گربه‌سانان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

گربه‌سانان یا گربه شکلان[۱] (نام علمی: Feliformia یا Feloidea) زیرراسته‌ای از گوشت‌خوارسانان هستند. خانواده‌ها و گونه‌های این زیرراسته الزاماً از گربه‌ها نیستند و فقط شباهت‌هایی از نظر تکاملی، آناتومیکی و ظاهری به گربه‌ها دارند.[۲] گربه‌های حقیقی(Cats) فقط در یکی از خانواده‌های این زیرراسته به نام گربه‌ایان دسته‌بندی شده‌اند.[۳] سایر خانواده‌های این زیرراسته عبارت اند از کفتارها، خدنگ‌ها، زبّادان، زبادمانندهای ماداگاسکار و چند خانوادهٔ جانوری منقرض شده مثل شمشیردندان‌نماها

گربه‌سانان در مقابل دیگر زیرراستهٔ گوشت خواران، یعنی سگ‌سانان (Caniformia) قرار دارد و هر دوی این زیرراسته‌ها ویژگی‌های متمایزی در میان دیگر پستانداران دارند: دارای ۴ دندان مخصوص گوشت‌خواری در جلوی آرواره خود هستند.

ویژگی‌ها[ویرایش]

جمجمهٔ گربه‌سانان دارای دو فضای صماخی

یکی از تفاوت‌های زیررده‌های گربه سانان و سگ سانان در فضای بخش صماخی استخوان گیجگاهی است. گربه سانان دارای دو محفظهٔ صماخی در گوش داخلی و سگ سانان دارای یک محفظه هستند.[۴] همچنین گربه سانان دارای پوزه‌های کوچک‌تر و تعداد دندان کمتر بوده و بر خلاف سگ سانان معمولاً برای شکار حیوانات کمین می‌کنند. بسیاری از گربه سانان دارای پنجه‌های جمع شونده بوده و جانورانی پنجه رو و قادر به بالا رفتن از درختان یا درخت‌پیمایی هستند.[۵]

خانواده‌ها[ویرایش]

گربه سانان دارای هفت خانوادهٔ موجود و منقرض نشده هستند. همچنین دوازده زیرخانواده، ۵۶ سرده و ۱۱۴ گونه از گربه سانان شناسایی شده‌اند. این جانوران در تمام قاره‌ها و مناطق به جز استرالیا و جنوبگان پراکندگی دارند.

زبادمانندهای ماداگاسکار: دارای هشت گونه هستند و منحصراً در جزیرهٔ ماداگاسکار یافت می‌شوند.

گربه‌ایان: با داشتن ۴۱ گونه بزرگ‌ترین خانوادهٔ گربه سانان است و دارای پراکندگی جغرافیایی زیادی در تمام قاره‌ها و مناطق مختلف به جز جنوبگان و استرالیا هستند.

کفتارها: دارای چهار گونه و دو زیرگونه هستند و در آفریقا، خاورمیانه و هند پراکندگی دارند. جانورانی بسیار قدرتمند بوده و از جهات مختلف، شباهت‌های زیادی با سگ سانان دارند.[۶]

درخت فیلوژنتیک[ویرایش]

گربه‌سانان

شمشیردندان‌نمایانHoplophoneus.jpg




Stenoplesictidae



PercrocutidaeDinocrocuta gigantea.jpg




زباد نخلی آفریقایی Nandinia binotata, Manchester Museum.jpg





دندان‌اره آسیایی




شمشیردندان‌نماBarbourofelisdigitalreconstruction.jpg



گربه‌ایان Amur or Siberian tiger (Panthera tigris altaica), Tierpark Hagenbeck, Hamburg, Germany - 20070514.jpg






گربه زباد AfricanCivet.jpg




کفتار Crocuta crocuta.jpg




خدنگ Mongoose.jpg



زبادمانندهای ماداگاسکار Fossa.jpg







جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «برای حفاظت از پلنگ ایرانی مهربانتر بیندیشیم. (برنامه عمل مدیریت گونه)» (PDF). اداره کل حفاظت محیط زیست اردبیل. دریافت‌شده در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۰.
  2. Christiansen, Per (2008-07-30). "Evolution of Skull and Mandible Shape in Cats (Carnivora: Felidae)". PLoS ONE. 3 (7). doi:10.1371/journal.pone.0002807. ISSN 1932-6203. PMC 2475670. PMID 18665225.
  3. Martin, Larry (1980-01-01). "Functional Morphology and the Evolution of Cats". Transactions of the Nebraska Academy of Sciences and Affiliated Societies.
  4. https://books.google.com/books?id=IETMd3-lSlkC. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
  5. https://books.google.com/books?id=IETMd3-lSlkC. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
  6. https://doi.org/10.1098%2Frspb.2003.2521. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)