آبدزدک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آبدزدک
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: بندپایان
زیرشاخه: شش‌پایان
رده: حشرات
راسته: راست‌بالان
تیره: آبدزدکان[۱]
سوسور، ۱۸۷۰
سرده: آبدزدک‌ها[۲]
لاتریه، ۱۸۰۲ (میلادی)
نام علمی
Gryllotalpa gryllotalpa
(لینه، ۱۷۵۸)

آبدُزدَک (پشور) (نام علمی: Gryllotalpidae) حشره‌ای همه‌چیزخوار است که با جویدن و قطع ریشه و طوقه گیاه باعث مرگ آن می‌شود و همچنین با حرکت خود در داخل خاک باعث ایجاد کانال‌هایی در زمین می‌شود. آبدزدک شب‌ها از ریشهٔ گیاهان تغذیه می‌کند و به مزارع، گُل‌کاری‌ها و چمن‌کاری‌ها خسارت زیادی می‌زند. آبدزدک از آفات بسیار مهم گیاهان زراعی، صیفی‌ها، سبزی‌ها و گیاهان زینتی است. آبدزدک با دالان‌هایی که در زمین‌های شخم‌خورده، نرم و به‌خصوص شالیزارها حفر می‌کند، موجب سوراخ کردن مرز کرت‌ها و فرار آب از کرت‌ها می‌شود و به همین دلیل این آفت را آبدزدک نامیده‌اند. در قدیم به آبدزدک، زمین‌سُنب و زمین‌سنبه نیز می‌گفتند. در گویش محلی کرمانی این حشره را گل‌سمک گویند و در زبان آذری نیز اسم این حشره "بیزوبورنی" است.[۳]

ویژگی‌ها[ویرایش]

آبدزدک حشره‌ای است قهوه‌ای‌رنگ که طولش ۴ تا ۵ سانتی‌متر است و گاه به ۱۰ سانتی‌متر هم می‌رسد، با پیش‌سینهٔ بزرگ و ضخیم، پاهای جلوی قوی، بال‌های جلوی کوتاه که روی سینه و بخشی از شکم را می‌پوشاند. آبدزدک هر دو سال یک نسل تولید می‌کند.

این آفت زمستان را به صورت حشره کامل یا سنین پورگی در داخل خاک به سر می‌برد. در اواسط بهار آغاز به فعالیت می‌کند. در طول بهار و تابستان حشرات نر و ماده در زیر خاک جفت‌گیری کرده و ماده‌ها با ایجاد دالان‌های عمیق، در انتهای آن محفظه یا حفره وسیعی تهیه و تعداد ۳۰۰ تا ۶۰۰ تخم سفیدرنگ داخل آن قرار می‌دهد. پوره‌ها ۲- ۳ هفته بعد، از تخم خارج و با ایجاد دالان‌های زیرزمینی، زمین را شخم می‌زنند. در تابستان حشره کامل به سوی نور پرواز می‌کند. برخی ماهی‌گیران محلی برای ماهی‌گیری در رودخانه‌های غیر کوهستانی از آن استفاده می‌کنند؛ به این نحو که سر حشره را کنده و از قسمت شکم آن را به قلاب می‌آویزند. با این طعمه ماهیانی مثل گلخس (گلخوار) به راحتی به دام می‌افتند. این حشره به زبان کردی جوبورک نامیده می شود.

منابع[ویرایش]

  • سپاسخواه، علی‌رضا، و دیگران، فرهنگ کشاورزی و منابع طبیعی. دانشگاه تهران. ۱۳۷۹ به بعد. شابک: ۹۷۸۹۶۴۰۳۹۲۹۴۲
  • سازمان پارک‌ها و فضای سبز ایران، بازدید: اکتبر ۲۰۱۲.
  1. Gryllotalpidae
  2. Gryllotalpa
  3. لغتنامه دهخدا: زمین.