پرش به محتوا

اسهال

ویرایش پیوندها
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
اسهال
دیگر نام‌هااسهال (دیاریا)، شِکَم‌رَوِش
یک میکروگراف الکترونی از روتاویروس، عامل نزدیک به ۴۰٪ بستری‌های ناشی از اسهال در کودکان زیر پنج سال[۱]
تخصصبیماری‌های عفونی، گوارش‌شناسی
نشانه‌هادفع مکرر و شل مدفوع، کم‌آبی بدن[۲]
علتمعمولاً عفونت (ویروسی، باکتریایی، انگلی)[۲]
عوامل خطرغذای یا آب آلوده[۲]
پیشگیریشستن دست‌ها، واکسیناسیون روتاویروس، شیردهی با پستان[۲]
درمانمحلول خوراکی او آر اس، مکمل‌یاری روی[۲]
فراوانی≈۲٫۴ میلیارد (۲۰۱۵)[۳]
مرگ‌ومیر۱٫۵۳ میلیون (۲۰۱۹)[۴]

اسهال یا شکم‌روش (به انگلیسی: Diarrhea)، وضعیتی است که در آن فرد حداقل سه بار در روز مدفوع شل، مایع یا آبکی داشته باشد.[۲] این حالت اغلب چند روز طول می‌کشد و می‌تواند به دلیل از دست دادن مایعات، منجر به کم‌آبی بدن شود.[۲] علائم کم‌آبی بدن معمولاً با از دست دادن خاصیت ارتجاعی طبیعی پوست و رفتار تحریک‌پذیر آغاز می‌شود.[۲] این حالت می‌تواند با شدیدتر شدن تا کاهش دفع ادرار، رنگ‌پریدگی پوست، افزایش ضربان قلب و کاهش واکنش‌پذیری پیشرفت کند.[۲] بااین‌حال، مدفوع شل اما غیرآبکی در نوزادانی که منحصراً با شیر مادر تغذیه می‌شوند، طبیعی است.[۲]

اسهال چیست؟ چگونه ایجاد، درمان و پیشگیری می‌شود؟ (همچنین به متن مراجعه کنید)

شایع‌ترین علت آن، عفونت روده‌ها به دلیل ویروس، باکتری یا انگل است - بیماری‌ای که همچنین به آن گاستروانتریت گفته می‌شود.[۲] این عفونت‌ها اغلب از طریق غذا یا آبی که توسط مدفوع آلوده شده‌اند، یا مستقیماً از فرد دیگری که آلوده است، منتقل می‌شوند.[۲] سه نوع اسهال عبارتند از: اسهال آبکی کوتاه‌مدت، اسهال خونی کوتاه‌مدت و اسهال مداوم (که بیش از دو هفته طول می‌کشد و می‌تواند آبکی یا خونی باشد).[۲] اسهال آبکی کوتاه‌مدت ممکن است به دلیل وبا باشد، اگرچه این مورد در کشورهای توسعه‌یافته نادر است.[۲] اگر خون در مدفوع وجود داشته باشد، به آن دیسانتری می‌گویند.[۲] تعدادی از علل غیرعفونی می‌توانند منجر به اسهال شوند.[۵] این موارد شامل عدم تحمل لاکتوز، سندرم روده تحریک‌پذیر، حساسیت به گلوتن غیرسلیاکی، بیماری سلیاک، بیماری التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو، پرکاری تیروئید، اسهال ناشی از اسیدهای صفراوی، و تعدادی دارو است.[۵][۶][۷] در بیشتر موارد، کشت مدفوع برای تأیید علت دقیق لازم نیست.[۸]

اسهال را می‌توان با بهبود بهداشت محیط، آب آشامیدنی تمیز و شستن دست‌ها با صابون پیشگیری کرد.[۲] همچنین شیردهی حداقل به مدت شش ماه و واکسیناسیون علیه روتاویروس نیز توصیه می‌شود.[۲] درمان انتخابی برای اسهال، استفاده از محلول خوراکی رهیدراتاسیون (ORS) است - آب تمیز حاوی مقادیر نسبتاً کم نمک و شکر.[۲] همچنین مصرف قرص‌های روی توصیه می‌شود.[۲] تخمین زده می‌شود که این درمان‌ها در ۲۵ سال گذشته، جان ۵۰ میلیون کودک را نجات داده‌اند.[۱] توصیه می‌شود افرادی که دچار اسهال هستند، به خوردن غذای سالم ادامه دهند و نوزادان همچنان از شیر مادر تغذیه شوند.[۲] اگر ORS تجاری در دسترس نباشد، می‌توان از محلول‌های خانگی استفاده کرد.[۹] در افرادی که دچار کم‌آبی شدید هستند، ممکن است مایعات داخل وریدی مورد نیاز باشد.[۲] بااین‌حال، اکثر موارد را می‌توان با مصرف مایعات خوراکی به خوبی مدیریت کرد.[۱۰] آنتی‌بیوتیک‌ها، اگرچه به ندرت استفاده می‌شوند، اما ممکن است در موارد خاصی مانند افرادی که اسهال خونی و تب بالا دارند، افرادی که پس‌از مسافرت دچار اسهال شدید شده‌اند، و کسانی که باکتری‌ها یا انگل‌های خاصی در مدفوع آن‌ها رشد می‌کند، توصیه شوند.[۸] لوپرامید ممکن است به کاهش تعداد دفعات حرکات روده کمک کند، اما در افراد مبتلا به بیماری شدید توصیه نمی‌شود.[۸]

سالانه حدود ۱٫۷ تا ۵ میلیارد مورد اسهال رخ می‌دهد.[۲][۵][۱۱] این بیماری بیشتر در کشورهای در حال توسعه شایع است، جایی که کودکان خردسال به‌طور میانگین سه بار در سال به اسهال مبتلا می‌شوند.[۲] کل موارد مرگ‌ومیر ناشی از اسهال در سال ۲۰۱۹، حدود ۱٫۵۳ میلیون نفر تخمین زده می‌شود — که نسبت به ۲٫۹ میلیون نفر در سال ۱۹۹۰ کاهش یافته است.[۴] در سال ۲۰۱۲، این بیماری دومین علت شایع مرگ‌ومیر در کودکان زیر پنج سال بود (۰٫۷۶ میلیون یا ۱۱٪).[۲][۱۲] همچنین اپیزودهای مکرر اسهال، یکی از علل شایع سوءتغذیه و شایع‌ترین علت در افراد زیر پنج سال است.[۲] دیگر مشکلات طولانیمدت که می‌تواند به دنبال آن ایجاد شوند، شامل رشد ناقص و رشد ذهنی ضعیف است.[۱۲]

ریشه‌شناسی

[ویرایش]

کلمه اسهال از واژه یونانی باستان διάρροια گرفته شده که از διά dia به معنای «از طریق» و ῥέω rheo به معنای «جریان یافتن» تشکیل شده است.

Diarrhea املای رایج در انگلیسی آمریکایی است، در حالی که diarrhoea املای رایج در انگلیسی بریتانیایی است. انگلیسی کانادایی از هر دو املا استفاده می‌کند.

اصطلاحات عامیانه برای این وضعیت عبارتند از "the runs", "the squirts" (یا "squits" در بریتانیا[۱۳])، «هرشی آب‌پاش»، «انتقام مونتزوما» و «یورتمه».[۱۴][۱۵]

تلفظ این واژه اغلب به صورت ‎/ˌdaɪəˈriːə/‎ DY-ə-REE-ə است.

تعریف

[ویرایش]
مقیاس مدفوع بریستول

اسهال توسط سازمان جهانی بهداشت به‌عنوان داشتن سه یا چند دفعه مدفوع شل یا آبکی در روز، یا داشتن مدفوع بیشتر از حد طبیعی برای آن فرد تعریف می‌شود.[۲]

اسهال حاد، که توسط سازمان جهانی گوارش تعریف شده است، به‌عنوان دفع غیرطبیعی مکرر مواد مدفوعی نیمه‌جامد یا مایع از روده، که کمتر از ۱۴ روز طول بکشد، شناخته می‌شود.[۱۶] اسهال حاد آبکی ممکن است به‌عنوان AWD (اسهال حاد آبکی) شناخته شود.[۱۷]

ترشحی

[ویرایش]

اسهال ترشحی به این معناست که افزایش در ترشح فعال وجود دارد، یا جذب مهار شده است. در این حالت، آسیب ساختاری اندک یا وجود ندارد. شایع‌ترین علت این نوع اسهال، سم وبا است که ترشح آنیون‌ها، به‌ویژه یون‌های کلرید (Cl–) را تحریک می‌کند؛ بنابراین، برای حفظ تعادل بار در دستگاه گوارش، سدیم (Na+) به همراه آب همراه آن حمل می‌شود. در این نوع اسهال، ترشح مایع روده‌ای حتی در حالت ناشتا نیز با پلاسما ایزوتونیک است.[۱۸][۱۹] این حالت حتی زمانی که هیچ غذای خوراکی مصرف نمی‌شود نیز ادامه می‌یابد.

اسمزی

[ویرایش]

اسهال اسمزی زمانی رخ می‌دهد که آب زیادی به داخل روده‌ها کشیده شود. اگر فرد محلول‌هایی با قند یا نمک بیش از حد بنوشد، این محلول‌ها می‌توانند آب را از بدن به داخل روده بکشند و باعث اسهال اسمزی شوند.[۲۰][۱۹] اسهال اسمزی همچنین می‌تواند ناشی از سوءهضم (مانند بیماری پانکراس یا بیماری سلیاک) باشد که در آن مواد مغذی در مجرا باقی می‌مانند تا آب را به خود جذب کنند. یا می‌تواند ناشی از ملین‌های اسمزی (که با کشیدن آب به داخل روده‌ها برای تسکین یبوست عمل می‌کنند) باشد. در افراد سالم، مصرف بیش از حد منیزیم، ویتامین C یا لاکتوز هضمنشده می‌تواند باعث اسهال اسمزی و اتساع روده شود. فردی که عدم تحمل لاکتوز دارد، می‌تواند پس از مصرف بی‌اندازه زیاد محصولات لبنی در جذب لاکتوز مشکل داشته باشد. در افرادی که سوءجذب فروکتوز دارند، مصرف بیش از حد فروکتوز نیز می‌تواند باعث اسهال شود. غذاهای با فروکتوز بالا که محتوای گلوکز بالایی نیز دارند، جذب‌پذیری بیشتری دارند و احتمال ایجاد اسهال کمتری دارند. الکل‌های قندی مانند سوربیتول (که اغلب در غذاهای بدون قند یافت می‌شوند) برای بدن جذبشان دشوار است و در مقادیر زیاد ممکن است منجر به اسهال اسمزی شوند.[۱۸] در بیشتر این موارد، اسهال اسمزی هنگامی که عامل مسبب (مانند شیر یا سوربیتول) قطع شود، متوقف می‌شود.

اگزوداتیو

[ویرایش]

اسهال اگزوداتیو با وجود خون و چرک در مدفوع رخ می‌دهد. این حالت در بیماری‌های التهابی روده، مانند بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو، و سایر عفونت‌های شدید مانند E. coli یا سایر اشکال مسمومیت غذایی رخ می‌دهد.[۱۹][۱۸]

التهابی

[ویرایش]

اسهال التهابی زمانی رخ می‌دهد که آسیب به لایه مخاطی یا حاشیهٔ مژکی وارد شود، که منجر به از دست دادن غیرفعال مایعات غنی از پروتئین و کاهش توانایی در جذب این مایعات ازدست‌رفته می‌گردد. ویژگی‌های هر سه نوع دیگر اسهال را می‌توان در این نوع اسهال یافت.[۲۱] این نوع می‌تواند ناشی از عفونت‌های باکتریایی، عفونت‌های ویروسی، عفونت‌های انگلی یا مشکلات خودایمنی مانند بیماری‌های التهابی روده باشد. همچنین می‌تواند ناشی از سل، سرطان کولون و انتریت باشد.[۱۹]

دیسانتری

[ویرایش]

اگر خون به صورت قابل مشاهده در مدفوع وجود داشته باشد، به آن دیسانتری نیز گفته می‌شود. خون نشانه‌ای از تهاجم به بافت روده است. دیسانتری یک علامت از مواردی مانند شیگلا، انتاموبا هیستولیتیکا و سالمونلا است.[۱۹]

تأثیرات بر سلامت

[ویرایش]

بیماری اسهالی ممکن است تأثیر منفی بر آمادگی جسمانی و رشد ذهنی داشته باشد. «سوءتغذیه در اوایل کودکی ناشی از هر علتی، آمادگی جسمانی و بهره‌وری کاری را در بزرگسالان کاهش می‌دهد»،[۲۲] و اسهال یک علت اولیه سوءتغذیه دوران کودکی است.[۲۳] علاوه بر این، شواهد نشان می‌دهد که بیماری اسهالی تأثیرات قابل توجهی بر رشد ذهنی و سلامت دارد؛ نشان داده شده است که، حتی با کنترل عفونت کرمی و تغذیه با شیر مادر در اوایل دوران، کودکانی که اسهال شدید را تجربه کرده‌اند، نمرات به‌طور قابل توجهی پایین‌تری در یک سری آزمون‌های هوش داشته‌اند.[۲۲][۲۴]

اسهال می‌تواند باعث عدم تعادل الکترولیت، اختلال کلیوی، کم‌آبی و پاسخ‌های معیوب سیستم ایمنی شود. هنگامی که داروهای خوراکی تجویز می‌شوند، کارایی دارو برای ایجاد یک اثر درمانی است و فقدان این اثر ممکن است به دلیل حرکت سریع دارو در دستگاه گوارش باشد که زمان جذب آن را محدود می‌کند. بالینگران سعی می‌کنند اسهال را با کاهش دوز دارو، تغییر برنامه دوز، قطع دارو و رهیدراتاسیون درمان کنند. مداخلات برای کنترل اسهال اغلب مؤثر نیستند. اسهال می‌تواند تأثیر عمیقی بر کیفیت زندگی داشته باشد زیرا بی‌اختیاری مدفوع یکی از عوامل اصلی قرار دادن بزرگسالان مسن در تأسیسات مراقبت طولانی‌مدت (خانه‌های سالمندان) است.[۱۹]

علل

[ویرایش]
نگاره‌ای از لوله گوارش انسان

در مراحل پایانی هضم انسان، مواد بلعیده‌شده با آب و مایعات گوارشی مانند اسید معده، صفرا و آنزیم‌های گوارشی اشباع می‌شوند تا به اجزای مغذی خود تجزیه شوند، که سپس از طریق روده در روده کوچک جذب جریان خون می‌شوند. پیش از دفع، روده بزرگ آب و سایر حلال‌های گوارشی موجود در ضایعات را به منظور حفظ هیدراتاسیون مناسب و تعادل کلی، بازجذب می‌کند.[۲۵] اسهال زمانی رخ می‌دهد که روده بزرگ، به هر دلیلی، از جذب کافی آب یا سایر مایعات گوارشی از مواد مدفوعی بازماند و در نتیجه یک حرکت روده‌ای مایع یا «شل» ایجاد شود.[۲۶]

اسهال حاد معمولاً به دلیل گاستروانتریت ویروسی ناشی از روتاویروس است، که ۴۰٪ موارد را در کودکان زیر پنج سال تشکیل می‌دهد.[۱] با این حال، در مورد مسافران، عفونت‌های باکتریایی غالب هستند.[۲۷] سموم مختلف مانند مسمومیت قارچی و داروها نیز می‌توانند باعث اسهال حاد شوند.

اسهال مزمن می‌تواند بخشی از تظاهرات تعدادی از بیماری‌های مزمن پزشکی باشد که روده را تحت تأثیر قرار می‌دهند. علل شایع عبارتند از کولیت اولسراتیو، بیماری کرون، کولیت میکروسکوپی، بیماری سلیاک، سندرم روده تحریک‌پذیر و سوءجذب اسید صفراوی.[۲۸]

عفونت‌ها

[ویرایش]

علل زیادی برای اسهال عفونی وجود دارد، که شامل ویروس‌ها، باکتری‌ها و انگل‌ها می‌شود.[۲۹] اسهال عفونی اغلب به عنوان گاستروانتریت شناخته می‌شود.[۳۰] نوروویروس شایع‌ترین علت اسهال ویروسی در بزرگسالان است،[۳۱] اما روتاویروس شایع‌ترین علت در کودکان زیر پنج سال است.[۳۲] آدنوویروس‌های تیپ ۴۰ و ۴۱،[۳۳] و آستروویروس‌ها نیز تعداد قابل توجهی از عفونت‌ها را ایجاد می‌کنند.[۳۴] سویه‌های اشریشیا کلی تولیدکننده سم شیگا، مانند E. coli O157:H7، شایع‌ترین علت اسهال خونی عفونی در ایالات متحده هستند.[۳۵]

کامپیلوباکتر (گونه زیستی) یک علت شایع اسهال باکتریایی هستند، اما عفونت‌های ناشی از سالمونلا (گونه زیستی)، شیگلا (گونه زیستی) و برخی سویه‌های اشریشیا کلی نیز از علل مکرر هستند.[۳۶]

در سالمندان، به ویژه کسانی که به دلیل عفونت‌های نامرتبط با آنتی‌بیوتیک‌ها درمان شده‌اند، یک سم تولیدشده توسط کلستریدیوئید دیفیسیل اغلب باعث اسهال شدید می‌شود.[۳۷]

انگل‌ها، به ویژه پروتوزوئرها مانند کریپتوسپوریدیوم (گونه زیستی)، ژیاردیا (گونه زیستی)، انتاموبا هیستولیتیکا، بلاستوسیستیس (گونه زیستی)، سیکلوسپورا کایتاننسیس، اغلب علت اسهالی هستند که شامل عفونت مزمن می‌شود. عامل ضدانگلی با طیف گسترده نیتازوکسانید اثربخشی خود را در برابر بسیاری از انگل‌های ایجادکننده اسهال نشان داده است.[۳۸]

سایر عوامل عفونی، مانند انگل‌ها یا سموم باکتریایی، ممکن است علائم را تشدید کنند.[۲۷] در شرایط زندگی بهداشتی که غذا به مقدار کافی و آب تمیز موجود است، یک فرد سالم معمولاً در عرض چند روز از عفونت‌های ویروسی بهبود می‌یابد. با این حال، برای افراد بیمار یا دچار سوءتغذیه، اسهال می‌تواند منجر به کم‌آبی شدید شود و می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد.[۳۹]

بهداشت

[ویرایش]
فقر اغلب منجر به شرایط زندگی غیربهداشتی می‌شود، مانند این جامعه در هیمالیای هند. چنین شرایطی به دلیل پساب‌زدایی و بهداشت نامناسب، باعث ابتلا به بیماری‌های اسهالی می‌شود.

دفع مدفوع در فضای باز یکی از علل اصلی اسهال عفونی منجر به مرگ است.[۴۰]

فقر شاخص خوبی برای میزان اسهال عفونی در یک جمعیت است. این ارتباط ناشی از خود فقر نیست، بلکه ناشی از شرایطی است که افراد فقیر در آن زندگی می‌کنند. فقدان منابع خاص، توانایی فقرا را در دفاع از خود در برابر اسهال عفونی به خطر می‌اندازد. «فقر با مسکن نامناسب، تراکم جمعیت، کف کثیف، عدم دسترسی به آب آشامیدنی تمیز یا دفع بهداشتی فضولات (بهداشت)، زندگی مشترک با حیوانات اهلی که ممکن است ناقل پاتوژن‌های انسانی باشند و نبود امکانات سرمایشی برای نگهداری مواد غذایی همراه است که همگی باعث افزایش دفعات اسهال می‌شوند… فقر همچنین توانایی ارائه رژیم‌های غذایی متعادل و متناسب با سن یا اصلاح رژیم‌های غذایی هنگام بروز اسهال به منظور کاهش و جبران کمبود مواد مغذی را محدود می‌کند. شدت این تأثیر به دلیل فقدان مراقبت‌های پزشکی کافی، در دسترس و مقرون‌به‌صرفه دوچندان می‌شود.»[۴۱]

یکی از شایع‌ترین علل اسهال عفونی، کمبود آب تمیز است. اغلب، دفع نامناسب مدفوع منجر به آلودگی آب‌های زیرزمینی می‌شود. این امر می‌تواند منجر به عفونت گسترده میان یک جمعیت شود، به‌ویژه در غیاب تصفیه یا پالایش آب. مدفوع انسان حاوی انواع مختلفی از پاتوژن‌های انسانی بالقوه مضر است.[۴۲]

تغذیه

[ویرایش]

تغذیه مناسب برای سلامت و عملکرد، از جمله پیشگیری از اسهال عفونی، مهم است. این امر به‌ویژه برای کودکان خردسال که سیستم ایمنی کاملاً تکاملیافته‌ای ندارند، بسیار مهم است. کمبود روی، وضعیتی که اغلب در کودکان کشورهای در حال توسعه شایع است، می‌تواند حتی در موارد خفیف نیز تأثیر قابل توجهی بر رشد و عملکرد صحیح سیستم ایمنی بدن انسان داشته باشد.[۴۳][۴۴] در واقع، این رابطه میان کمبود روی و کاهش عملکرد سیستم ایمنی با افزایش شدت اسهال عفونی مطابقت دارد. کودکانی که سطوح پائین‌تری از روی دارند، موارد بیشتری از اسهال، اسهال شدید و اسهال همراه با تب را تجربه می‌کنند.[۴۵] به‌طور مشابه، کمبود ویتامین A می‌تواند باعث افزایش شدت اپیزودهای اسهال شود. بااین‌حال، در مورد تأثیر کمبود ویتامین A بر میزان بیماری، اختلاف نظر وجود دارد. درحالی‌که برخی استدلال می‌کنند که رابطه‌ای میان میزان بیماری و وضعیت ویتامین A وجود ندارد،[۴۶] برخی دیگر افزایش این میزان را با کمبود آن مرتبط می‌دانند.[۴۷] با توجه به اینکه تخمین‌ها نشان می‌دهد ۱۲۷ میلیون کودک پیش‌دبستانی در سراسر جهان کمبود ویتامین A دارند، این جمعیت در معرض خطر فزاینده ابتلا به بیماری قرار دارد.[۴۸]

سندرم روده تحریک‌پذیر

[ویرایش]

یکی دیگر از علل احتمالی اسهال، سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) است، که معمولاً با ناراحتی شکمی که با اجابت مزاج تسکین می‌یابد، و با مدفوع غیرعادی (اسهال یا یبوست) برای حداقل سه روز در هفته در طول سه ماه گذشته بروز پیدا می‌کند.[۴۹] نشانه‌های IBS با غلبه اسهال را می‌توان از طریق ترکیبی از تغییرات رژیم غذایی، مکمل‌های فیبر محلول و داروهایی مانند لوپرامید یا کدئین مدیریت کرد. حدود ۳۰٪ از بیماران مبتلا به IBS با غلبه اسهال، سوءجذب اسیدهای صفراوی دارند که با تست SeHCAT غیرطبیعی تشخیص داده می‌شوند.[۵۰]

دیگر بیماری‌ها

[ویرایش]

اسهال می‌تواند ناشی از بیماری‌ها و شرایط دیگری باشد، یعنی:

داروها

[ویرایش]

بیش از ۷۰۰ دارو، مانند پنی‌سیلین، شناخته شده‌اند که باعث اسهال می‌شوند.[۵۶][۵۷] دسته‌های داروهایی که شناخته شده باعث اسهال می‌شوند عبارتند از: ملین‌ها، ضداسیدها، داروهای سوزش سر دل، آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضد نئوپلاسم، داروهای ضدالتهاب و همچنین بسیاری از مکمل‌های غذایی.[۱۹]

پاوفیزیولوژی

[ویرایش]
ناقل‌های یونی هدف‌گرفته‌شده توسط عفونت‌های روده‌ای[۵۸]
عملکرد انتقال دهنده
جذب NHE، SGLT1، ENaC، DRA
ترشح CaCC، NKCC1، CFTR
جذب و ترشح پمپ سدیم/پتاسیم

تکامل

[ویرایش]

به گفته دو پژوهشگر، راندولف نسه و جرج ویلیامز، اسهال ممکن است به‌عنوان یک مکانیسم دفاعی تکاملیافته برای دفع عمل کند. در نتیجه، اگر متوقف شود، ممکن است بهبودی با تأخیر حاصل شود.[۵۹] آن‌ها در تأیید این استدلال به پژوهشی که در سال ۱۹۷۳ منتشر شد، استناد می‌کنند که نشان داد درمان شیگلا با داروی ضداسهال (کو-فنوتروپ، لوموتیل) باعث می‌شود افراد دو برابر بیشتر از افرادی که تحت چنین درمانی قرار نگرفته‌اند، تب‌دار بمانند. پژوهشگران در واقع خودشان مشاهده کردند که: «لوموتیل در شیگلوز ممکن است منع مصرف داشته باشد. اسهال ممکن است یک مکانیسم دفاعی باشد».[۶۰]

رویکرد تشخیصی

[ویرایش]

انواع زیر از اسهال ممکن است نشان‌دهنده نیاز به بررسی بیشتر باشد:

  • در نوزادان
  • اسهال متوسط یا شدید در کودکان خردسال
  • همراه با خون
  • ادامه داشتن بیش از دو روز
  • همراه با درد شکمی غیرکرامپی، تب، کاهش وزن، و غیره.
  • در مسافران
  • در دستاندرکاران مواد غذایی، به دلیل پتانسیل آلوده کردن دیگران؛
  • در مؤسساتی مانند بیمارستان‌ها، مراکز مراقبت از کودکان، یا خانه‌های سالمندان و نقاهتگاه‌ها.

یک نمره شدت برای کمک به تشخیص در کودکان استفاده می‌شود.[۶۱]

وقتی اسهال بیش از چهار هفته طول می‌کشد، تعدادی آزمایش دیگر ممکن است توصیه شود، از جمله:[۶۲]

یک دستورالعمل بالینی در سال ۲۰۱۹ توصیه کرد که تست‌گیری برای تخم و انگل فقط در افراد پرخطر لازم است، اگرچه آن‌ها تست روتین برای ژیاردیا را توصیه می‌کنند.[۶۳] سرعت رسوب گلبول‌های قرمز (ESR) و پروتئین واکنشی-C (CRP) توصیه نشدند.[۶۳]

اپیدمیولوژی

[ویرایش]
مرگ و میر ناشی از بیماری‌های اسهالی به ازای هر میلیون نفر در سال ۲۰۱۲
  ۰–۲
  ۳–۱۰
  ۱۱–۱۸
  ۱۹–۳۰
  ۳۱–۴۶
  ۴۷–۸۰
  ۸۱–۲۲۱
  ۲۲۲–۴۵۰
  ۴۵۱–۶۰۶
  ۶۰۷–۱۷۹۹
سال‌های عمر تعدیل‌شده با معلولیت برای اسهال به ازای هر ۱۰۰۰۰۰ نفر جمعیت در سال ۲۰۰۴[۶۴]
  بدون داده
  < 500
  ۵۰۰–۱۰۰۰
  ۱۰۰۰–۱۵۰۰
  ۱۵۰۰–۲۰۰۰
  ۲۰۰۰–۲۵۰۰
  ۲۵۰۰–۳۰۰۰
  ۳۰۰۰–۳۵۰۰
  ۳۵۰۰–۴۰۰۰
  ۴۰۰۰–۴۵۰۰
  ۴۵۰۰–۵۰۰۰
  ۵۰۰۰–۶۰۰۰
  > 6000

در سراسر جهان در سال ۲۰۰۴، حدود ۲٫۵ میلیارد مورد اسهال رخ داد که منجر به ۱٫۵ میلیون مرگ در بین کودکان زیر پنج سال شد.[۱] بیش از نیمی از این موارد در آفریقا و جنوب آسیا بود.[۱] این میزان نسبت به نرخ مرگ‌ومیر ۴٫۵ میلیون نفر در سال ۱۹۸۰ برای گاستروانتریت کاهش یافته است.[۶۵] اسهال همچنان دومین علت اصلی مرگ‌ومیر نوزادان (۱۶٪) پس از پنومونی (۱۷٪) در این گروه سنی است.[۱]

اکثر این موارد در جهان در حال توسعه رخ می‌دهد، به‌طوری که بیش از نیمی از موارد ثبت شده اسهال دوران کودکی در آفریقا و آسیا اتفاق می‌افتد، با ۶۹۶ میلیون و ۱٫۲ میلیارد مورد، به ترتیب، در مقایسه با تنها ۴۸۰ میلیون مورد در بقیه جهان.[۶۶]

اسهال عفونی در سال ۲۰۱۱ منجر به حدود ۰٫۷ میلیون مورد مرگ‌ومیر در کودکان زیر پنج سال و از دست رفتن ۲۵۰ میلیون روز مدرسه شد.[۶۷][۶۸] در قاره آمریکا، بیماری اسهال در مجموع ۱۰٪ از مرگ‌ومیر کودکان ۱ تا ۵۹ ماهه را تشکیل می‌دهد، درحالی‌که در جنوب شرقی آسیا، این رقم به ۳۱٫۳٪ از مرگ‌ومیرها می‌رسد.[۶۹] تخمین زده می‌شود که حدود ۲۱٪ از مرگ‌ومیر کودکان در کشورهای در حال توسعه به دلیل بیماری اسهال است.[۷۰]

سازمان جهانی بهداشت گزارش داده است که «مرگ‌ومیرهای ناشی از بیماری‌های اسهالی با ۴۵٪ کاهش، از ششمین علت اصلی مرگ‌ومیر در سال ۲۰۰۰ به سیزدهمین علت اصلی در سال ۲۰۲۱ رسیده است.»[۷۱]

اگرچه اسهال بیشتر در انسان‌ها شناخته شده است، بسیاری از گونه‌های دیگر، به‌ویژه نخستی‌سانان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.[۷۲] به نظر می‌رسد آپاندیس سکوم، در صورت وجود، تا حدودی از نخستی‌های جوان در برابر اسهال محافظت می‌کند.[۷۳]

پیشگیری

[ویرایش]

بهداشت

[ویرایش]

مطالعات متعدد نشان داده‌اند که بهبود آب آشامیدنی و بهداشت (WASH) منجر به کاهش خطرات اسهال می‌شود.[۷۴] چنین بهبودهایی ممکن است شامل مواردی مانند استفاده از فیلترهای آب، تأمین آب لوله‌کشی با کیفیت بالا و اتصالات فاضلاب باشد.[۷۴]

در مؤسسات، جوامع و خانوارها، مداخلاتی که شستن دست‌ها با صابون را ترویج می‌دهند، منجر به کاهش قابل توجه بروز اسهال می‌شوند.[۷۵] همین امر در مورد پیشگیری از اجابت مزاج در فضای باز در سطح جامعه و فراهم کردن دسترسی به بهداشت بهبود یافته نیز صادق است.[۶۷][۷۶] این شامل استفاده از توالت و اجرای کل زنجیره بهداشت متصل به توالت‌ها (جمع‌آوری، حمل‌ونقل، دفع یا استفاده مجدد از مدفوع انسان) می‌شود.

شواهد محدودی وجود دارد که نشان می‌دهد دفع بی‌خطر مدفوع کودک یا بزرگسال می‌تواند از بیماری اسهال پیشگیری کند.[۷۷][۷۸]

شستن دست‌ها

[ویرایش]

تکنیک‌های اولیه بهداشتی می‌توانند تأثیر عمیقی بر انتقال بیماری‌های اسهالی داشته باشند. به‌طور تجربی نشان داده شده است که شستن دست‌ها با آب و صابون، بروز بیماری را تقریباً ۳۰–۴۸ درصد کاهش می‌دهد.[۷۹][۸۰][۷۵] با این حال، شستشوی دست‌ها در کشورهای در حال توسعه، همان‌طور که مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا (CDC) اذعان کرده است، تحت تأثیر فقر قرار می‌گیرد: «شستن دست‌ها برای پیشگیری از بیماری‌ها در تمامی نقاط جهان ضروری است؛ با این حال، دسترسی به آب و صابون در تعدادی از کشورهای کمتر توسعه‌یافته محدود است. این عدم دسترسی یکی از چالش‌های متعدد پیش روی رعایت بهداشت مناسب در کشورهای کمتر توسعه‌یافته است.» راه‌حل‌های غلبه بر این مانع نیازمند اجرای برنامه‌های آموزشی است که رفتارهای بهداشتی را ترویج کنند.[۸۱]

آب

[ویرایش]

با توجه به اینکه آلودگی آب یکی از راه‌های اصلی انتقال بیماری‌های اسهالی است، تلاش برای تأمین آب سالم و بهداشت بهبود یافته می‌تواند میزان بروز بیماری را به‌طور چشمگیری کاهش دهد. در واقع، پیشنهاد شده است که ممکن است انتظار کاهش ۸۸ درصدی مرگ‌ومیر کودکان ناشی از بیماری اسهال را در نتیجه بهبود وضعیت بهداشت آب و رعایت بهداشت داشته باشیم.[۴۲][۸۲] به همین ترتیب، متاآنالیز مطالعات متعدد در مورد بهبود تأمین آب و وضعیت بهداشت، کاهش ۲۲–۲۷ درصدی در بروز بیماری و کاهش ۲۱–۳۰ درصدی در میزان مرگ‌ومیر مرتبط با بیماری اسهال را نشان می‌دهد.[۸۳]

برای مثال، نشان داده شده است که کلرزنی آب، هم خطر ابتلا به بیماری اسهال و هم آلودگی آب ذخیره شده با پاتوژن‌های اسهال را کاهش می‌دهد.[۸۴]

واکسیناسیون

[ویرایش]

ایم‌ن سازی در برابر پاتوژن‌های ایجادکننده بیماری اسهال، یک استراتژی پیشگیری مناسب است، با این حال برای واکسیناسیون نیاز به هدف قرار دادن پاتوژن‌های خاص است. در مورد روتاویروس، که مسئول حدود ۶٪ از اپیزودهای اسهال و ۲۰٪ از مرگ‌ومیرهای ناشی از بیماری اسهال در کودکان کشورهای در حال توسعه بود، استفاده از واکسن روتاویروس در کارآزمایی‌های سال ۱۹۸۵، کاهش اندکی (۲–۳ درصد) در کل موارد بروز بیماری اسهال در پی داشت، در حالی که میزان مرگ‌ومیر کلی را ۶–۱۰ درصد کاهش داد. به همین ترتیب، یک واکسن وبا کاهش قابل توجهی در میزان شیوع و مرگ‌ومیر نشان داد، اگرچه تأثیر کلی واکسیناسیون حداقل بود زیرا وبا یکی از پاتوژن‌های اصلی ایجادکننده اسهال نیست.[۸۵] از آن زمان، واکسن‌های مؤثرتری توسعه یافته‌اند که پتانسیل نجات جان هزاران نفر را در کشورهای در حال توسعه دارند، در حالی که هزینه کلی درمان و هزینه‌های تحمیل شده بر جامعه را کاهش می‌دهند.[۸۶][۸۷]

واکسن روتاویروس میزان اسهال را در یک جمعیت کاهش می‌دهد.[۱][۸۸] واکسن‌های جدیدی علیه روتاویروس، شیگلا، اشریشیا کلی انتروتوکسیژنیک (ETEC)، و وبا در حال توسعه هستند، و همچنین واکسن‌هایی برای دیگر علل اسهال عفونی.[نیازمند منبع پزشکی]

تغذیه

[ویرایش]

کمبودهای غذایی در کشورهای در حال توسعه را می‌توان با ترویج شیوه‌های بهتر غذا خوردن برطرف کرد. مکمل روی موفقیت‌آمیز بوده و کاهش قابل توجهی در بروز بیماری‌های اسهالی در مقایسه با گروه کنترل نشان داد.[۸۹][۹۰] اکثر منابع علمی نشان می‌دهند که مکمل ویتامین A در کاهش بروز بیماری مفید است.[۹۱] تدوین یک استراتژی مکمل باید این واقعیت را در نظر بگیرد که مکمل ویتامین A در مقایسه با مکمل ویتامین A و روی، در کاهش بروز اسهال کمتر مؤثر بوده است و تخمین زده می‌شود که استراتژی دوم به‌طور قابل توجهی مقرون‌به‌صرفه‌تر است.[۹۲]

شیردهی

[ویرایش]

نشان داده شده است که شیوه‌های تغذیه با شیر مادر تأثیر چشمگیری بر بروز بیماری‌های اسهالی در جمعیت‌های فقیر دارد. مطالعات انجام‌شده در تعدادی از کشورهای در حال توسعه نشان داده است کودکانی که در ۶ ماه اول زندگی خود منحصراً با شیر مادر تغذیه می‌شوند، در برابر عفونت ناشی از بیماری‌های اسهالی محافظت بهتری دارند.[۹۳] یک مطالعه در برزیل نشان داد که نوزادانی که با شیر مادر تغذیه نمی‌شوند، ۱۴ برابر بیشتر از نوزادانی که منحصراً با شیر مادر تغذیه می‌شوند، در اثر اسهال جان خود را از دست می‌دهند.[۹۴] در حال حاضر، WHO تغذیه انحصاری با شیر مادر را برای شش ماه اول زندگی نوزاد،[۹۵][۹۶] و ادامه شیردهی را تا حداقل دو سالگی توصیه می‌کند.[۹۶]

دیگر موارد

[ویرایش]

پروبیوتیک‌ها خطر ابتلا به اسهال را در افرادی که آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنند، کاهش می‌دهند.[۹۷] اسپری حشره‌کش ممکن است تعداد مگس‌ها و خطر ابتلا به اسهال را در کودکان در محیط‌هایی که تغییرات فصلی در تعداد مگس‌ها در طول سال وجود دارد، کاهش دهد.[۹۸]

مدیریت

[ویرایش]

در بسیاری از موارد اسهال، جایگزینی مایعات و نمک ازدست‌رفته تنها درمان مورد نیاز است. این کار معمولاً از طریق دهان – درمان خوراکی رهیدراتاسیون – یا در موارد شدید، به‌صورت داخل وریدی انجام می‌شود.[۱] محدودیت‌های غذایی مانند رژیم غذایی BRAT دیگر توصیه نمی‌شوند.[۹۹] پژوهش‌ها نشان نمی‌دهد که محدود کردن مصرف شیر برای کودکان تأثیری بر مدت زمان اسهال داشته باشد.[۱۰۰] برعکس، WHO توصیه می‌کند کودکان مبتلا به اسهال به خوردن غذا ادامه دهند زیرا مواد مغذی کافی معمولاً برای حمایت از رشد مداوم و افزایش وزن جذب می‌شوند و ادامه خوردن غذا همچنین بهبود عملکرد طبیعی روده را تسریع می‌کند.[۲۰] مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا توصیه می‌کند که کودکان و بزرگسالان مبتلا به وبا نیز به خوردن غذا ادامه دهند.[۱۰۱] هیچ شواهدی وجود ندارد که نشان دهد تغذیه مجدد زودهنگام در کودکان می‌تواند باعث افزایش استفاده نامناسب از مایعات داخل وریدی، اپیزودهای استفراغ و خطر ابتلا به اسهال مداوم شود.[۱۰۲]

داروهایی مانند لوپرامید و بیسموت ساب‌سالیسیلات ممکن است مفید باشند؛ با این حال ممکن است در شرایط خاص منع مصرف داشته باشند.[۱۰۳]

مایعات

[ویرایش]
فردی در حال مصرف محلول خوراکی رهیدراتاسیون

محلول خوراکی رهیدراتاسیون (ORS) (آب کمی شیرین و نمکی) می‌تواند برای پیشگیری از کم‌آبی استفاده شود. محلول‌های خانگی استاندارد مانند آب برنج نمکی، نوشیدنی‌های دوغ نمکی، سوپ سبزیجات و مرغ حاوی نمک می‌تواند داده شود. به محلول‌های خانگی مانند آبی که غلات در آن پخته شده است، سوپ بدون نمک، آب نارگیل سبز، چای کمرنگ (بدون شکر)، و آب‌میوه‌های طبیعی و تازه بدون شکر می‌توان از نصف قاشق چای‌خوری تا یک قاشق چای‌خوری کامل نمک (از یک‌ونیم تا سه گرم) به ازای هر لیتر اضافه کرد. آب تمیز و ساده نیز می‌تواند یکی از چندین مایعی باشد که داده می‌شود.[۲۰] محلول‌های تجاری مانند پدیالیت وجود دارد و سازمان‌های امدادی مانند یونیسف به‌طور گسترده بسته‌های نمک و شکر را توزیع می‌کنند. یک انتشارات WHO برای پزشکان محلول ORS خانگی متشکل از یک لیتر آب با یک قاشق چای‌خوری نمک (۳ گرم) و دو قاشق غذاخوری شکر (۱۸ گرم) اضافه شده را توصیه می‌کند[۲۰] (تقریباً «طعم اشک»[۱۰۴]). پروژه رهیدراتاسیون توصیه می‌کند همان مقدار شکر اما فقط نصف قاشق چای‌خوری نمک اضافه شود، و اظهار می‌دارد که این رویکرد رقیق‌تر با خطر کمتری همراه است و با حداقل از دست دادن اثربخشی.[۱۰۵] هر دو موافقند که نوشیدنی‌های با شکر یا نمک زیاد می‌توانند کم‌آبی را بدتر کنند.[۲۰][۱۰۵]

مقادیر مناسب مکمل روی و پتاسیم در صورت موجود بودن باید اضافه شود. اما در دسترس بودن این‌ها نباید رهیدراتاسیون را به تأخیر بیندازد. همان‌طور که WHO اشاره می‌کند، مهم‌ترین چیز شروع پیشگیری از کم‌آبی در اسرع وقت است.[۲۰] در مثالی دیگر از امیدوارانه جلوگیری از کم‌آبی توسط ORS فوری، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا برای درمان وبا توصیه می‌کند در طول سفر برای دریافت درمان پزشکی به دادن محلول خوراکی رهیدراتاسیون ادامه داده شود.[۱۰۱]

استفراغ اغلب در طی یک یا دو ساعت اول درمان با ORS رخ می‌دهد، به ویژه اگر کودک محلول را خیلی سریع بنوشد، اما این به ندرت از رهیدراتاسیون موفقیت‌آمیز جلوگیری می‌کند زیرا بیشتر مایعات هنوز جذب می‌شود. WHO توصیه می‌کند که اگر کودکی استفراغ کرد، پنج یا ده دقیقه صبر کنید و سپس شروع به دادن محلول کنید، اما این بار با سرعت کمتری.[۲۰]

نوشیدنی‌های به ویژه سرشار از قندهای ساده، مانند نوشابه و آب‌میوه‌ها، در کودکان زیر پنج سال توصیه نمی‌شوند زیرا ممکن است کم‌آبی را افزایش دهند. یک محلول خیلی غنی در روده آب را از بقیه بدن می‌کشد، درست مثل اینکه فرد آب دریا بنوشد.[۲۰][۱۰۶] در صورتی که آماده‌سازی‌های ORT خاص‌تر و مؤثرتر در دسترس نباشند یا خوش‌طعم نباشند، آب ساده می‌تواند استفاده شود.[۱۰۶] علاوه بر این، می‌توان ترکیبی از آب ساده و نوشیدنی‌هایی که شاید خیلی غنی از شکر و نمک باشند را به‌طور متناوب به همان فرد داد، با هدف تأمین مقدار متوسطی از سدیم در کل.[۲۰] یک لوله نازوگاستریک می‌تواند در کودکان خردسال برای تجویز مایعات در صورت لزوم استفاده شود.[۱۰۷]

تغذیه

[ویرایش]

WHO توصیه می‌کند که به تغذیه کودک مبتلا به اسهال ادامه دهید. ادامه تغذیه، بهبود عملکرد طبیعی روده را تسریع می‌کند. در مقابل، کودکانی که غذایشان محدود شده است، اسهال طولانی‌تری دارند و عملکرد روده‌شان دیرتر بهبود می‌یابد. WHO می‌گوید: «هرگز نباید از دادن غذا به کودک خودداری کرد و غذاهای معمول کودک را نباید رقیق کرد. شیردهی همیشه باید ادامه یابد.»[۲۰] در مثال خاص وبا، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا همین توصیه را ارائه می‌دهد.[۱۰۱] نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند و دچار اسهال هستند، اغلب بیشتر تمایل به شیر خوردن نشان می‌دهند و باید به این کار تشویق شوند.[۲۰] در کودکان خردسالی که با شیر مادر تغذیه نمی‌شوند و در کشورهای توسعه‌یافته زندگی می‌کنند، رژیم غذایی بدون لاکتوز ممکن است برای تسریع بهبودی مفید باشد.[۱۰۸] خوردن غذاهای حاوی فیبر محلول ممکن است کمک کند، اما فیبر نامحلول ممکن است وضعیت را بدتر کند.[۱۰۹]

داروها

[ویرایش]

عوامل ضداسهال را می‌توان به چهار گروه مختلف طبقه‌بندی کرد: آنتیموتیلیتی (ضدحرکتی)، ضدترشح، جاذب و ضدعفونی.[۱۱۰] در حالی که آنتی‌بیوتیک‌ها در انواع خاصی از اسهال حاد مفید هستند، معمولاً به جز در شرایط خاص استفاده نمی‌شوند.[۱۱۱][۱۱۲] نگرانی‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه آنتی‌بیوتیک‌ها ممکن است خطر نشانگان همولیتیک اورمیک را در افراد آلوده به اشریشیا کلی O157:H7 افزایش دهند.[۱۱۳] در کشورهای با منابع محدود، درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها ممکن است مفید باشد.[۱۱۲] با این حال، برخی از باکتری‌ها، به ویژه شیگلا، در حال ایجاد مقاومت آنتی‌بیوتیکی هستند.[۱۱۴] آنتی‌بیوتیک‌ها همچنین می‌توانند باعث اسهال شوند و اسهال مرتبط با آنتی‌بیوتیک شایع‌ترین عارضه جانبی درمان با آنتی‌بیوتیک‌های عمومی است.

در حالی که ترکیبات بیسموت (پپتو-بیسمول) تعداد حرکات روده را در افراد مبتلا به اسهال مسافران کاهش دادند، طول بیماری را کاهش نمی‌دهند.[۱۱۵] عوامل آنتیموتیلیتی مانند لوپرامید نیز در کاهش تعداد دفعات مدفوع مؤثر هستند اما بر طول مدت بیماری تأثیری ندارند.[۸] این عوامل فقط در صورتی باید استفاده شوند که اسهال خونی وجود نداشته باشد.[۱۱۶]

دیواسمکتیت، یک خاک‌رس سیلیکات آلومینیوم و منیزیم طبیعی، در کاهش نشانه‌های اسهال حاد در کودکان مؤثر است،[۱۱۷] و همچنین در اسهال مزمن عملکردی، اسهال ناشی از اشعه و اسهال ناشی از شیمی‌درمانی تأثیراتی دارد.[۵۲] یکی دیگر از عوامل جاذب مورد استفاده برای درمان اسهال خفیف کائوپکتات است.

راسکادوتریل یک داروی ضدترشح ممکن است برای درمان اسهال در کودکان و بزرگسالان استفاده شود.[۱۱۰] این دارو تحمل‌پذیری بهتری نسبت به لوپرامید دارد، زیرا یبوست و نفخ کمتری ایجاد می‌کند.[۱۱۸] با این حال، در بهبود اسهال حاد در کودکان مزیت کمی دارد.[۱۱۹]

مهارکننده‌های اسیدهای صفراوی مانند کلستیرامین می‌توانند در اسهال مزمن ناشی از سوءجذب اسید صفراوی مؤثر باشند. کارآزمایی‌های درمانی این داروها در اسهال مزمن اگر سوءجذب اسیدهای صفراوی را نتوان با یک تست اختصاصی، مانند احتباس SeHCAT تشخیص داد، نشان داده می‌شود.[۱۲۰]

درمان‌های جایگزین

[ویرایش]

موز سبز بهبودی را تسریع کرد، کم‌آبی را کاهش داد و از اسهال طولانی در کودکان مبتلا به اسهال جلوگیری کرد.[۱۲۱] این سودمندی به تولید اسیدهای چرب زنجیره کوتاه در کولون از محتوای نشاسته مقاوم آن نسبت داده شد که جذب آب و الکترولیت در کولون را افزایش می‌دهد.

مکمل روی ممکن است برای کودکان بالای شش ماه مبتلا به اسهال در مناطقی با میزان بالای سوءتغذیه یا کمبود روی مزایایی داشته باشد.[۱۲۲] این موضوع از دستورالعمل‌های سازمان جهانی بهداشت برای روی پشتیبانی می‌کند، اما نه در کودکان بسیار خردسال.

یک مرور کاکرین از سال ۲۰۲۰ نتیجه می‌گیرد که پروبیوتیک‌ها تفاوت اندک یا هیچ تفاوتی در افرادی که اسهالشان ۲ روز یا بیشتر طول می‌کشد ایجاد نمی‌کنند و هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد آن‌ها مدت زمان اسهال را کاهش می‌دهند.[۱۲۳] پروبیوتیک لاکتوباسیلوس می‌تواند به پیشگیری از اسهال مرتبط با آنتی‌بیوتیک در بزرگسالان کمک کند اما احتمالاً در کودکان تأثیری ندارد.[۱۲۴] برای افرادی که عدم تحمل لاکتوز دارند، مصرف آنزیم‌های گوارشی حاوی لاکتاز هنگام مصرف محصولات لبنی اغلب نشانه‌ها را بهبود می‌بخشد.

جستارهای وابسته

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 "whqlibdoc.who.int" (PDF). World Health Organization. Archived (PDF) from the original on 8 November 2010.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 "Diarrhoeal disease Factsheet". World Health Organization. 2 May 2017. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 29 October 2020.
  3. ↑ Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, et al. (GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators) (October 2016). "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet. 388 (10053): 1545–1602. doi:10.1016/S0140-6736(16)31678-6. PMC 5055577. PMID 27733282.
  4. 1 2 Dadonaite B, هانا ریچی، Roser M (2018-11-01). "Diarrheal diseases". Our World in Data. Archived from the original on 19 June 2022. Retrieved 28 April 2022. {{cite journal}}: Vancouver style error: non-Latin character in name 2 (help)
  5. 1 2 3 Abdelmalak B, Doyle J, eds. (2013). Anesthesia for otolaryngologic surgery. Cambridge University Press. pp. 282–287. ISBN 978-1-107-01867-9.
  6. ↑ Sapone A, Bai JC, Ciacci C, Dolinsek J, Green PH, Hadjivassiliou M, Kaukinen K, Rostami K, Sanders DS, Schumann M, Ullrich R, Villalta D, Volta U, Catassi C, Fasano A (February 2012). "Spectrum of gluten-related disorders: consensus on new nomenclature and classification". BMC Medicine (Review). 10 (1). Bibcode:2012BMCM...10...13S. doi:10.1186/1741-7015-10-13. PMC 3292448. PMID 22313950. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help) open access publication - free to read
  7. ↑ Slattery SA, Niaz O, Aziz Q, Ford AC, Farmer AD (July 2015). "Systematic review with meta-analysis: the prevalence of bile acid malabsorption in the irritable bowel syndrome with diarrhoea" (PDF). Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 42 (1): 3–11. doi:10.1111/apt.13227. PMID 25913530. S2CID 34603226. Archived (PDF) from the original on 9 May 2020. Retrieved 23 September 2019.
  8. 1 2 3 4 DuPont HL (April 2014). "Acute infectious diarrhea in immunocompetent adults". The New England Journal of Medicine. 370 (16): 1532–40. doi:10.1056/nejmra1301069. PMID 24738670.
  9. ↑ Crockett ME, Keystone JS (2012). "Protection of Travelers". In Fischer M, Long SS, Prober CG (eds.). Principles and practice of pediatric infectious diseases (4th ed.). Edinburgh: Elsevier Saunders. p. 82. ISBN 978-1-4557-3985-1.
  10. ↑ ACEP (14 October 2013). "Nation's Emergency Physicians Announce List of Test and Procedures to Question as Part of Choosing Wisely Campaign". Choosing Wisely. Archived from the original on 17 May 2014. Retrieved 18 June 2014.
  11. ↑ Vos T, Barber RM, Bell B, Bertozzi-Villa A, Biryukov S, Bolliger I, et al. (Global Burden of Disease Study 2013 Collaborators) (August 2015). "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 301 acute and chronic diseases and injuries in 188 countries, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013". Lancet. 386 (9995): 743–800. doi:10.1016/s0140-6736(15)60692-4. PMC 4561509. PMID 26063472.
  12. 1 2 "Global Diarrhea Burden". CDC. 24 January 2013. Archived from the original on 7 July 2014. Retrieved 18 June 2014.
  13. ↑ مدخل ویکی‌واژه برای squits 
  14. ↑ مدخل ویکی‌واژه برای runs 
  15. ↑ "Definition of Diarrhea by Merriam-Webster". Merriam Webster. Archived from the original on 11 December 2018. Retrieved 11 December 2018.
  16. ↑ "WGO Practice Guideline – Acute diarrhea". Archived from the original on 22 February 2011. Retrieved 9 March 2011.
  17. ↑ "Cholera outbreak toobox" (PDF). WHO. June 2019. Archived (PDF) from the original on 30 May 2022. Retrieved 2 May 2022.
  18. 1 2 3 "The Basics of Diarrhea". Webmd.com. 17 February 2011. Archived from the original on 11 March 2011. Retrieved 9 March 2011.
  19. 1 2 3 4 5 6 7 Moon C, Zhang W, Sundaram N, Yarlagadda S, Reddy VS, Arora K, Helmrath MA, Naren AP (December 2015). "Drug-induced secretory diarrhea: A role for CFTR". Pharmacological Research. 102: 107–112. doi:10.1016/j.phrs.2015.08.024. PMC 4684461. PMID 26429773.
  20. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 "The Treatment Of Diarrhea, A manual for physicians and other senior health workers" (PDF). Sometimes needs to be downloaded twice. See "4.2 Treatment Plan A: home therapy to prevent dehydration and malnutrition", "4.3 Treatment Plan B: oral rehydration therapy for children with some dehydration", and "4.4 Treatment Plan C: for patients with severe dehydration" on pages 8 to 16 (12–20 in PDF). See also "8. Management of Diarrhoea with Severe Malnutrition" on pages 22–24 (26–30 in PDF) and "Annex 2: Oral and Intravenous Rehydration Solutions" on pages 33–37 (37–41 in PDF). World Health Organization. 2005. Archived from the original (PDF) on 19 October 2011.
  21. ↑ Sweetser S (June 2012). "Evaluating the patient with diarrhea: a case-based approach". Mayo Clinic Proceedings. 87 (6): 596–602. doi:10.1016/j.mayocp.2012.02.015. PMC 3538472. PMID 22677080.
  22. 1 2 Disease Control Priorities Project. "Public Health Significance of Diarrheal Illnesses". The World Bank Group. Archived from the original on 25 January 2014. Retrieved 12 October 2013.
  23. ↑ Guerrant RL, Schorling JB, McAuliffe JF, de Souza MA (July 1992). "Diarrhea as a cause and an effect of malnutrition: diarrhea prevents catch-up growth and malnutrition increases diarrhea frequency and duration". The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene. 47 (1 Pt 2): 28–35. doi:10.4269/ajtmh.1992.47.28. PMID 1632474.
  24. ↑ Grantham-McGregor SM, Walker SP, Chang S (February 2000). "Nutritional deficiencies and later behavioural development". The Proceedings of the Nutrition Society. 59 (1): 47–54. doi:10.1017/S0029665100000069. PMID 10828173.
  25. ↑ Maton A, Hopkins J, McLaughlin CM, Johnson S, Warner MQ, LaHart D, Wright JD (1993). Human Biology and Health. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. ISBN 978-0-13-981176-0. OCLC 32308337.
  26. ↑ "Diarrhea: Types, Causes, Complications & Treatment". Cleveland Clinic. Archived from the original on 19 July 2022. Retrieved 2022-07-19.
  27. 1 2 Wilson ME (December 2005). "Diarrhea in nontravelers: risk and etiology". Clinical Infectious Diseases. 41. 41 (Suppl 8): S541-6. doi:10.1086/432949. PMID 16267716.
  28. ↑ "Microscopic colitis - Symptoms and causes". Mayo Clinic (به انگلیسی). Archived from the original on 3 April 2022. Retrieved 2022-07-19.
  29. ↑ Navaneethan U, Giannella RA (November 2008). "Mechanisms of infectious diarrhea". Nature Clinical Practice. Gastroenterology & Hepatology. 5 (11): 637–47. doi:10.1038/ncpgasthep1264. PMID 18813221. S2CID 34096072.
  30. ↑ Schlossberg D (2008). Clinical Infectious Disease. Cambridge University Press. p. 349. ISBN 978-1-139-57665-9. Archived from the original on 14 January 2023. Retrieved 9 September 2017.
  31. ↑ Patel MM, Hall AJ, Vinjé J, Parashar UD (January 2009). "Noroviruses: a comprehensive review". Journal of Clinical Virology. 44 (1): 1–8. doi:10.1016/j.jcv.2008.10.009. PMID 19084472.
  32. ↑ Greenberg HB, Estes MK (May 2009). "Rotaviruses: from pathogenesis to vaccination". Gastroenterology. 136 (6): 1939–51. doi:10.1053/j.gastro.2009.02.076. PMC 3690811. PMID 19457420.
  33. ↑ Uhnoo I, Svensson L, Wadell G (September 1990). "Enteric adenoviruses". Baillière's Clinical Gastroenterology. 4 (3): 627–42. doi:10.1016/0950-3528(90)90053-J. PMID 1962727.
  34. ↑ Mitchell DK (November 2002). "Astrovirus gastroenteritis". The Pediatric Infectious Disease Journal. 21 (11): 1067–9. doi:10.1097/00006454-200211000-00018. PMID 12442031. S2CID 3177998.
  35. ↑ Akhondi, Hossein; Simonsen, Kari A. (2022), "Bacterial Diarrhea", StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, PMID 31869107, archived from the original on 15 June 2022, retrieved 2022-07-19
  36. ↑ Viswanathan VK, Hodges K, Hecht G (February 2009). "Enteric infection meets intestinal function: how bacterial pathogens cause diarrhoea". Nature Reviews. Microbiology. 7 (2): 110–9. doi:10.1038/nrmicro2053. PMC 3326399. PMID 19116615.
  37. ↑ Rupnik M, Wilcox MH, Gerding DN (July 2009). "Clostridium difficile infection: new developments in epidemiology and pathogenesis". Nature Reviews. Microbiology. 7 (7): 526–36. doi:10.1038/nrmicro2164. PMID 19528959. S2CID 23376891.
  38. ↑ Rossignol JF, Lopez-Chegne N, Julcamoro LM, Carrion ME, Bardin MC (March 2012). "Nitazoxanide for the empiric treatment of pediatric infectious diarrhea". Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene. 106 (3): 167–73. doi:10.1016/j.trstmh.2011.11.007. PMID 22301075.
  39. ↑ Alam NH, Ashraf H (2003). "Treatment of infectious diarrhea in children". Paediatric Drugs. 5 (3): 151–65. doi:10.2165/00128072-200305030-00002. PMID 12608880. S2CID 26076784.
  40. ↑ "WHO | Diarrhoeal disease". Who.int. Archived from the original on 1 April 2014. Retrieved 10 March 2014.
  41. ↑ Jamison DT (2006). Disease control priorities in developing countries (2nd ed.). New York: Oxford Univ. Press. ISBN 978-0-8213-6179-5.
  42. 1 2 Brown J, Cairncross S, Ensink JH (August 2013). "Water, sanitation, hygiene and enteric infections in children". Archives of Disease in Childhood. 98 (8): 629–34. doi:10.1136/archdischild-2011-301528. PMC 3717778. PMID 23761692.
  43. ↑ Black RE, Sazawal S (May 2001). "Zinc and childhood infectious disease morbidity and mortality". The British Journal of Nutrition. 85 (Suppl 2): S125-9. doi:10.1079/bjn2000304. PMID 11509100.
  44. ↑ Shankar AH, Prasad AS (August 1998). "Zinc and immune function: the biological basis of altered resistance to infection". The American Journal of Clinical Nutrition. 68 (2 Suppl): 447S–463S. doi:10.1093/ajcn/68.2.447S. PMID 9701160.
  45. ↑ Bahl R, Bhandari N, Hambidge KM, Bhan MK (August 1998). "Plasma zinc as a predictor of diarrheal and respiratory morbidity in children in an urban slum setting". The American Journal of Clinical Nutrition. 68 (2 Suppl): 414S–417S. doi:10.1093/ajcn/68.2.414S. PMID 9701154.
  46. ↑ Rice AL, West KP, Black RE (2004). "Vitamin A deficiency" (PDF). In Ezzati M, Lopez AD, Rodgers A, Murray CJ (eds.). Comparative quantification of health risks: global and regional burden of disease attributes to selected major risk factors. Vol. 1. Geneva: World Health Organization. pp. 211–56, especially 238–240. Archived (PDF) from the original on 31 July 2020. Retrieved 30 December 2018.
  47. ↑ Sommer A, Katz J, Tarwotjo I (November 1984). "Increased risk of respiratory disease and diarrhea in children with preexisting mild vitamin A deficiency". The American Journal of Clinical Nutrition. 40 (5): 1090–5. doi:10.1093/ajcn/40.5.1090. PMID 6496388.
  48. ↑ West KP (September 2002). "Extent of vitamin A deficiency among preschool children and women of reproductive age". The Journal of Nutrition. 132 (9 Suppl): 2857S–2866S. doi:10.1093/jn/132.9.2857S. PMID 12221262.
  49. ↑ Longstreth GF, Thompson WG, Chey WD, Houghton LA, Mearin F, Spiller RC (April 2006). "Functional bowel disorders". Gastroenterology. 130 (5): 1480–91. doi:10.1053/j.gastro.2005.11.061. PMID 16678561.
  50. ↑ Wedlake L, A'Hern R, Russell D, Thomas K, Walters JR, Andreyev HJ (October 2009). "Systematic review: the prevalence of idiopathic bile acid malabsorption as diagnosed by SeHCAT scanning in patients with diarrhoea-predominant irritable bowel syndrome". Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 30 (7): 707–17. doi:10.1111/j.1365-2036.2009.04081.x. PMID 19570102. S2CID 11327665.
  51. ↑ Kasper DL, Braunwald E, Fauci AS, Hauser SL, Longo DL, Jameson JL (2005). Harrison's Principles of Internal Medicine. New York: McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-139140-5.
  52. 1 2 3 4 Lee KJ (October 2015). "Pharmacologic Agents for Chronic Diarrhea". Intestinal Research. 13 (4): 306–12. doi:10.5217/ir.2015.13.4.306. PMC 4641856. PMID 26576135.
  53. ↑ Afrin, Lawrence B.; Self, Sally; Menk, Jeremiah; Lazarchick, John (2016-12-16). "Characterization of Mast Cell Activation Syndrome". The American Journal of the Medical Sciences (به انگلیسی). 353 (3): 207–215. doi:10.1016/j.amjms.2016.12.013. PMC 5341697. PMID 28262205.
  54. ↑ Molderings, Gerhard J.; Haenisch, Britta; Brettner, Stefan; Homann, Jürgen; Menzen, Markus; Dumoulin, Franz Ludwig; Panse, Jens; Butterfield, Joseph; Afrin, Lawrence B. (2016). "Pharmacological treatment options for mast cell activation disease". Naunyn-Schmiedeberg's Archives of Pharmacology (به انگلیسی). 389 (7): 671–694. doi:10.1007/s00210-016-1247-1. PMC 4903110. PMID 27132234.
  55. ↑ Valent, Peter; Akin, Cem; Nedoszytko, Boguslaw; Bonadonna, Patrizia; Hartmann, Karin; Niedoszytko, Marek; Brockow, Knut; Siebenhaar, Frank; Triggiani, Massimo; Arock, Michel; Romantowski, Jan; Górska, Aleksandra; Schwartz, Lawrence B.; Metcalfe, Dean D. (2020-11-27). "Diagnosis, Classification and Management of Mast Cell Activation Syndromes (MCAS) in the Era of Personalized Medicine". International Journal of Molecular Sciences (به انگلیسی). 21 (23): 9030. doi:10.3390/ijms21239030. PMC 7731385. PMID 33261124.
  56. ↑ Vallerand A (2017). Davis's drug guide for nurses. Philadelphia: F.A. Davis Company. pp. 989–994. ISBN 978-0-8036-5705-2.
  57. ↑ Dekel R, Sperber AD. "Diarrhea & Incontinence Caused by Medication". International Foundation for Gastrointestinal Disorders (IFFGD). Archived from the original on 24 February 2017. Retrieved 18 May 2017.
  58. ↑ Das S, Jayaratne R, Barrett KE (2018). "The Role of Ion Transporters in the Pathophysiology of Infectious Diarrhea". Cellular and Molecular Gastroenterology and Hepatology. 6 (1): 33–45. doi:10.1016/j.jcmgh.2018.02.009. PMC 6007821. PMID 29928670.
  59. ↑ Williams G, Nesse RM (1996). Why we get sick: the new science of Darwinian medicine. New York: Vintage Books. pp. 36–38. ISBN 978-0-679-74674-4.
  60. ↑ DuPont HL, Hornick RB (December 1973). "Adverse effect of lomotil therapy in shigellosis". JAMA. 226 (13): 1525–8. doi:10.1001/jama.226.13.1525. PMID 4587313.
  61. ↑ Ruuska T, Vesikari T (1990). "Rotavirus disease in Finnish children: use of numerical scores for clinical severity of diarrhoeal episodes". Scandinavian Journal of Infectious Diseases. 22 (3): 259–67. doi:10.3109/00365549009027046. PMID 2371542.
  62. ↑ Arasaradnam RP, Brown S, Forbes A, Fox MR, Hungin P, Kelman L, Major G, O'Connor M, Sanders DS, Sinha R, Smith SC, Thomas P, Walters JR (August 2018). "Guidelines for the investigation of chronic diarrhoea in adults: British Society of Gastroenterology, 3rd edition". Gut. 67 (8): 1380–1399. doi:10.1136/gutjnl-2017-315909. PMC 6204957. PMID 29653941.
  63. 1 2 Smalley W, Falck-Ytter C, Carrasco-Labra A, Wani S, Lytvyn L, Falck-Ytter Y (September 2019). "AGA Clinical Practice Guidelines on the Laboratory Evaluation of Functional Diarrhea and Diarrhea-Predominant Irritable Bowel Syndrome in Adults (IBS-D)". Gastroenterology. 157 (3): 851–854. doi:10.1053/j.gastro.2019.07.004. PMID 31302098.
  64. ↑ "Mortality and Burden of Disease Estimates for WHO Member States in 2004" (xls). World Health Organization. Archived from the original on 28 August 2021. Retrieved 4 October 2020.
  65. ↑ Mandell GL, Bennett JE, Dolin R (2004). Mandell's Principles and Practices of Infection Diseases (6th ed.). Churchill Livingstone. ISBN 978-0-443-06643-6. Archived from the original on 18 October 2013.
  66. ↑ "Diarrhoea: why children are still dying and what can be done" (PDF). World Health Organization. Archived (PDF) from the original on 19 October 2013. Retrieved 12 October 2013.
  67. 1 2 "Call to action on sanitation" (PDF). United Nations. Archived from the original on 19 August 2014. Retrieved 15 August 2014.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link)
  68. ↑ Walker CL, Rudan I, Liu L, Nair H, Theodoratou E, Bhutta ZA, O'Brien KL, Campbell H, Black RE (April 2013). "Global burden of childhood pneumonia and diarrhoea". Lancet. 381 (9875): 1405–1416. doi:10.1016/S0140-6736(13)60222-6. PMC 7159282. PMID 23582727.
  69. ↑ Walker CL, Aryee MJ, Boschi-Pinto C, Black RE (2012). "Estimating diarrhea mortality among young children in low and middle income countries". PLOS ONE. 7 (1). Bibcode:2012PLoSO...729151F. doi:10.1371/journal.pone.0029151. PMC 3250411. PMID 22235266. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  70. ↑ Kosek M, Bern C, Guerrant RL (2003). "The global burden of diarrhoeal disease, as estimated from studies published between 1992 and 2000". Bulletin of the World Health Organization. 81 (3): 197–204. PMC 2572419. PMID 12764516.
  71. ↑ "The top 10 causes of death". www.who.int (به انگلیسی). Archived from the original on 24 September 2021. Retrieved 2024-08-12.
  72. ↑ Hird, D W; Anderson, J H; Bielitzki, J T (1 October 1984). "Diarrhea in nonhuman primates: a survey of primate colonies for incidence rates and clinical opinion". Laboratory Animal Science. 34 (5): 465–470. ISSN 0023-6764. PMID 6513506. Archived from the original on 15 April 2024. Retrieved 4 July 2024.
  73. ↑ Collard, Maxime K.; Bardin, Jérémie; Marquet, Bertille; Laurin, Michel; Ogier-Denis, Éric (23 September 2023). "Correlation between the presence of a cecal appendix and reduced diarrhea severity in primates: new insights into the presumed function of the appendix". Scientific Reports (به انگلیسی). 13 (1): 15897. Bibcode:2023NatSR..1315897C. doi:10.1038/s41598-023-43070-5. ISSN 2045-2322. PMC 10517977. PMID 37741857.
  74. 1 2 Wolf J, Prüss-Ustün A, Cumming O, Bartram J, Bonjour S, Cairncross S, Clasen T, Colford JM, Curtis V, De France J, Fewtrell L, Freeman MC, Gordon B, Hunter PR, Jeandron A, Johnston RB, Mäusezahl D, Mathers C, Neira M, Higgins JP (August 2014). "Assessing the impact of drinking water and sanitation on diarrhoeal disease in low- and middle-income settings: systematic review and meta-regression" (PDF). Tropical Medicine & International Health. 19 (8): 928–42. doi:10.1111/tmi.12331. PMID 24811732. S2CID 22903164. Archived (PDF) from the original on 13 April 2020. Retrieved 17 December 2019.
  75. 1 2 Ejemot-Nwadiaro RI, Ehiri JE, Arikpo D, Meremikwu MM, Critchley JA (January 2021). "Hand-washing promotion for preventing diarrhoea". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 12 (1). doi:10.1002/14651858.CD004265.pub4. PMC 8094449. PMID 33539552. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  76. ↑ Spears D, Ghosh A, Cumming O (2013). "Open defecation and childhood stunting in India: an ecological analysis of new data from 112 districts". PLOS ONE. 8 (9). Bibcode:2013PLoSO...873784S. doi:10.1371/journal.pone.0073784. PMC 3774764. PMID 24066070. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  77. ↑ Majorin F, Torondel B, Ka Seen Chan G, Clasen T, et al. (Cochrane Infectious Diseases Group) (September 2019). "Interventions to improve disposal of child faeces for preventing diarrhoea and soil-transmitted helminth infection". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019 (9). doi:10.1002/14651858.CD011055.pub2. PMC 6757260. PMID 31549742. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  78. ↑ Clasen TF, Bostoen K, Schmidt WP, Boisson S, Fung IC, Jenkins MW, Scott B, Sugden S, Cairncross S, et al. (Cochrane Infectious Diseases Group) (June 2010). "Interventions to improve disposal of human excreta for preventing diarrhoea". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2010 (6). doi:10.1002/14651858.CD007180.pub2. PMC 6532559. PMID 20556776. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  79. ↑ Curtis V, Cairncross S (May 2003). "Effect of washing hands with soap on diarrhoea risk in the community: a systematic review". The Lancet. Infectious Diseases. 3 (5): 275–81. doi:10.1016/S1473-3099(03)00606-6. PMID 12726975.
  80. ↑ Cairncross S, Hunt C, Boisson S, Bostoen K, Curtis V, Fung IC, Schmidt WP (April 2010). "Water, sanitation and hygiene for the prevention of diarrhoea". International Journal of Epidemiology. 39 (Suppl 1): i193-205. doi:10.1093/ije/dyq035. PMC 2845874. PMID 20348121.
  81. ↑ "Diarrheal Diseases in Less Developed Countries". CDC. Archived from the original on 4 November 2013. Retrieved 28 October 2013.
  82. ↑ Black RE, Morris SS, Bryce J (June 2003). "Where and why are 10 million children dying every year?". Lancet. 361 (9376): 2226–34. doi:10.1016/S0140-6736(03)13779-8. PMID 12842379. S2CID 14509705.
  83. ↑ Esrey SA, Feachem RG, Hughes JM (1985). "Interventions for the control of diarrhoeal diseases among young children: improving water supplies and excreta disposal facilities". Bulletin of the World Health Organization. 63 (4): 757–72. PMC 2536385. PMID 3878742.
  84. ↑ Arnold BF, Colford JM (February 2007). "Treating water with chlorine at point-of-use to improve water quality and reduce child diarrhea in developing countries: a systematic review and meta-analysis". The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene. 76 (2): 354–64. doi:10.4269/ajtmh.2007.76.354. PMID 17297049.
  85. ↑ de Zoysa I, Feachem RG (1985). "Interventions for the control of diarrhoeal diseases among young children: rotavirus and cholera immunization". Bulletin of the World Health Organization. 63 (3): 569–83. PMC 2536413. PMID 3876173.
  86. ↑ Rheingans RD, Antil L, Dreibelbis R, Podewils LJ, Bresee JS, Parashar UD (November 2009). "Economic costs of rotavirus gastroenteritis and cost-effectiveness of vaccination in developing countries" (PDF). The Journal of Infectious Diseases. 200 (Suppl 1): S16-27. doi:10.1086/605026. PMID 19817595. Archived (PDF) from the original on 27 February 2024. Retrieved 27 February 2024.
  87. ↑ Oral cholera vaccines in mass immunization campaigns (PDF). WHO. 2010. pp. 6–8. ISBN 978-92-4-150043-2. Archived (PDF) from the original on 3 September 2014.
  88. ↑ Soares-Weiser K, Goldberg E, Tamimi G, Pitan OC, Leibovici L, et al. (Cochrane Infectious Diseases Group) (2004-01-26). "Rotavirus vaccine for preventing diarrhoea". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2004 (1). doi:10.1002/14651858.CD002848.pub2. PMC 6532746. PMID 14973994. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  89. ↑ Black RE (May 2003). "Zinc deficiency, infectious disease and mortality in the developing world". The Journal of Nutrition. 133 (5 Suppl 1): 1485S–9S. doi:10.1093/jn/133.5.1485S. PMID 12730449.
  90. ↑ Bhutta ZA, Black RE, Brown KH, Gardner JM, Gore S, Hidayat A, Khatun F, Martorell R, Ninh NX, Penny ME, Rosado JL, Roy SK, Ruel M, Sazawal S, Shankar A (December 1999). "Prevention of diarrhea and pneumonia by zinc supplementation in children in developing countries: pooled analysis of randomized controlled trials. Zinc Investigators' Collaborative Group". The Journal of Pediatrics. 135 (6): 689–97. doi:10.1016/S0022-3476(99)70086-7. PMID 10586170.
  91. ↑ Mayo-Wilson E, Imdad A, Herzer K, Yakoob MY, Bhutta ZA (August 2011). "Vitamin A supplements for preventing mortality, illness, and blindness in children aged under 5: systematic review and meta-analysis". BMJ. 343. doi:10.1136/bmj.d5094. PMC 3162042. PMID 21868478. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  92. ↑ Chhagan MK, Van den Broeck J, Luabeya KK, Mpontshane N, Bennish ML (September 2014). "Cost of childhood diarrhoea in rural South Africa: exploring cost-effectiveness of universal zinc supplementation". Public Health Nutrition. 17 (9): 2138–45. doi:10.1017/S1368980013002152. PMC 11108711. PMID 23930984. {{cite journal}}: Check |pmc= value (help)
  93. ↑ "Effect of breastfeeding on infant and child mortality due to infectious diseases in less developed countries: a pooled analysis. WHO Collaborative Study Team on the Role of Breastfeeding on the Prevention of Infant Mortality". Lancet. 355 (9202): 451–5. February 2000. doi:10.1016/S0140-6736(00)82011-5. PMID 10841125. S2CID 30952224.
  94. ↑ Lawrence R (2016). Breastfeeding: a guide for the medical profession, 8th edition. Philadelphia, PA: Elsevier. p. 28. ISBN 978-0-323-35776-0.
  95. ↑ Sguassero Y. "Optimal duration of exclusive breastfeeding: RHL commentary". WHO. Archived from the original on 3 November 2013. Retrieved 14 October 2013.
  96. 1 2 "Infant and young child feeding". World Health Organization. 3 October 2017. Archived from the original on 8 February 2015. Retrieved 5 January 2018.
  97. ↑ Hempel S, Newberry SJ, Maher AR, Wang Z, Miles JN, Shanman R, Johnsen B, Shekelle PG (May 2012). "Probiotics for the prevention and treatment of antibiotic-associated diarrhea: a systematic review and meta-analysis". JAMA: The Journal of the American Medical Association. 307 (18): 1959–69. doi:10.1001/jama.2012.3507. PMID 22570464.
  98. ↑ Das JK, Hadi YB, Salam RA, Hoda M, Lassi ZS, Bhutta ZA, et al. (Cochrane Infectious Diseases Group) (December 2018). "Fly control to prevent diarrhoea in children". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 12 (12). doi:10.1002/14651858.CD011654.pub2. PMC 6302900. PMID 30556598. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  99. ↑ King CK, Glass R, Bresee JS, Duggan C (November 2003). "Managing acute gastroenteritis among children: oral rehydration, maintenance, and nutritional therapy". MMWR. Recommendations and Reports. 52 (RR-16): 1–16. PMID 14627948. Archived from the original on 28 October 2014.
  100. ↑ "BestBets: Does Withholding milk feeds reduce the duration of diarrhoea in children with acute gastroenteritis?". Archived from the original on 4 May 2009.
  101. 1 2 3 Community Health Worker Training Materials for Cholera Prevention and Control بایگانی‌شده در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine, CDC, slides at back are dated 17 November 2010. Page 7 states "...  Continue to breastfeed your baby if the baby has watery diarrhea, even when traveling to get treatment. Adults and older children should continue to eat frequently."
  102. ↑ Gregorio GV, Dans LF, Silvestre MA, et al. (Cochrane Infectious Diseases Group) (July 2011). "Early versus Delayed Refeeding for Children with Acute Diarrhoea". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2011 (7). doi:10.1002/14651858.CD007296.pub2. PMC 6532715. PMID 21735409. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  103. ↑ Schiller LR (2007). "Management of diarrhea in clinical practice: strategies for primary care physicians". Reviews in Gastroenterological Disorders. 7 (Suppl 3): S27-38. PMID 18192963.
  104. ↑ A Guide on Safe Food for Travellers بایگانی‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine, Welcome to South Africa, Host to the 2010 FIFA World Cup (bottom left of page 1).
  105. 1 2 Rehydration Project, "Diarrhoea, Diarrhea, Dehydration, Oral Rehydration, Mother and Child Nutrition, Water, Sanitation, Hygiene – Rehydration Project". Archived from the original on 8 June 2015. Retrieved 22 June 2015. Homemade Oral Rehydration Solution Recipe.
  106. 1 2 "Management of acute diarrhoea and vomiting due to gastroenteritis in children under 5". National Institute of Clinical Excellence. April 2009. Archived from the original on 2 August 2009.
  107. ↑ Webb A, Starr M (April 2005). "Acute gastroenteritis in children". Australian Family Physician. 34 (4): 227–31. PMID 15861741.
  108. ↑ MacGillivray S, Fahey T, McGuire W (October 2013). "Lactose avoidance for young children with acute diarrhoea". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013 (10). doi:10.1002/14651858.CD005433.pub2. PMC 4276385. PMID 24173771. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  109. ↑ "The Facts About Fiber". Archived from the original on 27 July 2020. Retrieved 25 January 2020.
  110. 1 2 Guarino A, Lo Vecchio A, Pirozzi MR (2009). "Clinical role of diosmectite in the management of diarrhea". Expert Opin Drug Metab Toxicol. 5 (4): 433–440. doi:10.1517/17425250902865594. PMID 19379128. S2CID 56519371.
  111. ↑ Dryden MS, Gabb RJ, Wright SK (June 1996). "Empirical treatment of severe acute community-acquired gastroenteritis with ciprofloxacin". Clinical Infectious Diseases. 22 (6): 1019–25. doi:10.1093/clinids/22.6.1019. PMID 8783703.
  112. 1 2 de Bruyn G (March 2008). "Diarrhoea in adults (acute)". BMJ Clinical Evidence. 2008: 0901. PMC 2907942. PMID 19450323.
  113. ↑ Wong CS, Jelacic S, Habeeb RL, Watkins SL, Tarr PI (June 2000). "The risk of the hemolytic-uremic syndrome after antibiotic treatment of Escherichia coli O157:H7 infections". The New England Journal of Medicine. 342 (26): 1930–6. doi:10.1056/NEJM200006293422601. PMC 3659814. PMID 10874060.
  114. ↑ "Diarrhoeal Diseases". World Health Organization. February 2009. Archived from the original on 15 December 2008.
  115. ↑ DuPont HL, Ericsson CD, Farthing MJ, Gorbach S, Pickering LK, Rombo L, Steffen R, Weinke T (2009). "Expert review of the evidence base for self-therapy of travelers' diarrhea". Journal of Travel Medicine. 16 (3): 161–71. doi:10.1111/j.1708-8305.2009.00300.x. PMID 19538576.
  116. ↑ Pawlowski SW, Warren CA, Guerrant R (May 2009). "Diagnosis and treatment of acute or persistent diarrhea". Gastroenterology. 136 (6): 1874–86. doi:10.1053/j.gastro.2009.02.072. PMC 2723735. PMID 19457416.
  117. ↑ Dupont C, Vernisse B (2009). "Anti-diarrheal effects of diosmectite in the treatment of acute diarrhea in children: a review". Paediatric Drugs. 11 (2): 89–99. doi:10.2165/00148581-200911020-00001. PMC 7100234. PMID 19301931.
  118. ↑ Dinnendahl V, Fricke U, eds. (1982). Arzneistoff-Profile (به آلمانی). Eschborn, Germany: Govi Pharmazeutischer Verlag. ISBN 978-3-7741-9846-3.
  119. ↑ Liang Y, Zhang L, Zeng L, Gordon M, Wen J, et al. (Cochrane Infectious Diseases Group) (December 2019). "Racecadotril for acute diarrhoea in children". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019 (12). doi:10.1002/14651858.CD009359.pub2. PMC 6923519. PMID 31858591. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  120. ↑ Wilcox C, Turner J, Green J (May 2014). "Systematic review: the management of chronic diarrhoea due to bile acid malabsorption". Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 39 (9): 923–39. doi:10.1111/apt.12684. PMID 24602022. S2CID 12016216.
  121. ↑ Ghitha, Nida; Larasati, Anjani; Satari, Heidi; Maharani Indira, Fiona; Devaera, Yoga; Gayatri, Pramita (31 Aug 2025). "The role of green banana in the dietary management of children with diarrhea: a systematic review and meta analysis". Archives of Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition. 4 (3): 98-110. doi:10.58427/apghn.4.3.2025.98-110.
  122. ↑ Lazzerini M, Wanzira H (December 2016). "Oral zinc for treating diarrhoea in children". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 12 (12). doi:10.1002/14651858.CD005436.pub5. PMC 5450879. PMID 27996088. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  123. ↑ Collinson S, Deans A, Padua-Zamora A, Gregorio GV, Li C, Dans LF, Allen SJ (December 2020). "Probiotics for treating acute infectious diarrhoea". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (12). doi:10.1002/14651858.CD003048.pub4. PMC 8166250. PMID 33295643. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  124. ↑ Kale-Pradhan PB, Jassal HK, Wilhelm SM (February 2010). "Role of Lactobacillus in the prevention of antibiotic-associated diarrhea: a meta-analysis". Pharmacotherapy. 30 (2): 119–26. doi:10.1592/phco.30.2.119. PMID 20099986. S2CID 21836205.

پیوند به بیرون

[ویرایش]
The offline app allows you to download all of Wikipedia's medical articles in an app to access them when you have no Internet.
مقالات مراقبت‌های بهداشتی ویکی‌پدیا را می‌توان به‌صورت آفلاین با Medical Wikipedia app. مشاهده کرد.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=اسهال&oldid=43454270»