کپی (جانور)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کپی‌ها[۱]
سن: اواخر الیگوسن - اخیر
گیبون لار (هایلوبیت لار)
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: حیوانات
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: نخستی‌سانان
زیرراسته: ساده‌بینیان
کوچک‌راسته: راست‌بینیان
بالاخانواده: انسان‌واران (کپی)
گری، ۱۸۲۵
خانواده

گیبون‌ها
انسانیان

کَپی (به انگلیسی: Ape) به هر یک از اعضای بالاخانوادهٔ انسان‌واران (نام علمی: Hominoidea) اطلاق می‌شود. نمونه‌های آشنای آن گیبون، اورانگوتان، گوریل، شامپانزه و انسان است. به دلیل ابهام در واژه کپی، بیشتر ترجیح داده می‌شود از نام علمی هومینوئید Hominoidea (انسان‌واران) که روابط آرایه‌شناختی را می‌رساند، استفاده شود.

نام[ویرایش]

در حقیقت اصطلاح کپی دارای تاریخچه‌ای از ابهام است. در زمانی برای اشاره به هر نخستین‌سان بی دم که شامل ماکاک (که به انسان‌واران تعلق ندارند) می‌شد. کپی‌ها به عنوان دو زیر طبقه شناخته می‌شنود. کپی بزرگ (به انگلیسی: Great Apes) شامل: شامپانزه، گوریل و اورانگوتان و کپی کوچک (به انگلیسی: lesser apes) که شامل گیبون‌ها می‌شود.[۲]

توانایی[ویرایش]

بیشتر انسان‌واران به‌جز گونه‌های انسان و گوریل‌ها به خوبی می‌توانند از درخت بالا روند و گیبون ماهرترین بالارونده درخت دربین انسان‌واران است. انسان‌واران بسیار باهوش و توانایی حل مسئله را دارند. شامپانزه‌ها و اورانگوتان‌ها ابزارهای ساده‌ای می‌سازند و استفاده می‌کنند. دانشمندان اورانگوتان‌ها را در اسارت مطالعه کرده‌اند و نشان داده‌اند که اورانگوتان‌ها توانایی استفاده از زبان اشاره، حل پازل‌ها و تشخیص سمبل‌ها را دارند.[۲]

خصوصیات[ویرایش]

در مقایسه با دیگر نخستی‌سانان، انسان‌واران دارای مرکز ثقل پایین‌تر، ستون فقرات کوتاه (با توجه به طول بدنشان)، لگن خاصره پهن و سینه‌ای پهن هستند.
فرم کلی بدن کپی‌ها به آن‌ها حالت سرپا ایستادن بیشتری نسبت به نخستی‌سانان دیگر می‌دهد. همانند بیشتر نخستی‌سانان، کپی‌ها گروه‌های اجتماعی تشکیل می‌دهند که هر گونه ساختار اجتماعی خاص خود را دارد. گیبون‌ها ساختار اجتماعی تک همسری تشکیل می‌دهند در حالیکه گوریل‌ها در تعدادی بین ۵ تا ۱۰ یا بیشتر (بیشتر اوقات ۱ نر با ۱۰ ماده) زندگی می‌کنند. همچنین شامپانزه‌ها گروه‌هایی ۴۰ تا ۱۰۰ نفر را تشکیل می‌دهند. در این میان اورانگوتان‌ها استثنائی در بین نورم‌های اجتماعی نخستی‌سانان هستند چرا که تنها زندگی می‌کنند.[۲]

شباهت با انسان[ویرایش]

انسان‌واران جانورانی هستند که به انسان بیشترین شباهت را دارند. گروه‌های خونی و بیش‌تر بیماری‌های آن‌ها شبیه انسان است. این حیوانات مغزهای بزرگی دارند اما حتی مغز گوریل نیز تنها حدود نصف مغز انسان است. بوزینه‌ها بر خلاف دیگر میمون‌ها دارای دم نیستند.[۳]

بر طبق سیستم رده‌بندی کنونی دو خانوادهٔ انسان‌واران وجود دارند.

تفاوت کپی با میمون[ویرایش]

۱ - کپی‌ها دم ندارند
۲ – کپی‌ها به طور کلی بزرگتر از اکثر نخستی‌سانان هستند (همانند بیشتر قانون‌ها این قانون دارای استثنائاتی می‌باشد، بعضی میمون‌ها بی دم هستند و بعضی بزرگ)
۳ - گیبون‌ها که کپی کوچک هستند از بعضی از میمون‌ها کوچک‌تر هستند
۴ - کپی بیشتر بر بینایی تکیه دارند تا حس بویایی و دماغهایشان پهن و کوتاه است
۵ - کپی‌ها توانایی ساخت ابزار و استفاده از زبان را دارند. همچنین آنان زندگی اجتماعی پیچیده و توانایی فکر کردن و مسئله حل کردن را دارند.[۵]

تنوع گونه‌ای[ویرایش]

در تمام انسان‌واران گیبون‌ها پرتنوع‌ترین گونه با ۱۶ گونه گیبون، شامپانزه‌ها با دو گونه، گوریل‌ها با دو گونه، اورانگوتان‌ها با دو گونه)، و اتسات‌ها با ۱ گونه (در زمان کنونی)[۲]

زیستگاه[ویرایش]

زیستگاه کپی‌ها در جنگل‌های بارانی گرمسیر در بخش‌های از غرب و مرکز قاره آفریقا و همچنین جنوب شرقی آسیا می، باشد. اورانگوتان‌ها فقط در آسیا، شامپانزه، ها در غرب و مرکز قاره آفریقا، گوریل‌ها در مرکز قاره آفریقا و گیبون‌ها در جنوب شرقی آسیا زندگی می‌کنند.[۲]

خوراک[ویرایش]

خوراک انسان‌واران شامل برگ‌ها، دانه‌ها، میوه و تعداد کمی از جانوران دیگر به عنوان طعمه است.[۲]

خطر انقراض[ویرایش]

بیشتر گونه‌های انسان‌واران در خطر تخریب زیستگاه هستند. خطراتی همچون شکار غیرقانونی، شکار برای گوشت بیشه (گوشت جانوران وحشی آفریقایی) و شکار برای پوست. هر دو گونه شامپانزه‌ها در معرض خطر انقراض هستند. گوریل شرقی در خطر انقراض و گوریل غربی هم به شدت در خطر انقراض است.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Groves, C. (2005). Wilson, D. E. , & Reeder, D. M, eds. ed. Mammal Species of the World (3rd ed.). Baltimore: Johns Hopkins University Press. pp. 178–184. ISBN 0-8018-8221-4. http://www.bucknell.edu/msw3
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ «Apes». وب سایت About، ۹ آبان ۱۳۹۴. 
  3. جلد اول دایرت المعارف کودکان و نوجوانان انتشارات پیام آزادی چاپ پنجم سال ۱۳۸۱
  4. M. Goodman, D. A. Tagle, D. H. Fitch, W. Bailey, J. Czelusniak, B. F. Koop, P. Benson, J. L. Slightom (1990). "Primate evolution at the DNA level and a classification of hominoids". Journal of Molecular Evolution 30 (3): 260–266. doi:10.1007/BF02099995. PMID 2109087. 
  5. «About Primates». ۹ آبان ۱۳۹۴. 

پیوندهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]