دزاشیب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۸′۲۳.۱۶″ شمالی ۵۱°۲۶′۴۸.۱۲″ شرقی / ۳۵.۸۰۶۴۳۳۳°شمالی ۵۱.۴۴۶۷۰۰۰°شرقی / 35.8064333; 51.4467000

دزاشیب محله‌ای است در شمال تهران واقع در شمیران که در شرق تجریش واقع شده‌است، از شمال به امامزاده قاسم، از جنوب به تپه قیطریه، از شرق به خیابان شریعتی و از غرب به چیذر و فرمانیه محدود می‌شود.

قسمت شمالی دزاشیب را محله بالا و قسمت جنوبی آن را محله پایین می‌گویند.[۱][۲]

تاریخچه[ویرایش]

تنها پیشینه تاریخی قابل استناد از شمیران و دزاشیب کشفیات باستانی بدست امده از تپه های قیطریه که مربوط به حدود ۳۳۰۰ سال پیش است میباشد سایر گمانه زنی ها هیچ پایه و اساس تاریخی و مستند ندارد

در قدیم آن را دزج سفلی می‌نامیدند و در لهجه محلی تا سال ۱۳۲۵ دِدِرشو گفته می‌شد. گفته می‌شود که دزاشیب شکل تغییر یافته دزآشوب (دژآشوب) است.

شغل مردم کشاورزی و دام‌داری بوده و بقیه را کاسبان محل تشکیل می‌دادند. دزاشیب در واقع، محل گذر به نیاوران و فرمانیه بوده‌است. این منطقه هنوز بافت سنتی خود را حفظ کرده و عرض خیابان آن تغییری نکرده‌است. دو قنات، جنب مسجد امیرالمؤمنین و قنات پایین، در خیابان شهید امیرحسین کریمی (بوعلی)، همچنان جریان دارند.

در زمان صدور شناسنامه و لزوم ثبت نام فامیل دو طایفه که اجداد انها به افرادی بنامهای عباس و قاسم ( تا حدی که در حافظه ها باقی بود )منتسب میشد نام فامیل خود را عباسی و قاسمی انتخاب نمودند . از دیگر طوایف این منطقه مؤمن بیگی‌ها، از مهاجران گرجستان، هستند. منبع درآمد افراد ساکن در این منطقه علاوه بر کشاورزی، سبدبافی زنان بوده که هنوز زنان دزاشیبی این سنت را ادامه می‌دهند. سوتال، نام سبدهای بافتنی دزاشیب، به معنای ساقه گندم است.

اشخاص و اقوام معروف دزاشیب عبارتند از: شیخ علی شریعتمدار (فرزند حاج ملامحمد جعفر استرآبادی نویسنده منظومه آب‌حیات)؛ میرزا رفیع‌خان، میرزا هدایت، خانواده حسین قلیی خان قاجار (برادر فتحعلی‌شاه).

بر طبق روایاتی، (آشِب) قلعه بزرگی از قلعه‌های این منطقه بوده‌است که زنگی بن آق سنقر آن را ویران کرده و قلعه عمادیه را در آن بنا کرده‌است.

آثار تاریخی[ویرایش]

  • مسجد آقا شیخ علی، با قدمت بیش از ۲۰۰ سال و مساحت ۶۰ متر مربع، که درسال ۱۳۷۲، بازسازی شده‌است، از جمله مساجد قدیمی دزاشیب به حساب می‌آید. حاج شیخ علی شریعتمدار، عالم روحانی و فرزند حاج ملامحمد جعفر استرآبادی، از علمای زمان ناصرالدین شاه بود که به علت مخالفت با ناصرالدین شاه به آمل تبعید شد. او فردی مقتدر بود و اطلاعاتی از دانش داشت. وی صاحب چند اختراع، از قبیل ساعتی با دزدگیر و نیز تفنگ ته پر، است. همچنین فردی صاحب فتوا در این منطقه بوده‌است.
  • مسجد عمر رمضون، با مساحت ۱۲۰ متر مربع، واقع در خیابان بوعلی (شهید کریمی)؛ نبش خیابان شهید سلیمی است، که قدمت آن به ۲۰۰ سال پیش و زمان ناصرالدین شاه می‌رسد. هم‌اکنون از این مسجد در مراسم عزاداری استفاده می‌شود ولی نماز جماعت در آن برگزار نمی‌شود.
  • حمام بوعلی، با مساحت حدود ۴۰ متر مربع، که قدمت آن به ۱۵۰ سال پیش برمی‌گردد. حمام فقط شامل یک خزینه و دوش بوده‌است، اما اکنون خزینه بازسازی شده و یک حمام عمومی نیز در آن ساخته شده‌است. از مهم‌ترین مناطق دزاشیب، کوچه سبزه میدان متصل به باغ فخرالملک اردلان است.
  • کوچه قورباغه (فلاح)، نیز از دیگر گذرها است. علت نام‌گذاری وجود استخر و باتلاقی بوده که قورباغه فراوان داشته‌است. نام‌گذاری کوچه لَشان نیز، که به سرآسیاب دزاشیب معروف بوده‌است، به خاطر زمین‌های لش (آب‌دار و باتلاقی) بوده و چاه در یک یا دو متری آن به آب می‌رسیده‌است.
  • از دیگر مکان‌های مهم و قدیمی و معروف دزاشیب به تکیه دزاشیب، به نام تکیه سیدالشهدا، می‌توان اشاره کرد که، با مساحت ۴۰۰ متر مربع، قدمتی ۲۵۰ ساله دارد. این تکیه که دیوارهای کاه‌گلی و ستون‌های چوبی آن هنوز باقی مانده‌است، قبلاً سقف چادری داشت و بعدها به شیروانی تبدیل شد.
  • دبستان ادونتیست‌ها نیز، با ۳۹ دانش آموز در این منطقه سال‌ها دایر بود. ادونتیست‌ها پیروان ادونتیسم، شاخه‌ای از مسیحیت در آمریکا، هستند که معتقدند ظهور مسیح نزدیک است.
  • باغ‌های متعدد و معروف دزاشیب عبارتند از باغ مجدالدوله[۳] داماد ناصرالدین‌شاه معروف به باغ دوقلو، باغ حاجی فخرالملک (مکان فعلی انجمن خوش‌نویسان)؛ باغ حاجی سیدمحمد صراف، باغ علاءالسلطنه، باغ ایگار و باغ نظر که به حسین قلی خان تعلق داشته‌است.[۲][۱]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ دزاشیب
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ جغرافیای تاریخی شمیران
  3. مقصود مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله است

منابع[ویرایش]

  • جغرافیای تاریخی شمیران، جلد اول، منوچهر ستوده