حمص (خوراک خاورمیانه‌ای)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از حمص (خوراک لبنانی))
پرش به: ناوبری، جستجو
حُمُّص
Hummus from The Nile.jpg
حُمُّص با روغن‌زیتون و سبزیجات
وعده مزه
خاستگاه مصر, سوریه و اسرائیل
دمای سرو ولرم
ترکیبات اصلی نخود, ارده
  پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به حُمُّص در ویکی‌انبار 

حُمص (به عربی: حُمُّص) یا نخود-ارده یک خوراک مدیترانه‌ای-عربی است که در خاورمیانه بسیار محبوب است؛ و بیشتر در سینی‌های مزه به عنوان پیش غذا سرو می‌شود.

این خوراک از نخود پخته، روغن زیتون، ارده، آبلیمو و سیر له شده درست می‌شود.

لغت شناسی[ویرایش]

حمص لغتی عربی است به معنی نخود که لغت کامل آن حمّص بطحینة می باشد. نوشتار حمص در زبان انگلیسی در فرهنگ لغت مختلف به لهجه انگلیسی و آمریکایی متفاوت است.[۱][۲]

تاریخچه[ویرایش]

در بخش خاورمیانه ایِ مدیترانه مانند اسرائیل، لبنان، فلسطین و اردن، نخود یکی از پایه‌های آشپزی به شمار می‌آید و در بیشتر خوراک‌ها و خورش‌ها به‌کار می‌رود.

پیشینهٔ دستور پخت خوراکی مانند حمص به سده ۱۳ هجری در مصر برمیگردد و در زمان جنگ‌های صلیبی خوراکی مانند حمص به عنوان پاداش به سربازان صلاح‌الدین ایوبی داده می‌شد.[۳]

در کتابچه رسیدن به دلبر در وصف خوراک های خوش مزه و معطر (به عربی: الوُصله الی الحبیب فی وصف الطیبات و الطیب) (آوانوشت:al-Wusla ilā l-habīb fī wasf al-tayyibāt wa-l-tīb) به دستور پخت حمص اشاره شده‌است.

پرونده‌های تاریخی نشان می‌دهند که پس از سده ۱۸ هجری حمص وارد سفره‌های مردم دمشق شد.

ارزش غذایی[ویرایش]

حمص
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۱۷۷ کیلوژول (۴۲ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۲۰٫۱ g
فیبر ۴ g
پروتئین ۴٫۹ g
ویتامین آی معادل ۵ میکروگرم (۱٪)
اسید فولیک (ویتامین ب۹) ۵۹ میکروگرم (۱۵٪)
ویتامین C ۸ میلی‌گرم (۱۳٪)
کلسیم ۴۹ میلی‌گرم (۵٪)
آهن ۱٫۵۶ میلی‌گرم (۱۲٪)
منیزیم ۲۹ میلی‌گرم (۸٪)
فسفر ۱۱۰ میلی‌گرم (۱۶٪)
سدیم ۲۴۲ میلی‌گرم (۱۱٪)
link to USDA Database entry
درصدها نسبی‌اند

حمص دارای مقدار فراوانی آهن، ویتامین سی، فلیت (Folate)، ویتامین ب۶ و پروتئین است. همچنین دارای فیبر فراوانی است که برای کارکرد بهتر دستگاه گوارش سودمند است.[۴]

حمص یک گزینه بسیار مناسب برای گیاهخواران است.

شیوهٔ سرو کردن[ویرایش]

حُمُّص را به عنوان پیش غذا همراه با دیگر پیش غذاها مانند تبوله و... نان پیتا کنار غذاهایی مانند فلافل، مرغ کبابی، کوفته و... سرو می‌کنند.

آشپزی فلسطینی[ویرایش]

مواد سازندهٔ حمص به آسانی در کشتزارهای فلسطین یافت می‌شوند.

فلسطینی‌ها در حُمُّص نعنا، فلفل قرمز، ماست، جعفری خرد شده و زیره هم می‌ریزند و همراه با نان پیتا گاهی به عنوان غذای اصلی هم سرو می‌کنند.


آشپزی اسرائیلی[ویرایش]

حمص تزئین‌شده با فول مدامس و ارده

حمص بخش مشترک همه وعده‌های غذایی، در اسرائیل است؛ حمص در اسرائیل بسیار محبوب است[۵] و کم و بیش در همهٔ رستورانها و فروشگاههای اسرائیل یافت می‌شود.

حُمُّص همراه با شهروندان عرب اسرائیلی وارد این کشور شد و مانند روش فلسطینی‌ها هم سرو می‌شود.

آشپزی آمریکایی[ویرایش]

در ایالات متحده آمریکا حُمُّص بسیار محبوب است و برپایهٔ آمارهای سال ۲۰۰۸ بیش از ۱۵ میلیون آمریکایی به طور منظم حمص می‌خورند.

حُمُّص همراه با مهاجران اسرائیلی وارد آمریکا شد؛ و هم اکنون کنسرو حمص در قفسه‌های همهٔ فروشگاه‌های زنجیره‌ای آمریکا پیدا می‌شود.

رکورد جهانی[ویرایش]

در ماه می۲۰۱۰، ۳۰۰ آشپز لبنانی در روستای آل فنار در نزدیکی بیروت بزرگترین ظرف حمص جهان به وزن ۱۰۴۵۲ کیلوگرم پختند؛ که در کتاب رکوردهای جهانی گینس نوشته شد.[۶][۷]

رکورد پیشین در دست ۵۰ شهروند عرب اسرائیلی بود که ۵/۴۰۸۷ کیلوگرم حمص را در ژانویهٔ ۲۰۱۰ پخته بودند.

منابع[ویرایش]

  1. Maan Z. Madina, Arabic-English Dictionary of the Modern Literary Language, 1973, s.v. ح م ص
  2. Newman, Joni Marie (2007), Cozy Inside, Lulu.com, p. 67, ISBN 9781604028959 
  3. mideastfood.about.com, Hummus 101. Retrieved 28 February 2008.
  4. "Nutrition facts for hummus, home prepared per 100 grams". Conde Nast, USDA National Nutrient Database, version SR-21. 2014. Retrieved 9 May 2015. 
  5. Even mentioned by the Israel Defense Forces Cookbook, see Houston Chronicle "Diversity in the dining room helps ring in Israel's new year"
  6. Lebanon claims latest title in 'Hummus War' (CNN)
  7. "Lebanon breaks Israel's hummus world record". Yahoo. AP. 8 May 2010.