اصطخر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از استخر (شهر))
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۲۹°۵۸′۵۱″ شمالی ۵۲°۵۴′۳۴″ شرقی / ۲۹٫۹۸۰۸۳°شمالی ۵۲٫۹۰۹۴۴°شرقی / 29.98083; 52.90944

استخر
Estakhr Darafsh (46).JPG
بقایای شهر استخر
نام استخر
کشور  ایران
شهرستان مرودشت
اطلاعات اثر
دیرینگی دوران ایران باستان
دورهٔ ساخت اثر دوران ایران باستان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۸
تاریخ ثبت ملی ۲۴ شهریور ۱۳۱۰

استخر شهری باستانی است که در مرودشت استان فارس واقع است. استخر از بزرگ‌ترین شهرهای دوران خود بوده و به گفته تاریخ نویسان چهار دروازه داشته که امروزه یکی از آنها در سر پیچ دوراهی مرودشت ارسنجان قرار دارد و دیگری در جنوب مرودشت کنونی قرار داشته‌است.

مکان جغرافیایی[ویرایش متنی]

نگاره‌ای تاریخی از ویرانه‌های برجای‌مانده شهر استخر

در دره‌های باریک پلوار، بین شمال کوه رحمت و نقش رستم واقع شده‌است. اصطخر در نزدیکی جایی که دره به‌سوی مرودشت باز می‌شود قرار گرفته‌است و تا نزدیکی‌های تخت جمشید گسترش می‌یابد. استخر در اصل احتمالاً حومهٔ اسکان شهری در اطراف اقامت‌گاه‌های شاهی هخامنشی بوده‌است، اما امروزه نشانه‌ها و آثار اندکی از آن برجای مانده‌است. پس از مرگ سلوکوس یکم که یکی از سرداران اسکندر مقدونی بود و پس از مرگ وی حکمران ایران گردید، هنگامی که ایالت فارس ادعای استقلال دوباره کرده بود، به‌نظر می‌رسد که استخر مرکز اصلی این خواسته بوده باشد. استخر بهتر از پایتخت قدیمی توسط تپه‌های مجاور محافظت می‌شد و «جادهٔ زمستانی» فارس به اصفهان از مسیر استخر به پاسارگاد و آباده می‌گذشت.[۱]

قدمت تاریخی[ویرایش متنی]

نگاره‌ای از ویرانه‌های برجای‌مانده شهر استخر در سده نوزدهم میلادی

شهر استخر ۵ قرن پیش از میلاد و ۱۰ قرن پس از آن قدمت دارد و شاهد تاجگذاری‌ها و جشن‌ها و شکوه بسیاری بوده و صدها هزار نفر ساکن داشته‌است و نخستین پایتخت حکومت ساسانیان بوده‌است.[نیازمند منبع]

این شهر که تا پایان پادشاهی ساسانیان از آبادترین و با شکوه‌ترین شهرهای ایران باستان بود، توسط اسکندر ویران گشت و بعد از آن توسط اعراب تسخیر گردید و به دلیل خیزش‌های پیاپی مردم بر علیه اعراب مهاجم (از سال ۲۳ تا سال ۲۹ هجری) بارها فتح شد[نیازمند یادکرد دقیق] و مردم آن بدست اعراب مهاجم به صورت گسترده‌ای قتل‌عام شدند و پس از این قتل‌عام خونین، تنها ویرانه‌ای از آن برجای ماند.
این شهر مرکز ایالت کوره اصطخر بوده واین ایالت برای خود ولایت‌هایی داشته که یکی از این ولایت‌ها شهربابک و روذان (در حال حاضر شهرستان انار در استان کرمان می‌باشد) که دارای شهرهای آبان، اناس، اذکان، رودان بوده‌است و بارها در طول تاریخ بین کرمان و فارس دست به دست شده‌است.[نیازمند منبع]

ساخته و رونق گرفتن شیراز در سالهای دهه هشتم قرن یکم هجری در زمان حکومت حجاج بن یوسف ثقفی والی وقت عراق و ایران باعث کوچ مردم این سامان به شیراز و ویرانی شهر استخر شد.[نیازمند منبع]

قتل‌عام مردم به دست مسلمانان[ویرایش متنی]

مسلمانان در سال ۶۴۸ میلادی نخستین بار استخر را فتح کردند. اما طولی نکشید که مردم شهر در ۶۵۱ میلادی سر به شورش برآوردند. مسلمانان در پاسخ به شورش مردم، صد و پنجاه هزار نفر را از دم تیغ گذراندند.[۲]

شورش مردم در زمان خلافت علی ابن ابی طالب[ویرایش متنی]

اندکی پس از فرونشاندن نخستین شورش مردم در برابر مسلمانان، مردم استخر بار دیگر در در زمان خلافت علی شوریدند. علی ابن ابی‌طالب امام اول شیعیان، در سال ۶۵۹ میلادی، زیاد ابن ابی سفیان را برای سرکوب مردم فرستاد و او شورش آنان را در خون فرونشاند.[۳] وی پس از آن تا آخر عمر حاکم فارس باقی ماند.[۴][۵]

نگارخانه[ویرایش متنی]

جستارهای وابسته[ویرایش متنی]

پانویس[ویرایش متنی]

  1. Bivar, EṢṬAḴR, 643.
  2. دو قرن سکوت صفحه 72.
  3. زرین کوب، تاریخ ایران بعد از اسلام، ۳۵۰و۳۵۱.
  4. "Istakhr". Wikipedia. 2019-01-15.
  5. Vaglieri, Laura Veccia (۱۹۸۶). "ALI B. ABl TALIB". Encyclopaedia of Islam. ۱ (second ed.). Leiden: E. J. Brill.

منابع[ویرایش متنی]

پیوند به بیرون[ویرایش متنی]