زبان‌های کاسپین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زبان‌های کاسپین
پراکنش:ساحل جنوبی دریای خزر
تبار:زبان‌های هندواروپایی
زیرگروه‌ها:

زبان‌های کاسپین جزو دسته زبان‌های ایرانی شمال‌غربی‌اند، که در شمال ایران و جنوب شرق جمهوری آذربایجان بدانان تکلم می‌شود و به سه گروه کلی گیلکی، طبری (مازندرانی) و تالشی تقسیم شده‌اند. هنوز هیچ‌یک از این زبان‌ها زبان رسمی نیستند. باید توجه کرد که نه تنها بین گیلکی و مازندرانی تفاوت‌های زیادی وجود دارد بلکه هر یک از این دو گونه زبانی دارای لهجه‌های فراوانند.[۱]

تاتی که در شمال غرب ایران به کار می‌رود و تاکستانی را شامل می‌شود، و نیز سمنانی، زبان شهر سمنان هم جز این خانواده هستند.[۲][۳]

نقشهٔ مناطق دارای زبان‌های شمالی در دهستان‌های ایران، کشیده شده با استفاده از اطلاعات جهاد سازندگی و دیگر منابع در سال ۱۹۸۶ میلادی

زبان‌ها، گویش‌ها یا لهجه‌هایی که امروزه در کناره دریای مازندران به کار می‌روند علاوه بر دو گونه اصلی به نام‌های مازندرانی (تبری) و گیلکی، انواع زیر را شامل می‌شوند: تالشی، تاتی، گالشی و دیلمی. گونه اخیر لهجه ایی از گیلکی است که امروزه در کوهستان‌ها به کار می‌رود.[۴]

اقوام ساکن در منطقه ایی که امروزه به نام گیلان و مازندران معروف است و در جنوب دریای مازندران قرار گرفته در طول تاریخ به نام‌های مختلفی نامیده شده‌اند، این نام‌ها عبارتند از: کادوس (کادوش)، تپور، آمارد (مارد)، گیل، دیلم، کاس، کاس سی، کاس پی، هیرکانی، گل (جل)، گادوزی، تات، گالش، تالشی، گیلک، مازندرانی، طبری، طبرستانی و جز آن.[۵]

همچنین زبان زازاها که از منطقه کرانه جنوبی دریای خزر به ترکیه امروزی مهاجرت کرده اند، همچنان مرزهای همگویی متعددی را با زبان های جنوب دریای خزر حفظ کرده اند و جایگاه این زبان ها در گروه گویش های کاسپین ایرانی شمال غربی روشن است. [۶]

پانویس[ویرایش]

  1. ایران کلباسی، گویش کلاردشت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۶ ص. شانزده
  2. Dalby، Andrew (۲۰۰۴). Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More Than 400 Languages. Columbia University Press. ص. ۲۲۶.
  3. Habib Borjian. "Māzandarān: Language and People (The State of Research)." Iran & the Caucasus 8, no. 2 (2004): 289-328. Accessed June 19, 2020. www.jstor.org/stable/4030997.
  4. ایران کلباسی، گویش کلاردشت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۶ ص. بیست و دو
  5. ایران کلباسی، گویش کلاردشت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۶ ص. نوزده
  6. http://www.iranicaonline.org/articles/dimli