نامار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نامار
Sialk1.jpg
نمای یک شهردژ
نام نامار
کشور  ایران
استان عیلام
اطلاعات اثر
نام محلی نمر
نام‌های قدیمی ناوار
نوع بنا سکونت‌گاه
دیرینگی ۲۳۰۰ پ. م.
بانی اثر عیلامیان
یک الهه کاسی، هزارهٔ یکم پ. م.

نامار:نامار در بخش وسطای مسیر رود رود دیاله قرار داشت و سلمنسرسوم در سال ۸۴۲ پ. م. به آنجا لشکرکشی کرد.

هزارهٔ سوم[ویرایش]

بخشی از خاک ماد در ربع سوم هزارهٔ سوم پیش از میلاد جزو منطقه‌ای است که الواح میخی بر آن پرتو افکنده سخن گفته‌اند. از آثاری که بزبان سومری و اکدی و حوریانی در دست است چنین مستفاد می‌گردد که در کوهپایه‌های زاگروس و آنجایی که بعدها ماد غربی را تشکیل می‌داد قبایل حوریان و لولوبیان و کوتیان و ظاهراً قبایل دیگری که با عیلامیان قرابت داشتند، زندگی می‌کردند.

کتیبهٔ نارام‌سوئن نوهٔ سارگون‌بزرگ از سلالهٔ اکد - قرن ۲۳ پیش از میلاد - در لوح مشهور پیروزی خویش برای بار اول از لولوبیان یاد می‌کند. در نوشته‌ای که نیم آن محو شده چنین منقول است:

سیدوررو که کوهستانیان لولوبوم را گرد آورد... [۱]

این نوشته محتملا مربوط به تصویر دشمنی است که مغلوب نارام سوئن گشته‌است. لشکر کشی علیه لولوبوم پایان منطقی یک سلسله عملیات جنگی بود که آن پادشاه به کوهپایه‌های زاگروس علیه ناوار (نامار) در درّهٔ دیاله و کشور سیموروم بر رود زاب‌کوچک و مارخاشی در عیلام به عمل آورد.

هزارهٔ دوم[ویرایش]

قبایلی که بزبان هوریانی سخن می‌گفتند در هزارهٔ دوم پ. م. در میانرودان شمالی و تا حدی در سوریه و در سراسر فلات ارمنستان پراکنده بودند. اینان تا اواسط هزارهٔ اول پ. م. در کنار قبایلی که منشأ دیگر داشتند باقیماندند[۲]. زبان هوریانی با زبان اورارتویی خویشاوندی نزدیک داشت. نبشته‌ای به خط اکدی و به زبان حوریانی از شخصی بنام تیشاری پادشاه اورکیش و ناوار از ربع سوم هزارهٔ سوم پیش از میلاد بدست ما رسیده‌است. محل اورکیش مشخص نیست و مورد بحث می‌باشد ولی ناوار مسلماً مکانی است که بعدها نامار یا نامرو خوانده شد- یعنی در درّهٔ رود دیاله.

هزارهٔ یکم[ویرایش]

در پایان هزارهٔ دوم و طی آغاز هزارهٔ‌یکم سرزمین بابلی[۳] نامار و حکومت آن به خاندان‌های غیر سامی و غیر حوری بیت‌کارزیابکو و بیت همبان تعلق داشته است. آغاز هزارهٔ‌یکم و دوران استقلال نامار در آنجا پادشاهی از خاندان بیت‌همبان سلطنت می‌کرده است که به لقب یانزی (یانسی) ملقب بود و الهه نامار الهه کوه شیمالی کاسی شمرده می‌شد[۴].

۸۰۰ پیش از میلاد[ویرایش]

در سال ۸۴۲ پ. م. سلمنسرسوم آشوب نامار را خاموش کرد و پیشوای بیت همبان را که مجاور نامار بود به پادشاهی آنجا مستقر ساخت[۵]. یانزی مزبور در سال ۸۳۴ پ. م. از اطاعت آشور سرپیچی کرد و این بهانه‌ای شد برای نخستین لشکرکشی سلمنسرسوم به خاک ماد.

لشکریان آشور از سوی شمال شرقی و از طریق گردنه‌های جبال خشمار[۶] به طرف نامار سرازیر شدند. آشوریان دژهای نامار را تارومار کرده[۷] اموالی را که در کوهستان‌ها مخفی شده بود تصرف نمودند و این عملیات چنان سریع انجام گرفت که فرصتی برای اقدامات دیگر باقی ماند و آشوریان به قصد غارت و چپاول به سوی داخل سرزمین ماد به حرکت در آمدند. محتملا یانزی نامار به ماد گریخته بود و این خود بهانه‌ای برای حملهٔ آشور به آن خطه شد. لشکریان آشور در مرحلهٔ اول پیشرفت وارد کشور پارسوا شدند و از ۲۷ پادشاهی کوچک آن سرزمین خراج ستاندند[۸].

پانویس[ویرایش]

  1. محل پیکار گردنهٔ دربند گائور (گبر) از کوه قره داغ بر جاده سلیمانیه - رباط که نقش بر جستهٔ نارام‌سوئن نیز در آنجاست
  2. ماتینیان که در آثار هرودوت و دیگر مؤلفان باستانی ذکری از ایشان رفته‌است همان حوریان بوده‌اند
  3. Babilu
  4. ایانزی علی‌القاعده در نبشته‌های آشوری به شکل یانزو ادا شده است
  5. یانزی - Yanzi
  6. خشیمور
  7. در سال‌نامه‌ها سیخی‌شالاخ، بیت ساکی و بیت شدی را نام می‌برند. ظاهراً این سه قلعه به نام خاندان‌های نامار خوانده شده‌اند و به آنها بستگی داشته‌اند
  8. یا ۲۷ قبیله پارسی در کوهستان

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]