محمدجواد آذری جهرمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
محمدجواد آذری جهرمی
Mohammad-Javad Azari Jahromi 2019 3.jpg
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات
شروع به کار
۲۹ مرداد ۱۳۹۶
رئیس جمهور حسن روحانی
پس از محمود واعظی
مدیرعامل
شرکت ارتباطات زیرساخت
مشغول به کار
۱۳۹۵[۱] – ۱۳۹۶
عضو هیئت مدیره
شرکت ارتباطات زیرساخت
مشغول به کار
۱۳۹۳ – ۱۳۹۵
اطلاعات شخصی
زاده ۱۶ سپتامبر ۱۹۸۱ ‏(۳۷ سال)[۲][۳]
جهرم، استان فارس[۴]
شهروند ایران
محل
تحصیل
دانشگاه صنعت آب برق
(کارشناسی مهندسی برق)[۲]
شغل سیاستمدار

محمدجواد آذری جهرمی (زاده ۲۵ شهریور ۱۳۶۰ جهرم) سیاست‌مدار و مدیر ارشد اجرایی ایرانی است، که هم‌اکنون در دولت دوازدهم به عنوان وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات فعالیت می‌کند.

آذری جهرمی دانش‌آموخته کارشناسی مهندسی برق از دانشگاه صنعت آب برق است و فعالیت شغلی خود را از سال ۱۳۸۴ به عنوان کارشناس فنی وزارت اطلاعات آغاز کرد. او از ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۳ مدیرکل امنیت سیستم‌های ارتباطی سازمان تنظیم مقررات بود.[۵] آذری جهرمی در سال آخر فعالیت دولت یازدهم، برای مدت کمتر از یک سال، از ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۶ به عنوان معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات (محمود واعظی) و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت فعالیت می‌کرد.[۶][۷] وی نخستین وزیر جمهوری اسلامی ایران است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ متولد شده‌است.[۸]

زندگی‌نامه[ویرایش]

محمدجواد آذری جهرمی در ۱۳ مهر ۱۳۶۰ در جهرم، استان فارس به دنیا آمد. وی دانش‌آموخته کارشناسی مهندسی برق گرایش قدرت از دانشگاه صنعت آب و برق است.[۹] او در خانواده خود یک شهید و یک جانباز از جنگ تحمیلی دارد.

در برنامه پیشنهادی وی، برای تصدی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات که توسط پایگاه اطلاع‌رسانی دولت منتشر شد، از او به عنوان «پرورش یافته در خانواده‌ای مذهبی و وفادار به آرمانهای اسلام، ایران و انقلاب با تقدیم یک شهید و یک جانباز» یاد شده‌است.[۴]

تحصیلات[ویرایش]

وی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی برق، گرایش قدرت از دانشگاه صنعت آب و برق شهید عباسپور است.

سوابق اجرایی[ویرایش]

رایتل[ویرایش]

از سال ۹۳ مأموریت جدید به وی داده شد، او هم عضو هیئت مدیره شرکت ارتباطات زیرساخت و هم عضو غیرموظف هیئت مدیره شرکت خدمات ارتباطی رایتل شد و تا دو سال در این هیئت مشغول به کار بود و از سال ۱۳۹۵ ریاست هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت را بدست گرفت.[۱۱]

دیگر سوابق[ویرایش]

  • کارشناس فنی وزارت اطلاعات از سال ۱۳۸۴تا ۱۳۸۸
  • معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رئیس هیئت مدیره شرکت ارتباطات زیرساخت از سال ۱۳۹۵
  • عضو کمیسیون عالی تنظیم مقررات شورای عالی فضای مجازی
  • عضو کمیسیون عالی ارتقای تولید محتوای شورای عالی فضای مجازی
  • عضو ناظر کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات رادیویی عضویت در کمیته ارتباطات ستاد بحران کشور
  • مجری طرح اجرای وظایف صیانتی و اجتماعی و فرهنگی در خصوص ارتباطات و فناوری ارتباطات
  • مسئول کمیسیون مشترک ICT ایران و عراق
  • مسئول کمیسیون مشترک ICT ایران و روسیه
  • نماینده جمهوری اسلامی ایران در اجلاس APT

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات[ویرایش]

او از سال ۱۳۸۴ وقتی تنها ۲۴ سال داشت به عنوان کارشناس فنی وزارت اطلاعات در دوران تصدی غلامحسین محسنی اژه ای بر مسند وزیر اطلاعات کارش را شروع کرد و تا سال ۸۸ در این حوزه فعال بود.[۱۲] از سال ۸۸ وقتی ۲۸ ساله شد به عنوان مدیرکل امنیت سیستم‌های ارتباطی سازمان تنظیم مقرات و ارتباطات وارد دوران مدیریتی شد و تا سال ۹۳ در این وزارت فعالت می‌کرد.

با معرفی آذری جهرمی به عنوان وزیر پیشنهادی ارتباطات و فناوری اطلاعات، ادعاهایی در خصوص حضور وی در بازجویی‌های فنی برخی از بازداشت شدگان وقایع سال ۱۳۸۸ منتشر شد.[۱۳] آذری ضمن تکذیب این خبر،[۱۴] آمادگی خود را برای جلسه حضوری با کسانی که گفته‌اند از آن‌ها بازجویی کرده، اعلام کرد.[۱۵] و در توئیتی نوشت: «هیچگاه شغل بنده بازجویی یا مشاوره فنی آن یا تفتیش منازل نبوده‌است».

حسن روحانی در مرداد ۱۳۹۶ آذری جهرمی را به عنوان وزیر پیشنهادی ارتباطات و فناوری اطلاعات در دولت دوازدهم به مجلس پیشنهاد کرد. وی در ۲۹ مرداد ۱۳۹۶ با کسب ۱۵۲ رأی موافق، (پایین‌ترین میزان رأی اعتماد مأخوذه در میان وزرای پیشنهادی دولت دوازدهم) ۱۲۰ رای مخالف، ۷ رای ممتنع و ۹ رای باطله، از مجموع ۲۸۸ رای ماخوذه، از سوی نمایندگان مجلس دهم، رأی اعتماد گرفت و به عنوان وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات انتخاب شد.[۱۶]

سید علی خامنه‌ای دربارهٔ انتخاب محمدجواد آذری جهرمی به وزیری با ابراز خرسندی از انتخاب یک «وزیر جوان»، خطاب به وی گفت:

خداوند ان‌شاءالله کمکتان کند. انشاءالله آمدنِ شما در دولت، تجربهٔ موفقی باشد. واقعاً تشنهٔ همین تلاش جوانانهٔ جوان‌ها هستیم.

[۱۷]

سال ۸۸[ویرایش]

معرفی جهرمی به‌عنوان وزیر ارتباطات دولت دوازدهم به مجلس با حاشیه‌های زیادی همراه شد. او در پاسخ به سؤال خبرنگار ایسنا دربارهٔ اینکه آیا او در بین سال‌های ۸۴ تا ۸۸ کار شنود انجام می‌داده یا خیر گفت:

خبرهای زیادی در خصوص اینکه من در بخش شنود وزارت اطلاعات کار کرده‌ام در شبکه‌های مجازی دیده می‌شود. یک بار هم اعلام کردم که اصلاً وزارت اطلاعات بخشی به نام شنود ندارد. در سال ۸۴ هم بنده در وزارت اطلاعات مدیر کل نبودم؛ و در سال ۸۴ کارشناس حوزه فنی بوده‌ام.[۱۸]

او در پاسخ به این سؤال که سال ۸۸ چه کاره بوده گفت: عنوان شفاف بنده هم در سال ۸۸ مدیرکل امنیت سیستم‌های ارتباطی در سازمان تنظیم مقررات بود. تمام خبرهایی که در این چند هفته در خصوص فعالیت‌های بنده با به کار بردن عبارات خاص منتشر شده هدف کاملاً رسانه‌ای و در راستای تخریب دارد. چارچوب و ضوابط شنود در کشور براساس قانون مشخص شده‌است. باید نگاه کنید ببینید در چارچوب این قانون جایگاه و سلسله مراتب شنود چیست و کجاست؟ آیا در شنود، خود وزارت اطلاعات نقشی دارد؟ البته وزارت اطلاعات و دیگر نهادهای امنیتی، پلیس و بخش‌هایی که برای امنیت مردم تلاش می‌کنند قطعاً نیاز به کنترل براساس قانون دارند تا سرنخ‌های لازم را کشف کنند. اما در خصوص موضوعی، خود این نهادها هم رأساً اقدام نمی‌کنند. هر فعالیتی در این زمینه طبق آیین‌نامه در قوه قضائیه و اداره کل دادگستری کل استان‌ها و براساس قانون انجام می‌شود؛ بنابراین انتساب این حرف‌ها به صورت کلی به من کاملاً غلط است.[۱۸]

شبکه‌های اجتماعی[ویرایش]

محمد جواد آذری جهرمی، در ۳۰ مردادماه ۱۳۹۶، از تلاش خود برای رفع فیلتر شبکه توئیتر خبر داد.[۱۹][۲۰] وی با اشاره به اینکه خودش نیز در توئیتر عضو است و در این شبکهٔ اجتماعی فعالیت می‌کند، در دفاع از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت:

ما هیچ نقشی در فیلترکردن توئیتر نداشتیم؛ برای همین در رفع قانون فیلترینگ هم نمی‌توانیم اقدامی انجام دهیم. جامعه را نمی‌توان تنها به تلگرام داخلی محدود کرد و این روش، استراتژی مناسبی نخواهد بود. درحال حاضر، این شبکهٔ اجتماعی که می‌توان از آن به‌عنوان ابزار مناسب برای دیپلماسی عمومی یاد کرد، توانسته‌است ارتباط با مردم دنیا و اظهارنظر دربارهٔ موضوعات مختلف را فراهم کند.[۱۹]

پیام‌رسان‌های داخلی[ویرایش]

وزیر ارتباطات دربارهٔ پیام‌رسان‌های داخلی نیز گفت: اجحافی که در حق پیام‌رسان‌های داخلی انجام شد، این بود که انتظارات، تکلیف و تصوری بیش از حد توانمندی آن‌ها به وجود آمده‌است.[۲۱] پیام‌رسان‌های داخلی با ظرفیتی که در شرایط کنونی دارند، توانستند جذب مخاطب ۱۰ میلیونی داشته باشند و براساس توانمندی واقعی این پیام رسان‌ها، نمودار رو به پیشرفت خوبی نشان می‌دهند؛ اما تصوری که برخی موافقان فیلتر تلگرام از این پیام رسانها ساختند، واقعی نبود؛ ما از همان ابتدا نیز به مجلس اعلام کردیم که ظرفیت این پیام‌رسان‌ها حدود ۱۵ میلیون نفر است. پیام‌رسان‌های داخلی به نسبت معادلاتی که در اختیار و توان آنهاست، موفق بوده‌اند و اکنون باید چالش‌های آن‌ها از نظر مردم بررسی شود. ملاحظاتی فنی، وزن این پیام‌رسان‌ها و اعتماد در استفاده از آن‌ها بین مردم وجود دارد و برای رفع آن‌ها و توانمندسازی این پیام‌رسان‌ها، برنامه‌ریزی‌هایی انجام شده‌است و ما رشد هفتگی آن‌ها را شاهدیم.[۲۱]

مواضع و دیدگاه‌ها[ویرایش]

  • وی از حامیان افزایش سرعت اینترنت در ایران، حمایت از استارتاپها و کارآفرینان بوده و در مقاطع مختلف نسبت به سطوح اجرای فیلترینگ اعتراض کرده‌است، همین مسئله باعث تشکیل پرونده‌های قضایی علیه وی گردید.[۲۲]

در تیر ۱۳۹۷، آذری جهرمی برای افشا کردن نام شرکت‌های وارد کنندهٔ گوشی موبایل که مرتکب تخلف ارزی شده بودند، اعلام آمادگی کرد.[۲۳][۲۴] سپس در مرداد ۹۷، فیض الله عرب سرخی در مورد دریافت ارز دولتی معادل ۲۶ میلیون دلار ۴۲۰۰ تومانی و اقدام به واردات ۱۲ هزار گوشی موبایل اپل توسط جریانی که وی آن‌ها را «یک گروه صاحب نفوذ» نامید، در توئیتر از آذری جهرمی خواهان توضیح و شفاف‌سازی شد. آذری جهرمی نیز در پاسخ اقدام به افشاگری پیرامون این مسئله کرد.

در لیست شرکتها، شرکتی بود که حدود ۲۶ میلیون یورو برای واردات گوشی اپل ارز تخصیصی داشت. اما آن شرکت گوشی‌هایی وارد کرده بود که بخشی را در بازار گرانفروشی کرده بود و بخشی را احتکار. برای گرانفروشی جریمه و گوشی‌های احتکاری هنوز توقیفند و منتظر دستور قضایی رفع توقیف و عرضه به بازار.[۲۵]

  • وزارت وی، نخستین وزارتی بود که لیست کسانی که ارز دولتی دریافت کرده‌اند را منتشر کرد.[۲۶]
  • جهرمی دو کمیته بحران به موازات هم در مرکز ملی فضای مجازی و وزارت ارتباطات برای مقابله با تحریم احتمالی اینترنت تشکیل داده‌است.[۲۷]
  • جهرمی اعلام کرد برخی دستگاه‌های دولتی از اتصال به سامانه‌ها خودداری می‌کنند، این در حالی است که اتصال به سامانه‌ها از فساد می‌کاهد. او گفت این اقدام آن‌ها جرم است و معضل را پیگیری خواهد کرد.[۲۸]

واکنش به توییت جنجال‌برانگیز محسن رضایی[ویرایش]

در پی توییت بحث‌برانگیز محسن رضایی دربارهٔ عملیات کربلای ۴[۲۹] طی توییتی نوشت: با مادرم تلفنی صحبت می‌کردم، داستان عملیات کربلای۴ به گوش او هم رسیده بود. پرسید این حرفهایی که می‌زنند واقعیت دارد، گفتم خیلی‌ها رد کردند، گفت به آقایان بگو اگر والفجر ۸ هم «فریب» بوده تا زنده‌ام چیزی نگویند، مادران شهدا تاب شنیدن این حرف‌ها را ندارند.[۳۰] محسن رضایی در برنامه زنده حالا خورشید نسبت به این توییت واکنش نشان داد و بیان کرد این سوء استفاده سیاسیون از توییت او بوده و کاری صحیح نیست و سیاست بازی است.[۳۱] جهرمی در پاسخ بیان داشت دلیل اینکه این مطلب را نوشتم در عملیات والفجر ۸ برادرم به شهادت رسیده بود وگرنه من هم قصد بسط این مسئله را نداشتم که رضایی این توجیه را نپذیرفت.[۳۱]

شکایت دادستان کل کشور و ۲۰۰۰ نفر از مردم اهواز[ویرایش]

در ۵ اسفند ۱۳۹۷ در پی اعلام معاون امور فضای مجازی دادستان کل کشور، شکایتی بابت عدم ایجاد بستر امن و لازم برای فضای مجازی در کشور از سوی دادستان کل کشور و بیش از ۲۰۰۰ نفر از مردم اهواز صورت گرفته‌است. دلیل این شکایت جذب تعدادی از جوانان به گروه‌های تکفیری اعلام شده که سبب حمله به رژه نظامی در اهواز بوده‌است.[۳۲] جواد جاویدنیا اعلام کرد این شکایت ممکن است به حکم انفصال از خدمات دولتی جهرمی منجر شود.[۳۳]

جهرمی در واکنش به این شکایت با اعلام اینکه وارد این مسائل حاشیه ای نمی‌شوم بیان داشت: «پرداختن به حاشیه‌ها باعث می‌شود از مأموریت خود دور بمانیم و شخصاً نمی‌خواهم وارد این مسائل حاشیه‌ای شوم.»[۳۴] همچنین حسن روحانی در واکش به این خبر اعلام کرد: «قوه قضاییه به وزیر جوان کابینه ما، می‌گوید از او شکایت می‌کنم اما این وزیر اصلاً نمی‌ترسد، کار خود را با قدرت انجام می‌دهد و یک نفر هم از قوه قضاییه می‌گوید که از این وزیر جوان شکایت می‌کند، خب شکایت کنید.»[۳۴]

منابع[ویرایش]

  1. «طی حکمی از سوی محمود واعظی: مهندس محمد جواد آذری جهرمی به سمت معاون وزیر، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت منصوب شد». وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۰۸.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ "Hassan Rouhani's cabinet is complete. Here's the full list", Tehran Times, 8 August 2017, retrieved 8 August 2017
  3. "فیلم: صحبت‌های بدون تعارف با جوان‌ترین وزیر". 26 August 2017.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «برنامه جناب آقای مهندس محمد جواد آذری جهرمی وزیر پیشنهادی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات» (PDF). پایگاه اطلاع‌رسانی دولت. مرداد ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۹ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۱۸.
  5. «آذری جهرمی: به مسئولیتم در زیرساخت‌های فنی تجهیزات صنایع شنود افتخار می‌کنم». رادیو فردا. ۱۳ اوت ۲۰۱۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۱۸.
  6. ««محمد جواد آذری جهرمی» کیست؟ برنامه‌های وزیر ارتباطات دولت دوازدهم». خبرگزاری آفتاب. دریافت‌شده در ۸ اوت ۲۰۱۷.
  7. YJC، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان |. «بیوگرافی محمدجواد آذری جهرمی+ تصاویر». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۰۸.
  8. حسین باستانی (۸ اوت ۲۰۱۷). «حوزه امنیت ملی در کابینه جدید روحانی». بی‌بی‌سی فارسی. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۱۸.
  9. «محمد جواد آذری جهرمی وزیر پیشنهادی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات» (PDF). ایسنا. ۸ اوت ۲۰۱۷. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۹ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۱۸.
  10. «معاون مدیریت شبکه ارتباطات زیرساخت منصوب شد». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۱۷-۰۴-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۶.
  11. «زندگینامه: محمدجواد آذری جهرمی (۱۳۶۰-)». www.hamshahrionline.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۲.
  12. «زندگینامه: محمدجواد آذری جهرمی (۱۳۶۰-)». www.hamshahrionline.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۲.
  13. «وزیر پیشنهادی روحانی برای وزارت ارتباطات: جوان ۳۶ ساله اطلاعاتی که در کار شنود است». رادیو زمانه. ۱۴ اوت ۲۰۱۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ فوریه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۱۸.
  14. ایران، روزنامه. «با دیدگاه امنیتی محدودساز مخالفم». روزنامه ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ اوت ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۴.
  15. «آذری جهرمی: با هرکس که مدعی است از او بازجویی کردم، جلسه می‌گذارم». پایگاه خبری تحلیلی انتخاب Entekhab.ir. ۲۰۱۷-۰۸-۱۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۴.
  16. معصومه بخشی پور (۱۷ مرداد ۱۳۹۶). «محمدجواد آذری جهرمی به عنوان وزیر ارتباطات معرفی شد». خبرگزاری مهر. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۱۸.
  17. Khamenei.ir (۲۰۱۷-۰۸-۲۶). «دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت با رهبر انقلاب». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۹-۱۰.
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ «آذری جهرمی سال ۸۸ چه‌کاره بود؟». ایسنا. ۲۰۱۷-۰۸-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۹.
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ «تلاشمان را می‌کنیم که توئیتر را رفع فیلتر کنند». ایران اینترنشنال. ۲۰۱۷-۰۸-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۵.
  20. «اعلام آمادگی وزارت ارتباطات برای رفع فیلترشبکه‌های اجتماعی». ایران اینترنشنال. ۲۰۱۷-۰۸-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۵.
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ «آذری جهرمی:تاکنون دربارهٔ سخنگویی دولت طرف مذاکره قرار نگرفته‌ام». اقتصاد آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۹.
  22. TABNAK، تابناک |. «روایت یک اصلاح طلب از مواضع آذری جهرمی». تابناک | TABNAK. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۶.
  23. «آذری جهرمی وعده افشاگری داد». مشرق نیوز. ۲۰۱۸-۰۶-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۶.
  24. «انتشار لیست واردکنندگان موبایل با ارز دولتی/ جهرمی: زیان‌دیدگان از طریق تعزیرات خسارت بگیرند». ایسنا. ۲۰۱۸-۰۶-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۶. کاراکتر line feed character در |عنوان= در موقعیت 45 (کمک)
  25. فرارو، Fararu |. «افشاگری آذری جهرمی دربارهٔ ۲۶ میلیون دلار ارز دولتی». Fararu | فرارو. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۶.
  26. «انتشار لیست واردکنندگان موبایل با ارز دولتی/ جهرمی: زیان‌دیدگان از طریق تعزیرات خسارت بگیرند». ایسنا. ۲۰۱۸-۰۶-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۹. کاراکتر line feed character در |عنوان= در موقعیت 45 (کمک)
  27. «کمیته بحران مقابله با تحریم احتمالی اینترنت تشکیل شد». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۱۸-۱۰-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۱۲.
  28. «خودداری برخی دستگاه‌ها از اتصال به سامانه‌ها/این باید جرم تلقی شود». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۱۸-۰۹-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۱۲.
  29. «توییت جنجالی محسن رضایی دربارهٔ کربلای ۴». ایران دفاع. ۲۰۱۸-۱۲-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۲-۲۵.
  30. Jahromi، MJ Azari (falseT۱۱:۳۰). «با مادرم تلفنی صحبت می‌کردم، داستان عملیات کربلای۴ به گوش او هم رسیده بود. پرسید این حرفهایی که می‌زنند واقعیت دارد، گفتم خیلی‌ها رد کردند، گفت به آقایان بگو اگر والفجر۸ هم "فریب" بوده تا زنده‌ام چیزی نگویند، مادران شهدا تاب شنیدن این حرفها را ندارند». @azarijahromi. دریافت‌شده در 2019-02-25. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ «رمزگشایی کربلای 4 در برنامه حالا خورشید». آپارات - سرویس اشتراک ویدیو. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۲-۲۵.
  32. «شکایت دوهزار نفر از مردم اهواز و دادستان کل کشور از وزیرارتباطات | پرونده در دادستانی تهران مطرح است». همشهری آنلاین. ۲۰۱۹-۰۲-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۲-۲۵.
  33. «شکایت از وزیر ارتباطات ایران؛ «آذری جهرمی شاید از خدمت دولتی منفصل شود»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۲-۲۵.
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ «واکنش وزیر ارتباطات ایران به شکایت دستگاه قضایی: وارد این مسائل حاشیه‌ای نمی‌شوم» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۲-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۲-۲۵.

پیوند به بیرون[ویرایش]