جگوار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جگوار
یک جگوار در باغ‌های جانورشناسی شهرستان میلواکی آمریکا
وضعیت بقا
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: گوشتخواران
تیره: گربه‌سانان
سرده: پلنگ‌شکلان
گونه: جگوار
نام علمی
Panthera onca
کارولوس لینائوس، ۱۷۵۸
زیستگاه جگوار

جَگوار یا پلنگ خالدار آمریکایی (نام علمی: 'Panthera onca') بزرگ‌ترین جانور از تیرهٔ گربه‌سانان در قارّهٔ آمریکا به‌شمار می‌آید.

ریشه نام[ویرایش]

نام جگوار ریشه در زبانهای توپیایی-گوارانی که از زبان‌های بومی آمریکا است دارد و سپس وارد دیگر زبان‌ها شده است.[۱]

رده‌بندی و فرگشت (تکامل)[ویرایش]

تحقیقات روی DNA جگوار٬ شیر٬ پلنگ برفی٬ یوزپلنگ، ببر٬ پلنگ و پلنگ ابری نشان می‌دهد اینها یک جد مشترک داشته‌اند.[۲]

اندازه و ویژگی‌های ظاهری[ویرایش]

اندازهٔ بدن آنها ۱۱۲ تا ۱۸۵ سانتیمتر و اندازهٔ دم آنها ۴۵ تا ۷۵ سانتیمتر است. وزن آنها بین ۵۷ تا ۱۱۳ کیلو گرم متفاوت است. پوست لکه دار و زیبای جگوار او را در جنگل استتار می‌کند. رنگ بدن آنها از زرد روشن تا قهوه‌ای مایل به سرخ متغیّر است و حاوی خال‌های سیاه می‌باشد. جگوار شباهت زیادی به پلنگ دارد ولی خال‌های روی پوست او درشت تر و بدنش کوتاه‌تر و سر او بزرگتر است. وزن او نیز از پلنگ بیشتر است. پاهای جگوار نسبتاً کوتاه ولی حجیم و نیرومند هستند.[۳]تعداد کمی از جگوارها کاملاً به رنگ مشکی هستند که البته کمتر از ۶ درصد جمعیت جگوارها را تشکیل می‌دهند.[۴][۵]

رفتارشناسی[ویرایش]

این جانوران تنها زندگی می‌کنند و اصولاً شب فعال‌اند. جگوار می‌تواند مانند پلنگ به سرعت از درخت‌ها بالا برود و خود را مخفی کند و در کمین بنشیند. آنها شناگران خوبی نیز هستند و گاهی ماهی می‌خورند. جگوار به کمک پنجه و آروارهٔ نیرومندش می‌تواند شکارهای بزرگی مانند تاپیر، میمون و گوزن را از پا درآورد. شکار اصلی‌اش پکاری و کاپی بارااست ولی اگر مجبور شود سراغ خزندگان و لاک‌پشت‌ها می‌رود و حتی گاهی تمساح نیز شکار می‌کند. این جانور می‌تواند مانند سایر گربه‌سانان به سرعت‌های بالا رسیده و آن را برای زمان کوتاهی حفظ کند. به همین دلیل باید به طعمهٔ خود بسیار نزدیک شود تا بتواند او را شکار کند. جگوارها از جانوران بسیاری از جمله بزکوهی، آهو، سمور، پرندگان، لاک پشت‌ها، خوک‌های وحشی٬ خوک‌های پوزه دراز مالایا و ماهی تغذیه می‌کنند.[۶][۷]

بوم شناسی و محل زندگی[ویرایش]

محّل زندگی جگوار از شمال آرژانتین در آمریکای جنوبی تا جنوب غربی ایالات متّحده در آمریکای شمالی است. این جانوران در جنگل‌های گرمسیری پر باران و معمولاً در کنار آب زندگی می‌کنند. جگوارها در قلمروهای وسیعی زندگی می‌کنند به طوری که جگوار ماده به حداقل ۲۵ کیلومتر مربع قلمرو نیاز دارد و قلمرو نر بسیار بیشتر است. محدوده زیستگاه‌ها با هم تداخل دارد ولی همسایه‌ها برای کاهش درگیری از هم دوری می‌کنند.[۸]

وضعیت بقا[ویرایش]

جگوارهای ماده پس از ۹۳ تا ۱۰۵ روز بارداری یک تا چهار توله می‌زایند و در مکانی امن از آنها نگهداری می‌کنند. بچه‌ها حدود دو سال کنار مادر می‌مانند. اکنون این جانور در بسیاری از بخش‌ها در خطر انقراض قرار گرفته است. انسان جگوار را برای خزش و نیز به دلیل اینکه به گاوها حمله می‌کند شکار می‌کند. جگوار در اسارت تا ۲۳ سال عمر کرده است.[۹]

در افسانه‌ها و فرهنگ‌ها[ویرایش]

در فرهنگ مردم آمریکای مرکزی و جنوبی جگوار سابقه طولانی دارد و نماد قدرت به حساب می‌آید. در فیلم سینمایی آپوکالیپتو شخصیت اصلی داستان پس از تحت تعقیب قرار گرفتن توسط یک جگوار سیاه دچار تحول می‌شود.

پانویس[ویرایش]

  1. http://www.etymonline.com/index.php?term=jaguar
  2. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16400146
  3. دانشنامه کودکان و نوجوانان آکسفورد/چاپ دوم ۱۳۸۲/صفحهٔ ۲۲۸/نویسنده:گروه نویسندگان دانشنامه آکسفورد/مترجم:فاطمه میرخوان
  4. http://dinets.info/blackjaguar.htm
  5. کتاب پستانداران٬دانش روز برای همه/چاپ اول ۱۳۸۷/صفحه ۸۸/نویسنده:یان مک کوان و دیگران/مترجم:زهرا عماد زاده
  6. شهروند امروز، شماره ۴۷، بازدید: اکتبر ۲۰۰۹.
  7. کتاب دانشنامه کودکان و نوجوانان آکسفورد/چاپ دوم ۱۳۸۲/صفحهٔ ۲۲۸/نویسنده:گروه نویسندگان دانشنامه آکسفورد/مترجم:فاطمه میرخوان
  8. کتاب دانشنامه کودکان و نوجوانان آکسفورد/چاپ دوم ۱۳۸۲/صفحهٔ ۲۲۸/نویسنده:گروه نویسندگان دانشنامه آکسفورد/مترجم:فاطمه میرخوان
  9. کتاب دانشنامه کودکان و نوجوانان آکسفورد/چاپ دوم ۱۳۸۲/صفحهٔ ۲۲۸/نویسنده:گروه نویسندگان دانشنامه آکسفورد/مترجم:فاطمه میرخوان

منابع[ویرایش]

جگوار
  • The Simin And Schuster Encyclopedia Of Animals. Ed. Dr. Philip Whitefield