اصطخر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از استخر (شهر))
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۲۹°۵۸′۵۱″ شمالی ۵۲°۵۴′۳۴″ شرقی / ۲۹٫۹۸۰۸۳°شمالی ۵۲٫۹۰۹۴۴°شرقی / 29.98083; 52.90944

اصطخر
Estakhr Darafsh (46).JPG
بقایای شهر اصطخر
ناماصطخر
کشور ایران
شهرستانمرودشت
اطلاعات اثر
دیرینگیدوران ایران باستان
دورهٔ ساخت اثردوران ایران باستان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۱۸
تاریخ ثبت ملی۲۴ شهریور ۱۳۱۰

اصطخر شهری باستانی است که در مرودشت استان فارس واقع است. اصطخر از بزرگ‌ترین شهرهای دوران خود بوده و به گفته تاریخ نویسان چهار دروازه داشته که امروزه یکی از آنها در سر پیچ دوراهی مرودشت ارسنجان قرار دارد و دیگری در جنوب مرودشت کنونی قرار داشته‌است.

مکان جغرافیایی[ویرایش]

نگاره‌ای تاریخی از ویرانه‌های برجای‌مانده شهر اصطخر

در دره‌های باریک پلوار، بین شمال کوه رحمت و نقش رستم واقع شده‌است. اصطخر در نزدیکی جایی که دره به‌سوی مرودشت باز می‌شود قرار گرفته‌است و تا نزدیکی‌های تخت جمشید گسترش می‌یابد. اصطخر در اصل احتمالاً حومهٔ اسکان شهری در اطراف اقامت‌گاه‌های شاهی هخامنشی بوده‌است، اما امروزه نشانه‌ها و آثار اندکی از آن برجای مانده‌است. پس از مرگ سلوکوس یکم که یکی از سرداران اسکندر مقدونی بود و پس از مرگ وی حکمران ایران گردید، هنگامی که ایالت فارس ادعای استقلال دوباره کرده بود، به‌نظر می‌رسد که اصطخر مرکز اصلی این خواسته بوده باشد. اصطخر بهتر از پایتخت قدیمی توسط تپه‌های مجاور محافظت می‌شد و «جادهٔ زمستانی» فارس به اصفهان از مسیر اصطخر به پاسارگاد و آباده می‌گذشت.[۱]

قدمت تاریخی[ویرایش]

نگاره‌ای از ویرانه‌های برجای‌مانده شهر اصطخر در سده نوزدهم میلادی

شهر اصطخر ۵ قرن پیش از میلاد و ۱۰ قرن پس از آن قدمت دارد و شاهد تاجگذاری‌ها و جشن‌ها و شکوه بسیاری بوده و صدها هزار نفر ساکن داشته‌است و نخستین پایتخت حکومت ساسانیان بوده‌است.[نیازمند منبع]

این شهر که تا پایان پادشاهی ساسانیان از آبادترین و با شکوه‌ترین شهرهای ایران باستان بود، توسط اسکندر ویران گشت و بعد از آن توسط اعراب تسخیر گردید و به دلیل خیزش‌های پیاپی مردم علیه اعراب (از سال ۲۳ تا سال ۲۹ هجری) بارها فتح شد[نیازمند یادکرد دقیق]
این شهر مرکز ایالت کوره اصطخر بوده واین ایالت برای خود ولایت‌هایی داشته که یکی از این ولایت‌ها شهربابک و روذان (در حال حاضر شهرستان انار در استان کرمان می‌باشد) که دارای شهرهای آبان، اناس، اذکان، رودان بوده‌است و بارها در طول تاریخ بین کرمان و فارس دست به دست شده‌است.[نیازمند منبع]

ساخته و رونق گرفتن شیراز در سالهای دهه هشتم قرن یکم هجری در زمان حکومت حجاج بن یوسف ثقفی والی وقت عراق و ایران باعث کوچ مردم این سامان به شیراز و ویرانی شهر اصطخر شد.[نیازمند منبع]

قتل‌عام مردم اصطخر به دست مسلمانان[ویرایش]

مسلمانان در سال ۶۴۸ میلادی نخستین بار اصطخر را فتح کردند. اما طولی نکشید که مردم شهر در ۶۵۱ میلادی سر به شورش برآوردند. مسلمانان پس از فتح مجدد شهر ، شصت هزار نفر را از دم تیغ گذراندند.[۲]

شورش مردم در زمان خلافت علی ابن ابی طالب[ویرایش]

اندکی پس از فرونشاندن نخستین شورش مردم در برابر مسلمانان، مردم اصطخر بار دیگر در در زمان خلافت علی شوریدند. علی ابن ابی‌طالب امام اول شیعیان، در سال ۶۵۹ میلادی، زیاد ابن ابی سفیان را برای سرکوب مردم فرستاد و او شورش آنان را در خون فرونشاند.[۳] وی پس از آن تا آخر عمر حاکم فارس باقی ماند.[۴][۵]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Bivar, EṢṬAḴR, 643.
  2. دو قرن سکوت صفحه 72.
  3. زرین کوب، تاریخ ایران بعد از اسلام، ۳۵۰و۳۵۱.
  4. "Istakhr". Wikipedia. 2019-01-15.
  5. Vaglieri, Laura Veccia (1986). "ALI B. ABl TALIB". Encyclopaedia of Islam. ۱ (second ed.). Leiden: E. J. Brill.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]