خمیازه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خمیازه
اندام‌ها مهره‌داران
دستگاه زیستی دستگاه عصبی
اثرات برروی سلامتی بدون اثر و یا مفید
کنترل واکنش غیرارادی
محرک خواب‌آلودگی
فشار عصبی
خستگی
طریقۀ انجام بازکردن دهان و تنفس عمیق به صورت «غیرارادی» و گاهی کشش در دست‌ها و سینه
مدت زمان فرایند ۶ ثانیه


پسری در حال خمیازه کشیدن

خمیازه (کوتاه‌شده واژه خامیازه، یازه به معنای کشش) یا دهان‌دره یا فاژه[۱][۲] (از فعل فاژیدن[۳][۴][۵][۶])بازکردن دهان و تنفس عمیق به صورت «غیرارادی» و گاهی کشش در دست‌ها و سینه است که تقریباً از زمان پیش از تولد و به عبارتی دقیق تر از دوره جنینی و در یازده هفته‌ای قابل مشاهده است. معمولاً خمیازه از نشانه‌های خواب است.[۷] این پدیده در انسان و برخی حیوانات دیده می‌شود، اما در بیشتر حیوانات امری غیرعادی است.[۸] پژوهش‌ها نشان می‌دهد که این عمل، مسری است.[۸]

علت خمیازه[ویرایش]

خمیازه یک شیر نر
یک چیتا در حال خمیازه کشیدن

دو نظریه در مورد علت خمیازه وجود دارد.

  • اولین نظریه مربوط به کمبود اکسیژن و افزایش دی اکسید کربن در بدن است. شخص با خمیازه کشیدن (بازکردن دهان) اکسیژن بیشتری وارد بدن خود کرده و کمبود آن را جبران می‌کند.[۹]
  • نظریه دوم ارتباط میان خمیازه و خستگی را مورد بررسی قرار می‌دهد. این نظریه مبنی بر این است که بدن انسان در پی خستگی یک واکنش طبیعی به صورت خمیازه نشان می‌دهد.
  • تحقیقات پرفسور گالوپ:

با توجه به آزمایش انجام شده توسط دکتر گالوپ وی می گوید با وجود این که انسان ها موجوداتی خون گرم هستند و دمای بدن و مغز آنها همیشه در محدوده ای ثابت قرار دارد، اگر دمای مغز را به صورت لحظه ای رصد کنیم، متوجه نوساناتی در آن می شویم. خمیازه کشیدن موجب کاهش دمای خونی می شود که به سمت مغز در حرکت است و این خون خنک تر، از گرم شدن بیش از اندازه مغز جلوگیری می کند. این پروفسور افراد را در شهرهای گرم و سرد و در فصل های زمستان و تابستان مورد آزمایش قرار داده و متوجه شده است که فصل و دمای هوا، تاثیر مستقیمی بر نرخ خمیازه کشیدن افراد دارد. با توجه به این نتایج، می توان دلیل خمیازه کشیدن قبل از خواب و ابتدای بیداری را نیز تفسیر کرد. در این زمان ها بدن انسان در معرض تغییرات جدی دمایی است و به احتمال زیاد نیاز به عاملی برای تنظیم این دما دارد. قبل از خواب، بدن دچار افت دمایی می شود و به احتمال زیاد این افت دمایی به کمک خمیازه اتفاق می افتد. در اولین ساعات بیداری نیز دمای بدن در حال افزایش است که خمیازه می تواند آن را کنترل کند.[۱۰]

آیا خمیازه مسری است؟[ویرایش]

پژوهش‌ها همچنین نشان می‌دهد که خمیازه کشیدن به دلیل یک عمل همدلانه به‌وسیله دیگران تکرار می‌شود.[۱۱] همچنین دانشمندان در یک بررسی در سال ۲۰۰۵ مغزهای گروهی را که خمیازه‌کشیدن افراد را مشاهده می‌کردند، اسکن کردند و توانستند الگوهایی منحصربه‌فرد از فعالیت در نواحی از مغز که به تقلید رفتاری مربوط می‌شدند را مکان‌یابی کنند.[۱۲]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «واژه خمیازه در لغت‌نامه دهخدا»(فارسی)‎. وب‌گاه میبوسرچ، ۱۶ شهریور ۱۳۸۷. 
  2. «واژه خمیازه درفرهنگ معین»(فارسی)‎. وب‌گاه میبوسرچ، ۱۶ شهریور ۱۳۸۷. 
  3. بوالمثل بخاری: شراب شب و نشأهٔ آن نیرزد****به فاژیدن بامداد خمارش
  4. لبیبی: گر ندانی بندیش تا چگونه بود****که سبزه خورده بفاژد بهارگه اشتر
  5. فرهنگ ریشه واژگان زبان فارسی، علی نورایی، ص 152
  6. http://parsi.wiki/dehkhodaworddetail-cd31796ade924c468f585ed9771eaf49-fa.html
  7. فرهنگ عمید، مدخل خمیازه.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ «دانستنی‌های پزشکی - چرا خمیازه می‌کشیم؟»(فارسی)‎. وب‌گاه تکخال، ۱۶ شهریور ۱۳۸۷. 
  9. «خمیازه»(فارسی)‎. وب‌گاه دانشنامه رشد، ۱۶ شهریور ۱۳۸۷. 
  10. http://namnak.com/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86.p53195
  11. «چرا خمیازه مسری است؟»(فارسی)‎. وب‌گاه آفتاب، شهریور ۱۳۸۷. 
  12. «چرا خمیازه کشیدن مسری است؟»(فارسی)‎. وب‌گاه برهاد. بازبینی‌شده در شهریور ۱۳۸۷.