سوهانک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
طبیعت سوهانک در فصل بهار

سوهانَک، اسم دهکده و همچنین محله‌ای است در شمال شرقی تهران که حدود 15.5 کیلومتر از مرکز این شهر فاصله دارد. موقعیت جغرافیایی سوهانک 35 درجه شمالی و 51 درجه شرقی است.[۱] این روستا از جنوب به جاده مینی‌سیتی-لشکرگ و از شمال به دامنه جنوبی البرز و از سوی غرب به گردنه قوچک منتهی می‌شود. دهکده سوهانک ۱۸۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و با گسترش شهر تهران اکنون جزئی از این شهر و محله‌ای از بخش شمیرانات تهران به شمار می‌آید.[۲].

بخشی از طبیعت سوهانک در زمستان

با وجود آنکه در سوهانک آثار باستانی بسیار قدیمی وجود داشت، احتمال می رود که پیشینیان اهالی این روستا، در اواخر دوران زندیه و یا اوایل قاجار از مازندران به این منطقه مهاجرت کرده باشند. آب آشامیدنی اکثر اهالی از چهار رشته قنات تأمین می‌شود و محصولاتش غلات و میوه، بویژه زردآلو است.[۳]

سوهانک قدیم[ویرایش]

کشتزارها و باغ‌هایی قدیمی که جزء سوهانک بودند عبارت‌اند از: دره پولاد وحش، باغ حدیقه، جهان‌بخش، بند تله‌هرز، بیدستان، باغ سردار، باغ فولادی(نازآباد)، تنگ آخوره، تنگ فاطمی، باغ حمزه(منور)، چال استلک، سوت‌بیشه، شاه‌پسند(دره جوزدار)، شنکزار، و یوردکریم.[۴] شمار ساکنان سوهانک در سال ۱۳۴۲ خورشیدی ۴۰۸ تن مرد و ۲۹۳ تن زن بوده‌است. در همان سال سوهانک دارای مسجد و تکیه و گرمابه بوده و دبستانی به نام ارمغان سوهانک (دبستان فولادی) با ۱۳۹ دانش‌آموز داشته‌است.[۵]

دو اصله چنار کهنسال در حیاط مسجد سوهانک وجود دارد[۶] که قدمت یکی از این دو اصله از چنار امامزاده صالح تجریش نیز بیشتر است. عمر هر دو اصله را در حدود نهصد سال تخمین زده اند.[۷]

من‌جمله اماکن قدیمی سوهانک، قبرستان آن است که در خیابان شهید ازگلی قرار دارد و برطبق باور مردم آن منطقه و شجره نامه ی آستان قدس رضوی، پیکر امامزاده‌ای در قسمت جنوبی آن دفن شده است. با وجود آنکه مقبره و یادبودی برای امامزاده ی مذکور بنا نگردیده است، بر اساس حدسیات اهالی آن محل می‌توان گفت محل دفن امامزاده، در قسمت جنوب غربی و در زیر درختان سرو کهنسال قبرستان قرار دارد.[۸] حمام قدیمی سوهانک و تکیه قدیم سوهانک نیز از اماکن قدیمی سوهانک محسوب می شدند که متأسفانه به دلیل بی کفایتی و سوء استفاده برخی افراد وبه طمع غارت آثار باستانی در دهه ۳۰_۴۰ مورد تخریب وغارت قرار گرفتند. اکثر معمرین و ریش سفیدان این روستا عقیده دارند که کسی از زمان احداث آنها در محل با خبر نیست. در زمان تخریب حمام بسیار قدیمی که احتمالاً زمان احداث آن به دوران قبل از اسلام نسبت داده می‌شود، سنگ نبشته‌ای از میان یکی از پی‌های قطور بنای آن استخراج گردید. متأسفانه سرنوشت سنگ نوشته، نا معلوم مانده است. بنای تکیه قدیمی سوهانک هم در دوران قاجار و یا قبل از آن و از خشت خام و کاهگل ساخته شده بود. از میان این بنا، نهری می‌گذشت که از باغ اندرون(سردار) سر چشمه می گرفت.[۹]

آسیاب قدیمی سوهانک نیز از دیگر بناهای قدیمی این روستا بود که در شمال سوهانک وابتدای تنگه قرار داشت. زمان ساخت این آسیاب که از ملات ساروج وسنگ خشک ساخته شده‌بود، مانند حمام، به زعم پیران محل، نا مشخص مانده است.[۱۰]

سوهانک در گذشته مناطق وسیع تری را شامل می شد و مرز آن از کناره باغ های دارآباد آغاز و تا ابتدای جاده لواسان-فشم ادامه می یافت ، اما بتدریج قسمت هایی از خاک سوهانک جدا شدند. در حال حاضر شهرک های جدا شده از سوهانک عبارتند از: شهرک نفت ، شهرک شهید محلاتی،شهرک قائم، شهرک ابوذر، شهرک لاله، شهرک کوثر و شهرک یاس.[۱۱]

سوهانک در تاریخ[ویرایش]

رضاقلی‌خان هدایت در کتاب روضةالصفای ناصری ج ۹ ص ۲۹۱ از عیش و شکار فتحعلی‌شاه قاجار در سوهانک می‌نویسد. محل اقامت خازن‌الدوله یکی از زنان فتحعلی‌شاه نیز در دهکده سوهانک بوده‌است. از رویدادهای تاریخی سوهانک اینست که ناصرالدین‌شاه دستخط برکناری میرزا آقاخان نوری، صدراعظم وقت را هنگام اقامت خود در سوهانک صادر کرد.[۱۲]

سوهانک امروز[ویرایش]

با توجه به اینکه اکثر باغهای بزرگ سوهانک تخریب شده اند، و در بیشتر بخشهای این روستا عملیات ساختمان سازی انجام گرفته، طبیعت بکر و زیبای سوهانک خدشه دار گشته است. در قسمت شرقی سوهانک باغ بزرگی بود که بنانیه نام داشت. این باغ متعلق به خانواده‌ای زرتشتی بود که آثار قبر بزرگ خاندان آن خانواده تا قبل از قطع درختان در میان باغ باقی بود. استخر بزرگ و زیبای ۴۰۰۰ متر معکبی با دیواره ی سی متری سنگ چین شده در این باغ، از میانه پاییز تا پایان بهار، آب تابستان این باغ را فراهم می‌کرد. متأسفانه این استخر در عملیات ساخت و ساز کاملاً پر شد.[۱۳]

دو باغ قدیمی کوروس و سردار هم متأسفانه تخریب شده و جای خود را به ساختمانهای چند طبقه داده اند. باغ بسیار وسیع کوروس بیش از پنجاه هکتار وسعت داشت و مملو از درختان میوه و گندم بود. همچنین باغ سردار هم در قدیم، درختان متعددی داشت که اکثراً ریشه کن شده اند.[۱۴]

سوهانک در حال حاضر سه مدرسه، یک کتابخانه عمومی، دو مسجد، یک حسینیه یک شعبه بانک و یک روزنامه فروشی دارد. علاوه بر موارد ذکر شده، در این روستا چند مرکز درمانی، تفریحی و ورزشی هم تأسیس گردیده است.[۱۵]

حسینیه سوهانک[ویرایش]

اگرچه تکیه قدیمی سوهانک از منظر زیبایی و روح معنوی واجد روحانیتی خاص بود، در سال‌های نخستین دهه ۴۰ و پس از آن در حدود 1380 هجری شمسی، بازسازی شد و تغییراتی در داخل و خارج بنا اعمال گردید. مراسم عزاداری تکیه که البته امروزه، حسینیه گشته است، زیباترین طراحی و اجرا را در منطقه دارد.[۱۶]

مراسم عزاداری در سوهانک

در ایام محرم از شب اول تا شب سیزدهم محرم در این تکیه مراسم عزاداری برگذار می گردد و علاوه بر آن، هر شب، سفره شام امام حسین پهن می‌باشد. در روز عاشورای حسینی بیش از ۵۰۰۰ نفر در این حسینیه در نوبت‌های متعدد اطعام می‌شوند. از زیباترین خرده فرهنگ‌های اطراف تهران تعزیه روز عاشورای این تکیه و مراسم صبح تیره رو در سپیده دم روز عاشورا است.[۱۷] ا

مسجد جامع سوهانک[ویرایش]

این مسجد از سال 1280 مورد استفاده ی عموم قرار گرفته است و اکنون توسط بخش خصوصی اداره می شود. درختان کهنسال چنار در حیاط این مسجد قرار دارند. غیر از این مسجد، مسجد کوچک دیگری تحت عنوان مسجد امام حسن مجتبی(ع) نیز در این روستا ساخته شده است.[۱۸]

اماکن آموزشی و فرهنگی[ویرایش]

سوهانک در حال حاضر سه مدرسه دارد که عبارتند از: دبستان فولادی، هنرستان پسرانه فنی حرفه ای فارابی و هنرستان پسرانه فنی حرفه ای علامه جعفری. هر سه مدرسه توسط بخش دولتی اداره می شوند.[۱۹]

کتابخانه ی عمومی امام حسین(ع)، دارلقرآن، روزنامه فروشی و خانه اسباب بازی هم از دیگر مکانهای آموزشی و فرهنگی در سوهانک هستند. [۲۰] رضا دارم.

پانویس[ویرایش]

  1. علی اکبر محمودیان، تهران از آغاز تا کنون، گیتا شناسی، 168. [=صفحات کتاب]
  2. منوچهر ستوده، جغرافیای تاریخی شمیران، 529-532. [=صفحات کتاب]
  3. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 4 و 5. [=مجله]
  4. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5 و 6. [=صفحات کتاب]
  5. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5. [=صفحه کتاب]
  6. داریوش شهبازی، تهران و چنارهایش، www.darioush-shahbazi.com [=سایت اینترنتی]
  7. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5. [=صفحه کتاب]
  8. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 6. [=صفحه کتاب]
  9. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5. [=صفحه کتاب]
  10. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5. [=صفحه کتاب]
  11. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5. [=صفحه کتاب]
  12. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 6. [=صفحه کتاب]
  13. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران،7 . [=صفحه کتاب]
  14. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 7. [=صفحه کتاب]
  15. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 10 و 11. [=صفحه کتاب]
  16. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5. [=صفحه کتاب]
  17. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5. [=صفحه مجله]
  18. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5. [=صفحه مجله]
  19. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 11. [=صفحه مجله]
  20. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 11. [=صفحه مجله]


منابع[ویرایش]

  • محمودیان، علی اکبر؛ "تهران از آغاز تا کنون"، صفحه 164، موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، چاپ اول، تهران: 1384خ.
  • ستوده، منوچهر؛ جغرافیای تاریخی شمیران، جلد اول، صص ۵۲۹-۵۳۲، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، تهران: ۱۳۷۱خ.
  • شهرداری منطقه یک تهران؛ "محله سوهانک"، تهران: 1393 خورشیدی.
  • داریوش شهبازی؛تهران و چنارهایش، سایت اینترنتی: [www.darioush-shahbazi.com]