خمین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خمین
Night in Khomein.jpg
کشور  ایران
استان مرکزی
شهرستان خمین
نام(های) دیگر کمره، تیمره
نام(های) قدیمی خمیهن
مردم
جمعیت ۷۰٬۰۵۳ نفر در سال ۱۳۹۰[۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۸۳۰ متر به طور میانگین
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۳/۶
میانگین بارش سالانه ۲۹۶ میلی‌متر
اطلاعات شهری
شهردار حسین پاکزاد
ره‌آورد عسل، فتیر، قالی بند ریحان
پیش‌شماره تلفنی ۰۸۶[۵]
وبگاه http://www.khomeincity.ir
تابلوی خوش‌آمد به شهر

خُمِیْن یکی از شهرهای استان مرکزی است که در جنوبی‌ترین قسمت این استان و در همسایگی شهرهای شازند، اراک، محلات، گلپایگان، الیگودرز و ازنا ودر فاصله ۳۲۰ کیلومتری از تهران واقع شده‌است. زبان و لهجه رایج در منطقه فارسی است،[۶] همچنین این شهر زادگاه روح‌الله موسوی خمینی، رهبر انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران است.

پیشینه تاریخی[ویرایش]

نامگذاری[ویرایش]

  • شهرستان خمین را در گذشته کَمَره می‌نامیدند و نام خمین از ۲۰۰ سال پیش به مرکز کمره اطلاق می‌شده‌است. در کتاب تاریخ قم به قلم سید جلال‌الدین تهرانی، خمین به صورت واژه «خمی‌هن» نوشته شده‌است. همچنین برخی ریشه نام را «خومیهن» می‌دانند که مرکب از دو کلمه «خو» به معنای خوب و «میهن» به معنای سرزمین است.[۷]
  • بخش بزرگی از ایران در متون جغرافیای اسلامی به نام عراق عجم نامیده شده‌است. بعدها قسمت وسیعی از عراق عجم را تیمره نام نهادند. از منابع محدود چنین بر می‌آید که شهرت تیمره و خمین، پیش از اسلام و قرون اولیه اسلامی بیش از دوره‌های بعد بوده است و آخرین منابعی که در آن از تیمره نام برده شده مربوط به قرن پنجم و هفتم هجری است و پس از آن تا چهار صد سال منابعی که روشنگر وضعیت ناحیه باشد در دست نیست.[۸]
  • برخی خُمین را معرب هُمایون می‌دانند. بر پایهٔ اسطوره‌های ایرانی این شهر به دست همای دختر بهمن ساخته شد.[۹]

جغرافیا[ویرایش]

اقلیم[ویرایش]

متوسط بارندگی در خمین ۲۹۶ میلی‌متر است که سال ۸۱–۸۰ با بیش‌ترین مقدار بارندگی ۴۸۶/۲ میلی‌متر و سال ۷۸–۷۷ با ۱۳۸ میلی‌متر کم‌ترین میزان بارش سالیانه در شهر ثبت شده است.

میانگین سالانه دمای خمین ۱۳/۶ درجه سانتی گراد است. ماه تیر با میانگین ۲۱/۱درجه سانتی گراد گرم‌ترین و ماه دی با میانگین ۶ درجه سانتی گراد سردترین ماه سال است.

میانگین رطوبت سالیانه خمین ۵۱در صد است. ماه دی با میانگین ۶۳ درصد مرطوب‌ترین و ماه شهریور با میانگین ۲۸ درصد خشک‌ترین ماه سال است. باد غالب خمین، شمال غربی (۲۷۰ درجه) غربی و بیش‌ترین سرعت باد ثبت شده ۹۰ کیلومتر در ساعت در اردیبهشت ۱۳۸۱ و فروردین ۱۳۸۲ گزارش شده است.
میانگین تبخیر سالیانه خمین ۲۱۴۴ میلی‌متر است. حداکثر تبخیر در ماه مرداد ۳۹۶ میلی‌متر بوده است

اقلیم خمین بر اساس روش دومارتن نیمه خشک و بر اساس روش آمبرژه نیمه خشک و سرد است.[۱۰]

میانگین بارندگی سالانه زراعی حداکثر بارش ۶۴ ساعته میانگین تعداد روزهای بارندگی بیش از ۱۰ میلی‌متر میانگین تعداد روزهای همراه با بارندگی حداکثر بارندگی سالانه حداقل بارندگی سالانه حداکثر بارندگی ماهانه باد غالب
۲۹۶ میلی‌متر ۵۳ میلی‌متر ۱۰روز روز۵۱ ۴۸۶ میلی‌متر ۱۳۸ میلی‌متر ۱۶۱ میلی‌متر غرب و جنوب غرب
میانگین تبخیر سالانه حداکثر تبخیر ماهیانه حداقل دمای مطلق حداکثر دمای مطلق میانگین دمای حداکثر میانگین دمای حداقل میانگین دمای سالانه اختلاف ماکزیمم مینیم)DTR(دما
۲۱۴۴ میلی‌متر ۳۹۶ میلی‌متر در مرداد ۲۴٫۲ - درجه سانتیگراد ۴۰٫۸ درجه سانتیگراد ۲۱٫۱ درجه سانتیگراد ۶ درجه سانتیگراد ۱۳٫۶ درجه سانتیگراد ۱۴٫۱ درجه سانتیگراد[۱۱]

زمین‌شناسی[ویرایش]

شهرستان خمین در دشتی نسبتاً هموار قرار گرفته که از اطراف کوه‌های مختلفی آن را در بر گرفتهاند. معروفترین ارتفاعات این شهرستان عبارتند از: کوه الوند به ارتفاع ۲۱۱۱ متر، کوه انگشت لیس، کوه بوجه سلطان و کوه دز، کوه شنی، و کوه هفت سواران را می‌توان نام برد. پوشش گیاهی ای که در سطح در شهرستان خمین دیده می‌شود به طور تقریبی یکسان و یک شکل می‌باشد. بیشتر پوشش منطقه عمدتاً بوته و از لحاظ مراتع فقیر می‌باشد[۱۲]

وضعیت سیاسی[ویرایش]

فرهنگ[ویرایش]

زبان و لهجه[ویرایش]

نقشه پراکندگی گویش‌ها و لهجه‌های ایرانی

خمین دارای هفت دهستان است. دو دهستان گله زن و صالحان فارس، سه دهستان خرمدشت، آشناخور و رستاق لر، و دو دهستان حمزه لو و چهارچشمه ترک زبان می‌باشند.[نیازمند منبع]

زبان و لهجه رایج در منطقه فارسی و در قسمت‌های غربی لری است.[۶]

آداب و رسوم[ویرایش]

بهداشت و درمان[ویرایش]

از جمله مراکز درمانی‌های شهرستان خمین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد<:br />

  • بیمارستان امام خمینی
  • درمانگاه خیریه
  • درمانگاه تأمین اجتماعی
  • درمانگاه بسیج
  • بیمارستان ۱۳۰ تخته خوابی خمین (درحال احداث)[۱۳]
  • بیمارستان تخصصی قلب و عروق (درحال ساخت)

علاوه بر مراکز درمانی که به آنها اشاره شده است شهرستان خمین دارای ام ار ای، سنو گرافی و... است که می‌تواند در بخش توریسم درمانی مؤثر باشد

پارکها و فضای سبز[ویرایش]

  • پارک کوه بوجه: این پارک در جنوب شهر قرار دارد و دارای تأسیسات تفریحی و رفاهی است.[۱۴]
  • پارک مدرس
  • پارک مادر
  • پارک لاله
  • پارک شهید بهشتی
  • پارک بابا احمد
  • پارک بانوان

پارک جنگلی[ویرایش]

  • پارک چنگلی ولایت:واقع در کیلومتر ۸ اتوبان خمین_اراک
  • پارک جنگلی کوه بوجه

اقتصاد و صنعت[ویرایش]

پیشهٔ اکثر مردم خمین کشاورزی و دامپروری است[نیازمند منبع]. از محصولات خمین لوبیا، عسل، انگور، سیب زمینی و پیاز، لبنیات، خشکبار، همچنین مرغوبترین زعفرانهای دنیا را می‌توان نام برد. با این وجود صنایع متعددی در منطقه موجود است.[۱۵] کارخانه آرد و سیلوی آفتاب هفت سواران کارخانهٔ نخ طلا، کارخانهٔ ویستا اعتماد ایرانیان (تولیدکننده ظروف چینی استخوانی) کارخانه رینگ آلومینیومی گام آفرین، کارخانه ذوب بریس و... می‌توان به عنوان بزرگ‌ترین کارخانه‌های این شهرستان یاد کرد شرکت سایپا خمین نیز بعد از ۹ سال با روند کندی در حال تکمیل شدن است[۱۶] و همچنین این شهرستان دارای شهرک صنعتی نیز می‌باشد
همچنین ساخت پتروشیمی خمین پس از واردات دستگاه‌های مورد نیاز در شهرک صنعتی خمین آغاز شده است که به گفته مسولان دوسال دیگر به بهره‌برداری می‌رسد[۱۷]

شهر خمین جزء شهرهای کمتر توسعه یافته استان است و همین موضوع باعث شده تا سرمایه گذاران در این شهرستان از ۱۰ سال معافیت مالیاتی برخوردار شوند[۱۸]

ترابری[ویرایش]

راه آهن[ویرایش]

شهر خمین در جنوب شهر اراک قرار دارد . این شهر هم اکنون روی خط سراسری راه آهن قرار ندارد ونزدیک ترین ایستگاه ایستگاه راه آهن اراک است اما خط راه آهن اراک_اصفهان به طول ۱۶۵ کیلومتر از این شهر می گذرد واز اراک به شهر های خمین ، گلپایگان ، میمه و درآخر به اصفهان می رسد[۱۹]

فرودگاه[ویرایش]

شهر خمین فاقد فرودگاه می باشد ونزدیک ترین فرودگاه به این شهر فرودگاه اراک است

مسیر ارتباطی[ویرایش]

شهر خمین بین شهر های صنعتی اراک و اصفهانقرار دارد . از جمله مسیر های مهمی که از خمین می گذرد اتوبان شماره ۴۷ است همچنین اتوبان شماره ۵۸ نیز در حال احداث می باشد

پایانه مسافربری[ویرایش]

شهر خمین دارای ۲ پایانه مسافربری درون استانی وبیرون استانی است:

  • پایانه مرکزی : واقع در میدان آزادی
  • پایانه اراک : واقع در میدان ۹ دی

تاکسیرانی[ویرایش]

شهر خمین در سال ۱۳۹۲ خورشیدی دارای ۲۸۳ دستگاه تاکسی بوده است که در ۷ ایستگاه فعالیت می کردند ، درکنار این تعداد ۵۰ دستگاه تاکسی بیسیم ۱۳۳ به صورت ۲۴ ساعته به مردم خدمت می کردند[۲۰]

اتبوسرانی[ویرایش]

شهر خمین فاقد سیستم اتبوس رانی است اما تعدادی مینی بوس در مسیر های دانشگاه پیام نور ، دانشگاه علوم پزشکی ، دانشگاه ۱۵ خرداد ، مصلی ، باغ رضوان ، تره بار وشهرک های معلم ، نخ طلا ، فنی حرفه ای و... مسافران را جابه جا می کنند [۲۱]

آموزش عالی[ویرایش]

دانشگاه پیام نور

دانشگاه آزاد اسلامی و دانشکده سما و واحد علوم و تحقیقات (در سطح کارشناسی ارشد)

دانشگاه جامع علمی کاربردی

دانشگاه علوم پزشکی

دانشکده علوم و معارف قرآنی و مؤسسه قرآنی

دانشکده آموزش عالی آفتاب

حوزه علمیه

گردشگری[ویرایش]

از جمله گردشگرگاه‌های خمین می‌توان به تیمچه بازار خمین، مسجد جامع خمین و قلعه سالار محتشم، باغ شهابیه و امامزاده ریحان اشاره کرد.[۲۲] از جاذبه‌های گردشگری و فرهنگی تاریخی، مذهبی شهر خمین می‌توان به پارک جنگلی و کوه بوجه، عمارت کشاورز صدر (روستای جعفرآباد)، موزه مردم‌شناسی، شبستان مسجد جامع، بازار سرپوشیده، باغات گل، سنگ‌نگاره‌های تیمره، امامزاده خدیجه خاتون (روستای حشمتیه)، کبوتر خانه‌ها، حسینیه آقا خان، آسیاب آبی، محراب فضل و یحیی، امامزاده حسن (روستای طیب آباد) بیشه علی شهر قورچی باشی، امامزاده سلیمان و ابوالفتح (روستای دهنو)، بقعه محمد مالک اشتر (روستای گوشه محمد مالک)، بقعه آقا سید علی (روستای پشتکوه)، غارهای انجدان، بقعه شاه قلندر و شاه قریب، کاروانسرای شاه عباسی، کارخانجات نخ طلا، امامزاده ابوطالب، امامزاده اسماعیل، امامزاده عبدالعلی (روستای ریحان)، امامزاده عبداله (روستای گودرز)، امامزاده اهل ابن علی در کیلومتر ۲۰ اتوبان خمین-اراک (روستای امامزاده)، و... اشاره کرد.

شهر خمین زادگاه سید روح‌الله خمینی است. بیت قدیمی وی در این شهرستان واقع است. این بیت وسعت زیادی دارد و از چندین حیاط تشکیل شده‌است که از طریق حوض‌هایی به شکل دایره، قلب و مانند از همدیگر تفکیک می‌شوند، این عمارت در مرکز شهر ودر کنار رودخانه قرار دارد.

دستکندها و شهرهای زیر زمینی[ویرایش]

خمین از نظر دستکندها و شهرهای زیر زمینی در رتبهٔ اول کشور است. تا کنون در شهر خمین ۱۰ شهر زیر زمینی کشف شده است که نشان دهنده اوضاع سیاسی و اجتماعی خمین در قرن ششم و هفتم هجری بوده است از بین این ۱۰ شهر زیر زمینی می‌توان به شهرهای زیرزمینی واقع در روستاهای کندها، آشناخور، تهیق، طیب آباد، دانیان، رباط آغاچ و... اشاره کرد در دستکندهای روستای تهیق سکه‌ها، سفالینه‌ها، ظروف و اشیای دیگری نیز کشف شده که مربوط به دوره سلجوقیان و دوره گذر خوارزمشاهیان به ایلخانیان می‌باشد همچنین این شهر زیر زمینی شامل فضای مسکونی از جمله ده ۱۰ اتاق ۴ انبارک، راهرو، سالن و چاه است و هواکش تعبیه شده است که هوای مناسب را فراهم می‌کرده است[۲۳]

از دیگر جاذبه‌های گردشگری و مکان‌های تاریخی خمین می‌توان به موارد زیر اشاره گرد:

سنگ نگاره‌های تاریخی[ویرایش]

کلیسا[ویرایش]

قلعه‌ها و بناهای تاریخی[ویرایش]

کبوترخانه‌ها[ویرایش]

گورستان‌های تاریخی[ویرایش]

محوطه‌های تاریخی[ویرایش]

حمام‌های تاریخی[ویرایش]

امامزاده‌ها[ویرایش]

سدهای تاریخی[ویرایش]

روستاها[ویرایش]

از روستاهای این شهرستان می‌توان به روستای سکانه، اسفنجه، ککه، فرفهان، میوران، دانیان، جعفرآباد، رباط علیا، رباط مراد، اشوقه، ریحان، گوشه محمد مالک، گلدشت (شهابیه)، فرنق، ورآباد، میشیجان، خوگان، خراوند، دهنو، پشتکوه، حشمتیه، حاجی‌آباد، خان آباد، نیشهر، بهدشت، یمن و ... اشاره نمود

تأمین آب از لرستان[ویرایش]

آب مصرفی (شرب، صنعتی، کشاورزی) مورد نیاز شهرهای خوانسار، گلپایگان، خمین، محلات، نیم ور، سلفچگان و قم از سرچشمه‌های دز در شهرستان الیگودرز تأمین می‌شود.[۲۵][۲۶][۲۷] به گفته فتاح وزیر وقت نیرو این آب یکی از بهترین آبهای دنیا است.[۲۸]

اما انتقال آب از شهرستان الیگودرز به شهرهای ذکر شده باعث اعتراض مردم الیگودرز شده است.
سرانجام در تاریخ ۸ شهریور ۱۳۹۵ این طرح به بهره برداری رسید و آب شهر خمین که تا مدت ها مشکل داشت از سرچشمه های رود دز تامین شد لازم به ذکر است سهم خمین از این طرح ۱۸۲ لیتر بر ثانیه استخطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب تمام کنندهٔ </ref> بدون برچسب <ref>

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  2. وزارت امور خارجه، بازدید: ژانویه ۲۰۱۰.
  3. پورتال دانشگاه علوم پزشکی اراک
  4. پورتال دانشگاه علوم پزشکی اراک
  5. http://118.tct.ir/citycode.htm
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «معرفی شهرستان خمین». اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی، ۱۶ تیر ۱۳۹۳. 
  7. مهرالزمان نوبان. نام مکان‌های جغرافیایی در بستر زمان. چاپ اول. تهران: انتشارات ما، ۱۳۷۶. ۱۹۷. شابک ‎۹۶۴-۶۴۹۷-۰۰-۴. 
  8. http://www.iaukhomein.ac.ir/index.php/2012-01-30-09-02-01
  9. [۱]
  10. http://www.markazimet.ir/farsi/eghlimo.htm
  11. http://markazimet.ir//dorsapax/Data/Sub_0/File/khomein.pdf
  12. http://markazimet.ir//dorsapax/Data/Sub_0/File/khomein.pdf
  13. http://khomeindh.arakmu.ac.ir/Portal/home/?news/83096/58959/170854/بازدید-از-پروژه-بیمارستان-در-حال-ساخت-آخرین-برنامه-سفر-وزیر-بهداشت-و-درمان-به-خمین
  14. پایگاه خبری دیار آفتاب
  15. http://www.sme.ir/?p=home.companySearch&EstateID=107
  16. http://www.mehrnews.com/news/2299169/انتظار-مردم-خمین-برای-احداث-کارخانه-خودروسازی-8-ساله-شد-پیشرفت
  17. احداث پتروشیمی خمین، ظرفیتی برای سرمایه‌گذاری در صنایع پائین دستی
  18. http://www.mehrnews.com/news/2226232/سرمایه-گذاران-در-شهر-خمین-10-سال-از-پرداخت-مالیات-معاف-می-شوند
  19. http://news.mrud.ir/news/11786/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D9%87%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%83-%D8%AE%D9%85%D9%8A%D9%86-%DA%AF%D9%84%D9%BE%D8%A7%D9%8A%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%8A%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86
  20. http://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/10/15/240383/283-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF
  21. http://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/10/15/240383/283-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF
  22. http://www.aftabir.com/articles/view/social/tourism/c4c1178968743_khomin_p1.php/نگاهی-به-جاذبه-های-گردشگری-شهرستان-خمین
  23. http://www.mehrnews.com/news/2910216/اسرار-شهرهای-زیرزمینی-خمین-سایه-تخریب-بر-گور-دخمه-ای-۶۰۰۰-ساله
  24. پناهگاه زیرزمینی تهیق
  25. «نماینده قم: طرح انتقال آب'دز'، رؤیای مردم این استان را محقق می‌کند»(فارسی)‎. خبرگزاری ایرنا، ۲۷ فروردین ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲ اردیبهشت ۱۳۹۰. 
  26. «آب رودخانه دز به قم رسید»(فارسی)‎. وب‌سایت جام‌جم آنلاین، ۱ اردیبهشت ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲ اردیبهشت ۱۳۹۰. 
  27. «آب شیرین به قم رسید»(فارسی)‎. واحد مرکزی خبر جمهوری اسلامی ایران، ۱ اردیبهشت ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲ اردیبهشت ۱۳۹۰. 
  28. «طرح انتقال آب به ۴۰ شهر و روستای قم». جام جم آنلاین، ۱۶ آبان ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۴ اردیبهشت ۱۳۹۰.