شته

شته
تغذیه شته‌ها بر روی ساقه رازیانه
رده‌بندی علمی
فرمانرو:	جانوران
شاخه:	بندپایان
رده:	حشرات
راسته:	نیم‌بالان
زیرراسته:	سینه‌بینیان
بالاخانواده:	شته‌واران
خانواده‌ها
۱۰ خانواده دارد: Anoeciidae شتگان Drepanosiphidae Greenideidae Hormaphididae Lachnidae Mindaridae Pemphigidae Phloeomyzidae Thelaxidae

شَته‌ها حشرات کوچکی هستند که از شیره گیاهان تغذیه می‌کنند. انواع مختلفی دارند و می‌توانند به گیاهان آسیب برسانند. شته‌ها معمولاً به رنگ سبز، زرد، یا سیاه دیده می‌شوند و اغلب به صورت دسته‌جمعی روی ساقه‌ها و برگ‌های جوان گیاهان زندگی می‌کنند.

شته‌ها حشراتی معمولاً به اندازۀ تنها چند میلی‌متر و گیاه‌خوار هستند که به راستۀ نیم‌بالان و بالاخانوادۀ شته‌واران (Aphidoidea) تعلق دارند. سر و سینۀ آن‌ها چنان درهم ادغام شده که پایۀ خرطوم مکنده‌شان میان پاهای جلویی قرار گرفته است. دو جفت آرواره به اندام‌های سوزنی‌شکلِ درازی تغییر یافته‌اند که اندام مکنده را تشکیل می‌دهند. چشم‌های مرکب و شاخک‌ها معمولاً به خوبی رشد کرده‌اند. بال‌ها بزرگ و غشایی هستند.

بسیاری از گونه‌ها سبز هستند اما معمولاً در برخی گونه‌ها شته سفید پشمالو یا سیاه و سفید هم وجود دارد همانند شته سیاه و سفید باقلا سبز.

شیوۀ تولیدمثل آن‌ها چندین ویژگی منحصربه‌فرد دارد. به دنیا آوردن لارو کامل (زنده‌زایی) بسیار رایج است؛ بکرزایی و همچنین دگرزایی که اغلب با تغییر گیاه میزبان همراه است، در همۀ خانواده‌های شته‌ها دیده می‌شود. زمستان‌گذرانی به صورت «تخم زمستانیِ» بارورشده روی گیاهِ میزبانِ اولیه انجام می‌شود. از این تخم، یک مادۀ بی‌بال (بنیان‌گذار) پدید می‌آید که به روش بکرزایی و معمولاً زنده‌زایی، نسلی از ماده‌های بی‌بال را به وجود می‌آورد که آن‌ها نیز به همین روش بکرزایی می‌کنند. پس از چند نسل، یک نسل بال‌دار ظهور می‌کند که میزبان اولیه را ترک کرده و روی میزبان ثانویه مستقر می‌شود. در طول تابستان، جمعیت آن‌ها از طریق بکرزایی به‌شدت افزایش می‌یابد و در این میان، هم شکل‌های بال‌دار و هم بی‌بال پدید می‌آیند. شته‌های بال‌دار می‌توانند میزبان‌های جدیدی پیدا کنند. در پایان تابستان، نسلی از جانوران بال‌دار به وجود می‌آید که به میزبان اولیه بازمی‌گردند و در آنجا دوباره بکرزایی می‌کنند که در نتیجۀ آن، نرهای این گونه نیز پدیدار می‌شوند. سرانجام، تنها لقاح در کل این چرخه، روی گیاه میزبان اولیه صورت می‌گیرد. با این حال، در این چرخۀ کامل، انحرافات گوناگونی نیز رخ می‌دهد. خسارت ناشی از شته‌ها شامل از دست رفتن شیرۀ گیاهی و آسیب بافتی در گیاهان میزبان، انتقال بیماری‌های ویروسی گیاهی و تولید عسلک است: مدفوعی که هنوز حاوی قند فراوان است و بستر مناسبی برای رشد قارچ‌ها فراهم می‌کند.

آسیب

شته از مخرب‌ترین آفات گیاهان کشت شده در مناطق معتدله است، آسیب آنها به گیاهان باعث شده که در سراسر جهان تبدیل به بزرگ‌ترین دشمن باغبان‌ها و کشاورزان شوند، از دیدگاه جانورشناسی آنها یک گروه بسیار موفق از موجودات زنده هستند، موفقیت‌های آنها نتیجهٔ بخشی از زندگی آنها مثلاً قابلیت تولید مثل غیرجنسی در برخی از گونه‌ها است.

شته لوبیا

به پدید آمدن شته بر روی گیاه، شته زدن گفته می‌شود. به مادهٔ شیمیایی برای از بین بردن شته‌ها، شته‌کُش می‌گویند.

چند روش ساده برای مبارزه با شته‌ها وجود دارد:

• آب‌پاشی: شته‌ها را با فشار آب از روی گیاهان بشویید.

"محلول آب و صابون: مقداری صابون مایع را در آب حل کنید و روی گیاهان اسپری کنید.

• روغن چریش: این روغن طبیعی به دفع شته‌ها کمک می‌کند.
• حشرات مفید: کفشدوزک‌ها و بال‌توری‌ها از شته‌ها تغذیه می‌کنند.

گونه‌ها

در حدود ۴۴۰۰ گونه از شته‌ها شناخته شده که همگی در خانوادهٔ شته‌ها جای می‌گیرند، در حدود ۲۵۰ گونه از این حشره به عنوان آفات جدی برای کشاورزی و جنگل‌داری شناسایی شده که طول آنها از ۱ تا ۱۰ میلی‌متر متفاوت است، دشمنان طبیعی شته‌ها عبارت هستند از کفشدوزک‌ها و عمدتاً کفشدوزک شکارگر، همچنین لارو مگس گلزار، زنبور انگل‌واره یا پاراتیزوئید، پشه شته‌خوار، عنکبوت، خرچنگ، و قارچ بیمارگر حشرات مانند لکانی‌سیلیوم و انتیموف‌تورال از دیگر نابود کنندگان شته‌ها هستند

از انواع دیگر شته می‌توان به شته گردو، شته پشت‌شناکن معمولی و شته آبی اشاره کرد.

شته‌های استبرق روی استبرقِ برگ‌باریک، عسلک دفع می‌کنند. برخلاف بعضی از شته‌ها، این‌ها قطره را با پایشان به دور پرتاب می‌کنند.

معرفی چند خانواده:

• خانوادۀ شته‌ایان (Aphididae): این خانواده که شته‌های حقیقی نیز نامیده می‌شوند، شامل سرده (جنس) Aphis است. گونه‌های زیان‌آور آن عبارتند از شتۀ باقلا، شتۀ سیب و شتۀ کلم. شتۀ بدنام هلو می‌تواند بیماری‌های ویروسی بسیاری را منتقل کند.
• خانوادۀ پشمالوشتگان (Eriosomatidae): بدنام‌ترین عضو این خانواده، شتۀ خونی است.
• خانوادۀ خشک‌ریشگان (Phylloxeridae): شتۀ زیان‌آور مو (انگور) به این خانواده تعلق دارد.
• خانوادۀ کاج‌شتگان (Adelgidae): گونه‌های این خانواده روی درختان سوزنی‌برگ زندگی می‌کنند و معمولاً در آنجا گال (برآمدگی‌های غیرطبیعی) تشکیل می‌دهند.

منابع

• "منبع جعبه‌زیست" (به انگلیسی). ویکی‌پدیای انگلیسی. Retrieved 24 November 2008.