شهرستان زرندیه

مختصات: ۳۵°۱۷′۵۴″شمالی ۵۰°۳۰′۵۴″شرقی / ۳۵٫۲۹۸۳°شمالی ۵۰٫۵۱۵۰°شرقی / 35.2983; 50.5150
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد


شهرستان زرندیه
اطلاعات کلی
کشورFlag of Iran.svg ایران
استانمرکزی
سایر شهرهامامونیه، زاویه، پرندک، خشکرود، رازقان
بخش‌هامرکزی، خرقان
نام‌های پیشینزرند
اداره
فرماندارداود آذری
مردم
جمعیت۶۳٬۹۰۷ نفر[۱](۱۳۹۵)
مذهبشیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت۴۱۳۱۳۵ هکتار مربع کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا۱۲۵۶ متر
داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۸۶

شهرستان زرندیه شهرستانی در استان مرکزی با مرکزیت شهر مأمونیه است.[۳] زرندیه دومین شهرستان بزرگ این استان است. شهر مأمونیه در فاصلهٔ ۹۵ کیلومتری تهران، ۵۸ کیلومتری شهر پرند و ۳۸ کیلومتری ساوه قرار دارد.

جغرافیا[ویرایش]

این شهرستان در جنوب و جنوب غربی تهران و در شمال استان مرکزی قرار گرفته و در سال ۱۳۸۲ خورشیدی از شهرستان ساوه جدا شد. شهرستان زرندیه با وسعت ۴٬۱۵۰ کیلومتر مربع، بعد از شهرستان ساوه دومین شهرستان بزرگ استان مرکزی است و با جمعیت ۶۳٬۹۰۷ نفر بنابر سرشماری سال ۱۳۹۵، بعد از اراک، ساوه، شازند و خمین پنجمین شهرستان پُرجمعیت استان مرکزی است.

زرندیه از شمال با استان تهران و استان البرز، از غرب با استان قزوین و استان همدان، از شرق با استان تهران و استان قم و از جنوب با شهرستان ساوه همسایه است و شهر مامونیه، مرکز آن است. مأمونیه در فاصلهٔ ۹۵ کیلومتری تهران و ۱۹۵ کیلومتری مرکز استان مرکزی، واقع شده‌است.

رود شور نام رودی در شمال شهرستان زرندیه در نزدیکی شهر پرندک و شهر جدید پرند است. این رود یکی از بزرگترین رودهای حوضه آبریز دریاچه نمک قم است. این رودخانه که از رشته‌کوه البرز در نزدیکی قزوین سرچشمه می‌گیرد تا دریاچه نمک در کویر مرکزی ایران امتداد می‌یابد و در نهایت به دریاچه نمک، منتهی می‌شود.

اینجی قارا دومین قلهٔ بلند استان مرکزی با ارتفاع ۲۹۵۰ متر در بخش خرقان شهرستان زرندیه است. این کوه در مجاورت روستای چلیسبان است و در میان اهالی روستای چلیسبان و نیز روستاهای اطراف از احترام ویژه‌ای برخوردار است.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

شهرستان زرندیه دارای دو بخش به نام‌های بخش مرکزی و بخش خرقان است. این شهرستان دارای شش دهستان به شرح زیر است:

شهرها: مأمونیه، زاویه، پرندک، خشکرود

شهرها: رازقان

مردم‌شناسی[ویرایش]

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان زرندیه در سال ۱۳۹۵ خورشیدی برابر با ۶۳٬۹۰۷ نفر بوده‌است که از این میان ۳۲٬۴۵۷ نفر مرد و ۳۱٬۴۵۰ زن بوده‌اند. این شهرستان ۲۰٬۴۸۳ خانوار دارد[۱] و نرخ رشد جمعیت آن در سال ۱۳۹۵ خورشیدی ۲٫۲۴٪ برآورد شد.

مردم برخی روستاها مانند الویر و ویدر تات هستند و به زبان تاتی سخن می‌گویند.[۴][۵][۶][۷][۸][۹] و در روستای وسمق، زبان زرگری رایج است.

ارامنه در هشت روستای چاناقچی علیا، آق بلاغ، چناقچی سفلی، لار، چهارحد، مصرقان، ورچند و تیره در گذر از خوانسار به بخش خرقان در میان کوه‌ها بعد از دوران صفویه پناه می‌برند و در آنجا تا این اواخر زندگی می‌کرده‌اند، تعداد آن‌ها به ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ نفر می‌رسیده و بعد از زمین‌لرزه بوئین‌زهرا در سال ۱۳۴۱ اکثر ساکنین ارمنی این ناحیه به تهران مهاجرت کردند.

این شهرستان از ویژگی‌هایی مانند نزدیکی به تهران، شهر جدید پرند، فرودگاه بین‌المللی امام خمینی و مرز مشترک با استان‌های تهران، قزوین، البرز، قم و همدان، اتصال به این استان‌ها با جاده و راه‌آهن و نیز وجود واحدهای تولیدی و صنعتی متعدد برخوردار است. برخورداری از این قابلیت‌ها باعث شده که مهاجران برای اشتغال از اقصی نقاط ایران به این شهرستان روی آورده‌اند. این مهاجران بیشتر از استان‌های لرستان، کردستان، همدان و شمال کشور وارد این شهرستان شده‌اند. این مهاجران در اطراف برخی روستاهای این شهرستان مانند بربر، امیرآباد، زرند کهنه و خورشیدآباد اقامت کرده‌اند.[۱۰]

آداب و رسوم[ویرایش]

از مراسم رایج مذهبی و فرهنگی شهرستان می‌توان از تعزیه‌خوانی، سیزده‌بدر، مراسم عید نوروز، چهارشنبه سوری، پاتختی، حنابندان، عروس‌بران، جشن کوسه ناقالی (ناقلدی)، مراسم بیل‌گردانی، مراسم انگور (جشن انگور) نام برد.[۱۱]

صنایع دستی[ویرایش]

صنایع دستی شهرستان زرندیه شامل دستبافت‌های سنتی (قالی‌بافی و گلیم‌بافی)، رودوزی‌های سنتی، آثار چوبی (منبت‌کاری، معرق‌کاری، خراطیسفالگری، کتابت و نگاری، آثار فلزی (قلم‌زنی) است.

پیشینه[ویرایش]

دربارهٔ پیشینهٔ زرندیه، از واژه‌های باقی‌مانده در زبان فارسی کنونی زرنگ که معرب زرنج است با نام زرند از یک ریشه بوده که زرنگ به زرند تبدیل شده‌است. واژهٔ زرند در نسخ قدیمی به خرده ریزطلا و زر معنی شده‌است.

بنا بر پژوهش باستان‌شناسان، راه دوم اکباتان (همدان امروزی) به‌نام راگا (ری) از زرند می‌گذشته که حدود هفتصد سال سابقهٔ تاریخی دارد؛ و محل دریافت عوارض پول و طلا بوده و واژهٔ زرند از همین موضوع اقتباس شده‌است.

شهرستان زرندیه بخشی از قلمرو پادشاهی ماد بود و اولین حکومت ایرانی در این حوالی شکل گرفت.[نیازمند منبع] بعد از مادها، هخامنشیان به این سرزمین حکومت می‌کردند، اما این سرزمین همچنان محل سکونت مادها باقی ماند.

زرند تا ۲۶ بهمن ۱۳۲۳ دهستان بود و از این تاریخ با مصوبهٔ هیئت وزیران، یکی از بخش‌های شهرستان ساوه شد.[۱۲]

گردشگری[ویرایش]

روستای ویدر از توابع شهرستان زرندیه

از جاذبه‌های گردشگری زرندیه می‌توان آبشار چناقچی، غار بریه، سد بند امیر، سد خاکی لارگلو، سد ورامه، سد لار و روستاهای بربر، حکیم‌آباد و حسین‌آباد را نام برد.

شهرستان زرندیه با توجه به قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم دارای آثار و ابنیهٔ تاریخی بسیار با قدمت است.

آثار تاریخی[ویرایش]

آموزش[ویرایش]

دانشگاه آزاد اسلامی واحد زرندیه[ویرایش]

دانشگاه آزاد اسلامی در سال ۱۳۸۶ در مرکز این شهرستان با ۴۴ دانشجو در رشته‌های الکتروتکنیک و حسابداری در ساختمانی استیجاری آغاز به کار کرد. در نیمسال دوم سال ۱۳۸۶ با ۱۱۰ دانشجو به فعالیت رو به رشد خود سرعت بخشید و در رشته‌های کامپیوتر، تربیت بدنی، و آموزش زبان انگلیسی دانشجو پذیرفت و هم‌زمان در کنار فعالیت‌های آموزشی، در زمینی به وسعت ۴ هکتار کار ساخت ساختمان اداری و آموزشی خود را به مساحت ۵۰۰ مترمربع آغاز کرد و در مهر سال ۱۳۸۷ به ساختمان جدیدالاحداث نقل مکان کرد و با چهارصد دانشجو در ساختمان مستقل در پی جذب هیئت علمی دانشگاه برآمده و ۵ نفر را در رشته‌های مورد نیاز جذب نموده و رشته‌های تحصیلی را از ۸ رشته به ۱۵ رشته افزایش داده که ۳ رشته کارشناسی و ۱۲ رشته کاردانی هستند. این دانشگاه در تیرماه ۱۳۸۹ رسماً با حضور عبدالله جاسبی ریاست وقت دانشگاه آزاد افتتاح گردید. همچنین، این واحد در آبان ماه ۱۳۸۹ از واحد ساوه استقلال یافته و به واحد مستقل تبدیل شد.

مؤسسهٔ آموزش عالی غیرانتفاعی پرندک[ویرایش]

مؤسسهٔ آموزش عالی غیرانتفاعی پرندک در کیلومتر ۶۰ آزادراه تهران-ساوه و در شهر پرندک واقع شده‌است و از سال ۱۳۸۹ اقدام به جذب دانشجو کرده‌است و هم‌اکنون دارای ۶۰۰ دانشجوی کارشناسی در رشته‌های حسابداری، مدیریت صنعتی و مدیریت بازرگانی و ۱۰۰ دانشجوی کارشناسی ارشد است.[۱۵]

صنعت و انرژی[ویرایش]

نیروگاه رودشور[ویرایش]

نیروگاه رودشور با ظرفیت ۷۹۰ مگاوات، از نیروگاه‌های گازی ایران است که در ۴۴ کیلومتری آزادراه تهران-ساوه در شهرستان زرندیه قرار دارد.[۱۶]

شهرک صنعتی زرندیه[ویرایش]

شهرک صنعتی زرندیه با مساحت ۹۱۰ هکتار در ۳۵ کیلومتری مأمونیه و مجاورت مرز استان تهران قرار دارد.[۱۷]

  • فاصله تا فرودگاه: ۷۵ کیلومتر
  • فاصله تا راه‌آهن: ۳۵ کیلومتر
  • فاصله تا مرکز استان: ۱۹۵ کیلومتر
  • فاصله تا نزدیک‌ترین شهرستان: ۳۵ کیلومتر
  • فاصله تا گمرک: ۴۵ کیلومتر
  • فاصله تا نزدیک‌ترین بندر: ۵۰۰ کیلومتر

مشاهیر[ویرایش]

  • ابوعلی مسکویه مورخ، ادیب، طبیب، فیلسوف، کیمیاگر و عالم اخلاق قرن چهارم و پنجم است.[۱۸]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران-آمار سال ۱۳۹۰» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۳ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۲.
  2. وزارت امور خارجه بایگانی‌شده در ۲۱ اوت ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine، بازدید: ژانویه ۲۰۱۰.
  3. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
  4. مقاله «گویش‌های الویر و ویدر»، پروفسور احسان یارشاطر، ۱۹۶۹
  5. «گونه‌های زبان تاتی»، دونالد استیلو، ۱۹۸۱؛ ۸: گونه‌های الویر و ویدر در نزدیکی ساوه در استان مرکزی
  6. مقدمه کتاب «دستور زبان گویش‌های تاتی جنوبی»، پروفسور احسان یارشاطر، لاهه - پاریس ١٩٦٩
  7. اداره فرهنگ وارشاد اسلامی شهرستان زرندیه[پیوند مرده]
  8. کتاب «تات‌های ایران و قفقاز»، علی عبدلی، ۱۳۸۹
  9. «Alvir Language. : Alvir.org :. زبان الویر - بخش اول». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۶.
  10. «خبرگزاری جمهوری اسلامی - جاذبه‌های صنعتی خیل مهاجران را به زرندیه سرازیر کرده‌است». web.archive.org. ۲۰۱۴-۰۸-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۲۵.
  11. خبرگزاری تسنیم: کهن زرندیه سکونت گاه مادها. ۷ فروردین ۱۳۹۳.
  12. «مذاکرات جلسه ۱۰۷ دوره چهاردهم مجلس شورای ملی سوم اسفند ۱۳۲۳».
  13. برگرفته از اطلاعات تارنمای شهرستان زرندیه
  14. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  15. «موسسه آموزش عالی پرندک». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۱-۲۶.
  16. «بهره‌برداری از نیروگاه رودشور با حضور رئیس‌جمهور». همشهری آنلاین. ۲۰۰۷-۰۶-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۲۵.
  17. «بهره‌برداری از نیروگاه رودشور با حضور رئیس‌جمهور». همشهری آنلاین. ۲۰۰۷-۰۶-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۲۵.
  18. «ابوعلی مسکویه | دائرةالمعارف بزرگ اسلامی | مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی». www.cgie.org.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۲۵.

جستارهای وابسته[ویرایش]