عمرو لیث

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
عمرو لیث
دومین امیر دودمان صفاریان
Amr ibn al-Layth.jpg
سکه ضرب شده در دوران عمرو لیث
پادشاه سلسله صفاری
سلطنت۲۶۵-۲۸۷ (قمری)
پیشینیعقوب لیث
جانشینطاهر بن محمد صفاری
زادروزنامشخص
روستای قرنین، سیستان
درگذشت۲۸۹ قمری
۹۰۲ میلادی
بغداد
فرزند(ها)محمد
دودمانصفاریان
پدرلیث بن معدل بن حاتم بن ماهان
دین و مذهباسلام، تسنن

عمرو لیث دومین حاکم خاندان صفاریان بود که پس از مرگ برادرش یعقوب لیث در سال ۲۶۵ه /۸۷۹ م به حکومت رسید. او مشکلات زیادی در دوره حکومتش داشت، وجود دشمنان سرسختی همانند رافع بن هرثمه و خجستانی و برادرش علی که در تلاش بود حکومت را به دست گیرد کار او را سخت کرده بود. سرانجام در سال ۲۸۹ هجری اسیر سپاهیان سامانی شد و بعد از آن کشته‌شد.[۱]

جانشینی عمرو[ویرایش]

یعقوب علاوه بر عمرو برادر دیگری به نام علی داشت، سپاه صفاری خواستار این بود که او جانشین یعقوب شود، اما عمرو لیث توانست با حیله‌گری و علی را کنار بزند و خود جانشین یعقوب شود، اما علی هرگز برکناری خودش را نپذیرفت، عمرو هم در مقابل علی را به زندان انداخت. او موفق شد از زندان فرار کند و به خجستانی و رافع بن هرثمه پیوست، این دو از دشمنان اصلی عمرو بودند که مشکلات زیادی را برای او ایجاد کردند[۲]

مشکلات حکومت[ویرایش]

از مهمترین مشکلات عمرو در ابتدا امر حکومت، نیشابور بود که شخصی به نام احمد خجستانی آنجا را به نام طاهریان اداره می‌کرد، تلاش‌های عمرو برای تصرف نیشابور به نتیجه نرسید، خجستانی تا سال ۲۶۷هجری در نیشابور خطبه به نام طاهریان می‌خواند، اما پس از آن اعلام استقلال کرد و تنها نام طاهریان را از خطبه انداخت و نام خود و خلیفه عباسی را یاد کرد، سرانجام در سال ۲۶۸ه.ق. خجستانی به دست یکی از غلامانش به قتل رسید[۳] بین رافع و عمرو جنگ‌های بسیاری رخ داد و هر دو طرف شکست و پیروزی‌هایی کسب کردند، اما رافع در بیهق و طوس شکست خورد و سرانجام در خوارزم در سال ۲۸۳ه /۸۹۶ م درگذشت و بدین ترتیب مخالفان صفاریان در خراسان اقتدار عمرو را پذیرفتند. [۴]

مرگ عمرو[ویرایش]

نوشتار وابسته: نبرد بلخ

خود بزرگ بینی عمرو او را به دردسر انداخت، زیرا او همانند اسلاف طاهری خویش تصرف ماوراءالنهر و جیحون را در سر داشت، در نیشابور شخصی به نام عمرو خوارزمی نزد عمرو آمد و با او بیعت کرد، عمرو هم او را با سپاه صفاری یاری داد تا خوارزم را به نام صفاریان تصرف کند، این اقدام عمرو لیث باعث شد که خود را در مقابل سامانیان ببیند، سرانجام در جنوب جیحون جنگ سختی بین عمرو لیث و امیراسماعیل سامانی رخ داد، در ابتدا سردار عمرو درگذشت و سپس در ربیع الآخر سال ۲۸۷ ه‍.ق عمرو در نبرد بلخ شکست خورد و اسیر سپاه سامانی شد. پس از اسارت عمرو لیث او را به درخواست خلیفه معتضد به بغداد فرستادند و وی را در آنجا به زندان افکندند و دو سال بعد در زندان در سال ۲۸۹ ه‍.ق به قتل رساندند و خلیفه در عوض لوای حکومت ماوراءالنهر و خراسان را برای امیر اسماعیل سامانی فرستاد.[۵][۶][۷][۸]

پانویس[ویرایش]

  1. فرای، ریچارد (۱۳۶۳). عصر زرین فرهنگ ایران. تهران: سروش. ص. ۲۱۴.
  2. فرای، ریچارد (۱۳۶۳). تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه. تهران: امیر کبیر. ص. ۱۰۲. شابک ۹۷۸۹۶۴۰۰۰۳۰۲۲.
  3. فرای، ریچارد (۱۳۶۳). عصر زرین فرهنگ ایران. تهران: سروش. صص. ۵-۲۱۴.
  4. فرای، ریچارد (۱۳۶۳). تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه. تهران: امیر کبیر. ص. ۱۰۶. شابک ۹۷۸۹۶۴۰۰۰۳۰۲۲.
  5. فرای، ریچارد (۱۳۶۳). تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه. تهران: امیر کبیر. صص. ۷-۱۰۶. شابک ۹۷۸۹۶۴۰۰۰۳۰۲۲.
  6. فرای، ریچارد (۱۳۸۰). کتاب تاریخ ایران کمبریج جلد چهار. ص. ۱۰۶.
  7. پیگولوسکایا. کتاب تاریخ ایران از دوران باستان تا سده هجدهم میلادی. ص. ۲۰۴.
  8. فرای، ریچارد (۱۳۸۵). کتاب عصر زرین فرهنگ ایران. ص. ۲۱۵.

منابع[ویرایش]

  • فرای، ریچارد. تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه. ترجمهٔ حسن انوشه. تهران: امیرکبیر.
  • فرای، ریچارد. عصر زرین فرهنگ ایران. ترجمهٔ مسعود رجب نیا. تهران: سروش.