. «عملیات اجرایی راه‌آهن شیراز-بوشهر-عسلویه آغاز شد». وبگاه رسمی خبرگزاری فارس. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۷ خرداد ۱۳۹۰.
  7. «اعتبار ساخت راه‌آهن شیراز ـ جهرم ـ لار ـ بندرعباس تأمین شد». وبگاه رسمی خبرگزاری فارس. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۷ خرداد ۱۳۹۰.
  8. «استان فارس بیش‌ترین میزان راه آهن در حال ساخت در کشور را دارا است». وزارت راه و شهرسازی. ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۸.
  9. «۹۰۰ کیلومتر مرز آبی هرمزگان چه می شود؟». سازمان بنادر و دریانوردی.
  10. خبرگزاری فارس: رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کنگان: استان بوشهر ۷۰۷ کیلومتر مرز مشترک با خلیج فارس دارد. ۹۰/۰۱/۳۱
  11. «استان بوشهر». درگاه ملی خدمات الکترونیکی ایران (وابسته به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات). بایگانی‌شده از اصلی در ۹ ژوئن ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۹ اسفند ۱۳۹۱.