مهره‌داران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
مهره‌داران
محدودهٔ زمانی: کامبرین مقدم میانی تا دوران اخیر
Bluefin-big.jpg
تن باله‌آبی شمالی
آرایه‌شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
زیرشاخه: مهره‌داران
کوویه، ۱۸۱۲
رده‌ها

متن را ببینید

مُهره‌داران یکی از بزرگ‌ترین زیرشاخه‌های جانوران طنابدار هستند.

یک حیوان زمانی جزو مهره داران محسوب می‌شود که در پشت خود ستون فقرات داشته باشد تا از عضلات نخاع آن حیوان محافظت نماید. مهره داران، شامل" ماهی‌ها"، "دوزیستان"، "خزندگان"، "پرندگان" و" پستانداران" می‌باشند. ستون فقرات از مجموعه استخوان‌های ریز تشکیل شده‌است که به آن، مهره می‌گویند. مهره‌ها به وسیلهٔ رباط‌های طنابی شکل به یکدیگر متصل می‌شوند تا از یک طرف قابلیت انعطاف‌پذیری داشته و از طرف دیگر مانند یک قلاب محکم ماهیچه‌های پشت را نگه دارند. نخاع از درون مجرای وسط مهره‌ها عبور می‌کند تا از هر گونه آسیبی مصون بماند. بعضی از ماهیان اولیه و کوسه‌ها و نیز سپر ماهی‌ها به جای ستون فقرات دارای رشته‌ای لاستیک مانند اما محکم هستند که (غضروف) نامیده می‌شوند تقریباً حدود ۴۵۰۰۰ گونه موجود زندهٔ مهره دار در اندازه‌های مختلف شناخته شده‌اند.[۱]

حیواناتی که در این راسته هستند دارای یک رشته (نخاع) هستند که در طول بدنشان به سمت پایین کشیده شده‌است. در مهره‌داران این رشته توسط ستون مهره‌ها محافظت می‌شود. مهره‌داران بخش عظیمی از حیوانات استخوان‌دار را تشکیل می‌دهند و شامل بزرگ‌ترین و باهوش‌ترین حیوانات جهان می‌شوند. این زیرشاخه بیش از ۶۴۰۰۰ گونه از مهره‌داران را در بر می‌گیرد که به ۷ رده تقسیم‌بندی می‌شوند.

مهره‌داران در اشغال خشکی‌ها به صورت یک‌سان توفیق نیافتند. بیشتر دوزیستان به ناحیه‌های نزدیک آب محدودند تا بتوانند به آب بازگردند و تولید مثل کنند. بیشتر خزندگان به مناطق گرمسیری و معتدل محدودند. پستانداران و پرندگان گسترش و سازگاری بیشتری دارند. برخی از مهره‌داران مانند لاک‌پشتان و دیگر خزندگان منقرض‌شده، گراز دریایی، وال و پنگوئن سازگاری ثانوی به زندگی در آب دریا پیدا کرده‌اند.[۲]

ویژگی‌های جسمانی مهره داران[ویرایش]

بدن مهره‌داران دارای سر، تنه و دم است. اسکلت داخلی دارند و مغز در داخل جمجمه محصور است. جنین پشت‌مازه (نوتوکورد) دارد و جانور بالغ دارای پشت‌مازه یا ستون فقرات است. آبشش‌های حلقی یا شش دارند. دستگاه گردش خون بسته‌است. قلب دارند و خون دارای گلبول‌های سفید و هموگلوبین در گلبول‌های سرخ است. دستگاه لنفاوی دارند. دارای کبد و دستگاه و غده‌های داخلی پیشرفته هستند. حدود ۵۰ هزار گونه دارند. این زیر شاخه جزء شاخه طنابداران است. از آنجا که این شاخه شامل انسان‌ها و جانورانی است که اهمیت زیادی برای انسان دارند از هر نظر جالب توجه‌تر از بقیه شاخه‌های جانوری هستند.[۳]

مهره‌داران

دهان‌گردوارانNejonöga, Iduns kokbok.jpg

قیف‌دندانان†؟

unnamed

بال‌سپرریختانAstraspis desiderata.png

پستانک‌دندانان†؟ Sphenonectris turnernae white background.jpg

unnamed

بی‌سپران†؟ Pharyngolepis2.png

unnamed

کلاه‌خودسپران

unnamed

پندارسپران†؟

استخوانی‌زرهان

آرواره‌داران

تخته‌پوستانDunkleosteus intermedius.jpg

unnamed

خارپایگان، شامل غضروف‌ماهیان Acanthodes BW.jpgCarcharodon carcharias drawing.jpg

مهره‌داران استخوانی

پرتوبالگان Cyprinus carpio3.jpg

گوشتی‌بالگان

پنجه‌دندان‌سانان†؟ OnychodusDB15 flipped.jpg

پرتوتاران (تهی‌خارها) Coelacanth flipped.png

unnamed

روزن‌پولکیانReconstruction of Porolepis sp flipped.jpg

شش‌ماهی Barramunda coloured.jpg

unnamed

ریشه‌دندانGooloogongia loomesi reconstruction.jpg

سه‌ردیف‌بالگانEusthenodon DB15 flipped.jpg

چهاراندامانDeutschlands Amphibien und Reptilien (Salamandra salamdra).jpg

قلب[ویرایش]

قلب جانوران مهره‌دار عمدتاً یک تلمبه ماهیچه‌ای است که در حفره دور قلبی قرار گرفته‌است. جدارهای قلب از سه بخش زیر تشکیل شده‌اند: درون‌لایه قلب، ماهیچه قلب و برون‌لایه قلب که به ترتیب با درون‌لایه، میان‌لایه و برون‌لایه از سرخرگ‌ها برابری می‌کند. در هر حال ماهیچه قلب به جای آنکه مانند عضله صاف سرخرگ‌ها باشد، یک عضله قلبی است. این عضله به ویژه در جدار بطنی دارای ضخامت است.[۴]

آب‌شامه احشائی قلب بر روی برون‌لایه قلب قرار دارد و معادل شکم‌شامه احشایی از حفره عمومی اصلی است. پیراشامه‌های احشایی و جداری در پیوستگی با یکدیگرند و این پیوستگی بر رگ‌های خونی که وارد یا خارج از قلب می‌شوند نیز انعکاس یافته‌است. فضای بین این دو پیراشامه را حفره دور قلبی می‌نامند.[۴]

منابع[ویرایش]

  1. از کتاب به من بگو چه وقت، صفحه 111،.
  2. رودز، فرانک اچ.تی. تکامل. ترجمه محمود بهزاد. انجمن ملی حفاظت منابع طبیعی و محیط انسانی. تهران: بهمن ۲۵۳۵. ص۱۲۷
  3. دانشنامه رشد. بازدید: فوریه ۲۰۱۷.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ عرب‌زاده، پیام: مطالعه هیستوپاتولوژیکی ضایعات قلبی و پیاز آئورتی قزل‌آلای رنگین‌کمان پرورشی. دانشگاه آزاد اسلامی. ۱۳۸۸.