چیش‌پیش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
چیش پیش
دوران۶۵۰ - ۶۲۰ پیش از میلاد
لقب(ها)شاه پارس
زادگاهپارسوماش
درگذشت۶۲۰ پیش از میلاد
آرامگاهگور دختر (احتمالاً)
پیش ازکوروش یکم
آریارمنه
دودمانهخامنشی
پدرهخامنش
فرزندانکوروش یکم
آریارمنه

چیش‌پیش (به پارسی باستان: 𐎨𐎡𐏁𐎱𐎡𐏁) (۶۵۰ پ.م - درگذشتهٔ ۶۲۰ پ.م) فرزند و جانشین هخامنش، شاه سرزمین پارس بود.

نام[ویرایش]

نام وی چیش‌پیش یا تیش‌پیش و حتی کیش‌پش (پارسی باستان: ČIŠPIŠ/چیش‌پیش؛ عیلامی: Zi-iš-pi-iš/زی-ایش-پی-ایش؛ بابلی: Ši-iš-pi-iš/شی-ایش-پی-ایش؛ یونانی: Teíspēs/تَیس‌پیس یا Tíspēs/تیس‌پیس)[۱] بوده است.

حکومت[ویرایش]

چیش‌پیش در طول سلطنت خود انشان را تصرف کرد و علاوه بر پارسه بر انشان نیز تسلط پیدا کرد. او دارای دو فرزند بود که بعد از او هر دو به حکومت رسیدند. یکی از این فرزندان آریارمنه و دیگری کورش یکم بود. آریارمنه به حکومت پارسوماش و کورش یکم شاهِ انشان شد. بعدها آریارمنه جای خود را به فرزندش آرشامه و کورش یکم جای خود را به کمبوجیه‌ یکم، پدر کورش بزرگ داد. این درست در زمانی بود که مادها قلمرو خود را بسط داده و پارسیان از آنان فرمان‌برداری می‌کردند و به آن‌ها خراج می‌پرداختند.

به روایت کتیبه بیستون[۲] که تألیف هرودوت نیز مؤید آن است[۳] از قرن هفتم پ. م. در سرزمین پارس خاندان هخامنشیان حکومت می‌کردند[۴] بعد از هخامنش مؤسس خاندان هخامنشی و پسرش چیش پیش ، این خاندان بر دو شاخه منقسم گشت که هر دو در سرزمین پارس سلطنت داشتند. ظاهراً شاخه اوّل حاکمان انشان و شاخه دوّم حاکمان پارسوماش بودند و خاندان کوروش بزرگ از شاخه اول و خاندان داریوش بزرگ از شاخه دوم بودند.

پانویس[ویرایش]

  1. Schmitt، ČIŠPIŠ، صص۶۰۰-۶۰۱.
  2. Beh, I. 1-4
  3. هرودوت دو شجرهٔ خانوادگی را توأم ساخته خاندان داریوش - خشایار را با کوروش بزرگ یک کاسه کرده. بدین سبب نام چیش‌پیش (تئ‌سپ) دو بار آمده
  4. پس از آنکه اراضی مزبور که متعلق به عیلام بوده قبایل پارسی آن را اشغال کردند

منابع[ویرایش]

  • Schmitt, Rüdiger (1992). "ČIŠPIŠ". Encyclopædia Iranica. ۵. New York: Bibliotheca Persica Press. p. صص۶۰۰-۶۰۱. Retrieved ۲۰۱۲-۰۷-۲۳.

پیوند به بیرون[ویرایش]

آتشکده جاویدان مسجد سلیمان