تیردوقلو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

تیردوقلو از محله‌های جنوب شهر تهران است و سه‌راه تیردوقلو در تقاطع خیابان‌های شوش و ۱۷ شهریور (شهباز) واقع شده‌است. ربع شمال غربی این محله در منطقه ۱۲ شهرداری تهران و سه ربع دیگر این محله در منطقه ۱۵ قرار دارد. محله تیردوقلو از شمال به خیابان خراسان، از جنوب به ۲۰ متری منصور (رضایی)، و از شرق به خیابان بی‌سیم نجف‌آباد (طیب حاج‌رضایی) محدود است و از غرب تا خیابان‌های ابراهیمی و شهرزاد (بروجردی) ادامه می‌یابد.

نام این محل به خاطر نصب دو تیر برق کنار هم به هنگام برق‌کشی اولیه گذاشته شده‌است. یکی از کوچه‌های این محل الله اکبر نام دارد که نام گرفته از سال ۵۷ هست به این دلیل الله اکبرمعروف شد که یکی از دسته‌های تظاهرات از این کوچه ومسجد مجاور کوچه مسجد رضوان به راه افتاد.

برخی از چهره‌های ورزشی ایران اهل تیردوقلو بوده‌اند و عمید زنجانی، نماینده تهران در مجلس چهارم از همین محل برخاست. حسین فکری، سرمربی تیم ملی فوتبال ایران تمرینات تیمش را به زمین چمن ورزشگاه شهید پناهی که در ضلع شمال غربی تیردوقلو قرار گرفته، انتقال داده بود و به این خاطر چندی نام تیر دوقلو، سر زبان مردم تهران و حتی شهرهای دیگر افتاد و بسیاری از روزنامه‌ها اخبار تیم ملی را از محله تیردوقلو گزارش می‌کردند.

پیشینه[ویرایش]

این محله در دهه سی خورشیدی آغاز به شکل گرفتن کرد. در آن زمان امتداد خیابان شهباز جنوبی، پایین‌تر از میدان خراسان، زمین کشاورزی و قطعات بایر بود و راهی از میان این زمین‌ها به کارخانه سیمان می‌رسید که راهی بود ناامن. عمده مالکان این منطقه، چهار نفر بودند به نام‌های: تیمسار وفا و خواهرش، حاج سیدتقی جباری و حاج عبدالله نقاش.

با کشیده شدن برق از کارخانه برق میدان ژاله به کارخانه سیمان برق که در مسیری در امتداد خیابان شهباز انجام شد، وضعیت بیابان‌های پایین‌دست شهباز نیز تغییر کرد. در این مسیر در هر صد متر یک تیر سیمانی ۸ ضلعی کاشته شد و به فاصله یک ایستگاه اتوبوس پایین‌تر از میدان خراسان، درست روبه‌روی خیابان شوش دو تیر برق بزرگ کنار هم سرپا بود که نام این محل از نام این دو تیر دوقلو گرفته شد.

با ایجاد روشنایی در این محل مالکان نیز زمین‌های رشد کرده خود را خرد کرده و به معماران فروختند. ناصر افشار، حاج حسین اکبری و یکی دو معمار دیگر زمین‌ها را قطعه قطعه تفکیک کردند و ساخت و ساز آغاز شد. حسن دباغ و حسین قمی با مغازه‌های خواربارفروشی خود نخستین کسبه بودند. پس از آنها حسین مبینی یک باب مغازه فرش‌فروشی باز کرد. تمام این کسبه، جوانانی بودند با محدوده سنی ۲۰ تا ۳۰ سال.

خانه‌های محله تیردوقلو برای قشر کم درآمد و معمولاً مهاجر تهران و به شکل عمومی دو طبقه با حیاط کوچک ساخته شده‌بود. در ساخت این خانه‌ها مصالح بتنی و فلزی به کار نرفته‌بود و درهای چوبی خانه‌ها از کوچه کمی پس‌می‌نشست و پنجره‌هایی به همان جنس و رنگ و دیوارهای خشتی داشت.

در خیابان پاک (لرزاده کنونی) خانه‌های اعیان‌نشین و به مراتب بزرگ‌تر و محکم‌تر از سایر خانه‌ها ساکنان این خیابان، ساخته شد که بخشی از ساکنانش بازاری بودند برخی هم از قشرها تحصیلکرده و سیاسی بود و عمید زنجانی، نماینده تهران در مجلس چهارم از همین محل برخاست.

از نخستین معضلاتی که مشکلاتی برای ساکنان اولیه ایجاد کرده‌بود، سرریز فاضلاب کارخانه به نهر خیابان شهباز بود. این فاضلاب پایین‌تر از میدان فوزیه (امام حسین فعلی)، کنار پارک خیام، پشت پارک به این نهر سرریز می‌شد و بوی تند مخمر از آن برمی‌آمد. در سال‌های آغازین باری گاز الکل جمع شده در قنات در نزدیک تیرهای دوقلو آتش گرفت و شعله‌های آن از زمین بیرون جسته و زبانه می‌کشید.

طیب حاج رضایی، از جاهلان معروف تهران دهه آخر عمر خود را در منطقه میدان خراسان سپری کرد و نام خیابان طیب که کناره شرقی محله تیردوقلو را تشکیل می‌دهد از نام او گرفته شده‌است.[۱]

جاهلان ولوطی‌ها محل:جهان وچنگیز رضوان، محمد رضا تبریزی(لقب،حمومی)، جواد خان بابا، مهدی عزیزمعمار(لقب سیاه)، اکبر ابرام خان، حسن زاپاتا،مجتبی رحیمی،مرتضی تکیه،اصغر جهانگرد،حسین رمضون یخی،علی خراباتی، مصطفی ماهرویان، سیدکامیاب، اصغر شاطر، مصطفی گاو کش، باقر کچل، رضا خم کار،رحمت یخی،سیدعلی خطر،حاج ناصرارمی(لقب قصاب)…[۲]

امکانات[ویرایش]

ورزشگاه شهید پناهی از امکانات ورزشی محل است و پارک حاج خدا کرم و پارک شهید گمنام (در منطقه خاوران) ازجمله فضای سبز این محله و اطراف است. دیگر امکانات: کارخانه یخ، بانک صادرات (با چهار شعبه در محل ازجمله سر سه‌راه دوقلو)، بانک‌های ملی و ملت، مرکز درمانی رازی، مجتمع بهزیستی شبیر، درمانگاه کسری، درمانگاه لرزاده. زورخانه جم. مسجد رضوان الله__مسجدسعادت مراکز آموزشی: نامجو، ۸ شهریور، جهان‌آرا، دستغیب، شایسته، کلاهدوز، زمزم، میرزای شیرازی، حلی، بینایی، یمانی، مدرس. داروخانه‌ها: ترانه، ظفر و سه داروخانه دیگر.

منابع[ویرایش]

  • بازنویسی اطلاعات پیشینه محله برپایه: مهدی‌زاده، ایمان، میدان خراسان: ویترین چهره‌های آشنا. در: روزنامه همشهری، بخش «زیباشهر». ۲۶ اردیبهشت ۱۳۸۳ - سال دوازدهم - شماره - ۳۳۷۹.
  • اطلس کامل تهران. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۵. صفحهٔ ۱۱۴.ISBN 964-342-181-3.
  1. نصیری، محمدرضا، خاستگاه جاهلان و پهلوانان قدیم: همه مردان باغ فردوس. در: روزنامه همشهری. بخش «طهرانشهر». ۱۳ دی ۱۳۸۲ - سال یازدهم - شماره ۳۲۷۱.
  2. [لاتهای طهران «لاتهای تهران قدیم»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). لاطهای تهران قدیم.