آفتاب‌پرست

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
«حربا» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای داستان کوتاهی به این نام، بوقلمون‌صفت را ببینید.
آفتاب‌پرست
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: خزندگان
راسته: پولک‌داران[۱]
زیرراسته: سوسمارهای درختی[۲]
تیره: آفتاب‌پرستان
سردهها

Bradypodion
Calumma
Chamaeleo
Furcifer
Kinyongia
Nadzikambia
Brookesia
Rieppeleon
Rhampholeon

آفتاب‌پَرَست یکی از خزندگان است از خانوادهٔ آفتاب‌پرستان[۳] و یکی از معروف‌ترین انواع خزنده به‌شمار می‌آید. طول بدن آن‌ها از 1/5 سانتی‌متر تا 68/5 سانتی‌متر متغیر است.[۴]

واژهٔ انگلیسی آن یعنی Chameleon (کَمِلیون) ریشه یونانیχαμαιλέων (خامایلئون) دارد.[۵]


محل زندگی[ویرایش]

تقريبا نيمي از گونه‌هاي آفتابپرست در جزيره ماداگاسکار زندگي مي‌کنند. تا کنون حدود ۱۶۰ گونه از آفتاب پرست شناخته شده است. آنها از آفريقا به جنوب اروپا و نيز جنوب آسيا تا سريلانکا پراکنده شده اند. آنها همچنين در ايالات متحده، مناطقي مانند هاوايي، کاليفرنيا و فلوريدا ديده شده اند. [۶]


چشم[ویرایش]

چشم آفتابپرست توانايي ديد ۳۶۰ درجه را دارد و در يک‌زمان مي‌تواند هر دو جهت را ببيند. چشمهاي آفتاب پرست متمايز از هر خزنده ديگري است. آنها مي‌توانند به طور جداگانه و همزمان بر روي دو جسم متفاوت تمرکز کنند، که به آنها اجازه مي‌دهد تا چشمان خود را به طور مستقل از يکديگر حرکت دهند.

هنگامي که آنها طعمه را ببينند، هر دو چشم آنها در همان جهت متمرکز مي‌شود و ديد آنها بسيار تيز و عميق مي‌شود. آفتاب پرست بينايي بسيار خوبي در ميان خزندگان دارند که به آنها کمک مي‌کند تا حشرات کوچک را از راه دور (۵-۱۰ متر) شکار کنند. آفتاب پرست ها مي‌توانند نور مرئي و اشعه ماوراي بنفش را ببينيد. آفتاب پرست در معرض نور ماوراء بنفش سطح رفتار اجتماعي و فعاليت خود را افزايش مي‌دهد و بيشتر تمايل به حمام افتاب گرفتن و تغذيه دارد. همچنين به احتمال زياد براي توليد مثل نيز به اشعه ماوراء بنفش نياز دارند.[۷]


زبان[ویرایش]

زبان‌هاي بالستيک که ۱.۵ تا ۲ برابر طول بدن آنها است. آفتاب پرست براي شکار طعمه خود که در فاصله اي دور قرار دارد از زبانش استفاده مي‌کند. زبان آفتابپرست‌ها عملکرد بسيار بالايي دارند و در ۰.۰۷ ثانيه مي‌تواند به شکار برسد. زبان آفتابپرست عضله اي بسيار قدرتمند است که با ضربه به طعمه آن را به سمت خود مي‌مکد.[۸]


پاها[ویرایش]

پاهاي فرخنده. آفتابپرست ها با استفاده از پاهاي قدرتمند خود مي‌توانند ميان درختان حرکت کنند. پاها ظاهري انبرک مانند دارند. هر يک از پاهاي آفتاب‌پرست داراي پنج انگشت هست که اين پاهاي تخصصي به آفتاب پرست کمک مي‌کند تا روي شاخه هاي باريک و يا ناهموار به خوبي حرکت کنند. هر يک از انگشتان نيز داراي پنجه هاي تيزي مي‌باشد که هنگام بالا رفتن از درختان و صخره ها به آنها کمک مي‌کند.[۹]


جنسیت[ویرایش]

آفتاب پرست نر معمولا آراسته تر است. بسياري سر و يا صورت زيبايي دارند، برآمدگي بيني و نيز برآمدگي شاخ مانندي دارند. بعضي ديگر نيز تاج‌هاي بزرگي را در بالاي سر خود دارند.[۱۰]


گوش[ویرایش]

آفتاب پرست نمي‌تواند زياد بشنود. آفتاب پرست نيز مانند مار گوش خارجي يا مياني ندارد. با اين حال، آفتاب پرست ها ناشنوا نيستند. آنها مي‌توانند فرکانس‌هاي صوتي در محدوده ۲۰۰-۶۰۰ هرتز را تشخيص دهند.[۱۱] >

چگونگی تغییر رنگ[ویرایش]

گونه‌های مختلف آفتاب‌پرست‌ می‌توانند رنگ خود را تغییر دهند و به رنگ‌های گوناگونی مانند صورتی، قرمز، نارنجی، سبز، سیاه، قهوه‌ای و زرد در بیایند. آن‌ها این توانایی را به دلیل سلول‌های رنگیزه‌دار ویژه‌ای به نام کروماتوفور که در پوست خود دارند، به دست آورده‌اند. این سلول‌ها به پیام‌های هورمونی و عصبی پاسخ می‌دهند و باعث تغییر رنگ پوست آفتاب‌پرست می‌شوند. پوست آفتاب‌پرست سه لایه از کروماتوفورها دارد:

  • پایین‌ترین لایه از سلول‌های کروماتوفور، که ملانوفور نامیده می‌شوند، رنگیزه‌ی تیره رنگ دارند. این سلول‌ها شاخه‌هایی مانند دندریت‌های سلول‌های عصبی دارند که به سوی سطح پوست کشیده شده‌اند.
  • زیر لایه‌ی ملانوفورها لایه‌ای از سلول‌هایی به نام گوانوفور یا ایریدوفور وجود دارد که بلورهای بی‌رنگ گوانین انباشته در آن‌ها، نور را به گونه‌ای بازتاب می‌دهند که باعث پدیدارشدن رنگ آبی می‌شود.
  • بالاترین لایه از سلول‌های کروماتوفور، که زانتوفور نامیده می‌شوند، باعث بازتابش نورهای زرد و قرمز می‌شوند.

دانه‌های رنگیزه‌ای که در هر دسته از سلول‌های کروماتوفور وجود دارد، طول موج‌های معینی را جذب می‌کنند و بازتاب می‌دهند. در ملانوفورها این دانه‌های رنگیزه می‌توانند به صورت متفاوت درون شاخه‌های دندریتی پراکنده شوند و در نتیجه انباشتشان در پوست تغییر می‌کند. با تغییر انباشت هر کدام از رنگیزه‌ها در پوست، رنگی که از پوست آفتاب‌پرست به چشم ما نمود می‌یابد، تغییر می‌کند. این دگرگونی‌ها را پیام‌های عصبی و هورمونی هماهنگ می‌کنند.[۱۲]

دلایل تغییر رنگ[ویرایش]

بیشتر مردم می پندارند که آفتاب پرست ها رنگشان را برای هم رنگ شدن با محیط تغییر می دهند. اما پژوهش های دانشمندان نشان می‌دهد که نور، دما و روحیه‌ی جانور باعث تغییر رنگ آفتاب‌پرست می‌شود. گاهی تغییررنگ باعث آسایش بیشتر جانور می‌شود. گاهی به جانور کمک می‌کند با آفتاب‌پرست‌های دیگر ارتباط برقرار کند.

  • نور: در نظر بگیرید که یک آفتاب‌پرست قهوه‌ای می‌خواهد در آفتاب استراحت بکند. مغز آفتاب‌پرست به سلول‌های زرد پوستش می‌گوید از سلول‌های آبی زیرشان بزرگ‌تر شوند، در نتیجه، آفتاب‌پرست سبزرنگ می‌شود و این رنگ روشن کمک می‌کند نور روشن از پوست آفتاب‌پرست بازتاب یابد.
  • دما: اگر آفتاب‌پرست سردش شود، رنگ پوستش تیره‌تر می‌شود تا گرمای بیشتری را از نور خورشید جذب کند.
  • روحیه: اگر آفتاب‌پرست ناراحت شود، رنگ زرد یا قرمز جای رنگ عادی‌اش را می‌گیرد. رنگیزه‌ی ملانین به سطح پوست بالا می‌آید و باعث تیره‌تر شدن رنگ بخش‌هایی از پوست می‌شود. این ظاهر جدید به آفتاب‌پرست‌های دیگر می‌گوید که "من برای جنگیدن آماده‌ام". [۱۳]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع و پانویس‌ها[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]