میدان مشق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۱′۱۴″ شمالی ۵۱°۲۵′۰۱″ شرقی / ۳۵.۶۸۷۱۴۸° شمالی ۵۱.۴۱۶۸۶۲° شرقی / 35.687148; 51.416862

میدان مشق
Meidan-mashgh-89.jpg
نام میدان مشق
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان استان تهران
شهرستان تهران
اطلاعات اثر
کاربری میدان
دیرینگی دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر دوره قاجار
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۲۱۳۰
تاریخ ثبت ملی ۱۲ مهر ۱۳۷۷

میدان مشق مربوط به دوره قاجار است و در تهران، محدوده بین خیابان امام خمینی و سی تیر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ مهر ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱] این میدان مدت کوتاهی نیز در دوره رضاشاه به نام باغ ملی خوانده می‌شد.[۲]

پیشینه[ویرایش]

یک نقاشی قدیمی از میدان مشق
مراسم اعدام میرزا رضا کرمانی در میدان مشق

ميدان مشق در آغاز منطقه‌ای نظامی بوده که برای کاربرد تمرین رزمی قشون ساخته شده بود.[۲] در سفرنامه جکسون این میدان چهارگوش با درازا و پهنای نزدیک به ۴٠٠ ﻣﺘﺮ یکی از بزرگترین میدان‌های نظامی تهران معرفی شده است. در این مکان بود که نمایش‌های دوچرخه‌سواری و موتورسواری برای نخستین بار برگزار شد. همچنین نخستین بار ﺑﺮای نمایش ﭘﺮواز بالن‌ و نیز فرود نخستین هواپیما در جنگ جهانی اول این میدان بکار گرفته شد.[۳]

چندی پس از ساختن دروازه میدان مشق، طرح برپایی نخستين باغ همگانی شهر تهران در زمین‌های درون میدان مشق برنامه‌ریزی و پیاده‌سازی شد و از همین رو نام "ميدان مشق" به "باغ ملی" دگرگون شد. با این حال باغ ملی چند سال بيشتر دوام نیاورد و در محوطه آن، ساختمان‌هایی از جمله ساختمان وزارت امور خارجه، كتابخانه ملی و موزه ايران باستان ساخته شد. گرچه نام اين باغ هنوز بر سر دروازه میدان مشق پا برجا مانده است.[۲]

ساختمان‌های تاریخی میدان مشق[ویرایش]

نمایی از ساختمان موزه ملی ایران
نمایی از کاخ شهربانی پیشین

خیابان و پیاده‌راه میانی این میدان با نام خیابان ملل متحد، از پهناورترین پیاده‌راه‌های ایران است.[۳] در درون این میدان ساختمان‌ها، بناها و کاخ‌های گوناگونی جای گرفته است که از میان آنها می‌توان موارد زیر را برشمرد:

ساختمان‌های تاریخی دیگری نیز همچون موزه جواهرات ملی ایران و کاخ دادگستری تهران در نزدیکی این میدان جای دارند. همچنین این میدان نزدیک به مجموعه ساختمان‌های بانک ملی ایران در خیابان فردوسی و میدان توپخانه و ساختمان‌های تاریخی پیرامون آن بوده است.

طرح بزرگترین مجموعه موزه آسیا[ویرایش]

نمایی از سردر باغ ملی

در سال‌های آغازین دهه هشتاد طرحی در دولت تصویب شد که با گسترش موزه ملی ایران در در گستره‌ای ۲۸ هکتاری این منطقه به بزرگترین موزه آسیا و یکی از پنج موزه بزرگ جهان تبدیل شود. بر پایه این طرح افزون بر نمايش آثار تاريخی و فرهنگی در ساختمان‌های میدان مشق، این میدان می‌تواند خود موزه معماری ايران در دوره گذار از دوره سنتی معماری به دوران مدرن آن باشد. فضای نمايشی اين مجموعه بیش از ۴۱ هزار متر مربع برآورد می‌شود که دربرگیرنده فضای موزه‌ها، اداری، خدماتی و پشتیبانی خواهد بود. با پیاده‌سازی این طرح، مجموعه میدان مشق در کنار موزه‌های بزرگی چون موزه بریتانیا، موزه لوور، موزه آرمیتاژ و موزه متروپولیتن نیویورک جای خواهد گرفت.[۴]

بیش از شصت درصد از فضای این میدان در اختیار نهادها و سازمان‌های دولتی است و سازمان میراث فرهنگی در نظر دارد ساختمان‌های خصوصی را نیز خریداری کند. در سال ١٣٩٠ معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگریاعلام کرد که فاز نخست طرح ساماندهی میدان مشق آغاز شده و در توافقی با وزارت خارجه یک طبقه از ساختمان این وزارتخانه به بهره‌برداری موزه‌ای رسیده است.[۵]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «گذری از كوچه پس كوچه‌های تهران شهرسازی تهران نماد پيروزي فرد بر همه ساكنان شهر است». روزنامه آفتاب يزد، ۲۳ خرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۲ دی ۱۳۹۲. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «اینجا میدان مشق نیست، اینجا میدان مشق بود». تارنمای تعطیلات نو، ۲۲ امرداد ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۵ دی ۱۳۹۲. 
  4. حميد رضا حسينی. «طرح بلندپروازانه ايران برای ساخت يکی از پنج موزه بزرگ جهان». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۷ مه ۲۰۰۶. بازبینی‌شده در ۲۵ دی ۱۳۹۲. 
  5. «خبر خوب (گفتگو با معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری)». تارنمای تعطیلات نو، ۲۲ امرداد ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۵ دی ۱۳۹۲. 
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ میدان مشق موجود است.