سرای مشیر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سرای مشیر (سرای گلشن)
Saraye Moshir Shiraz سرای مشیر بازار وکیل شیراز 02.jpg
سرای مشیر
نام سرای مشیر (سرای گلشن)
کشور  ایران
استان فارس
شهرستان شیراز
بخش منطقه ۸ شهرداری شیراز (منطقه بافت تاریخی)
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر سرای گلشن
نام‌های قدیمی کاروانسرای مشیر
سال‌های مرمت ۱۳۴۷
کاربری بازار، مجموعه
دیرینگی دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر دوره قاجاریه
بانی اثر میرزا حسن خان مشیر الملک
مالک اثر ورثه مشیرالملک
مالک فعلی اثر سازمان حج و اوقاف استان فارس
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۴۲۴
تاریخ ثبت ملی ۲۸ مهر ۱۳۴۵
اطلاعات بازدید
امکان بازدید همه روزه به جز ایام تعطیل
شماره تلفن ‎+۹۸۷۱۳۲۲۲۵۴۰۴
وبگاه https://plus.google.com/111317366107291276076/about
Sara moshir.jpg

سرای مشیر یا سرای گلشن از بازارهای قدیمی شیراز است که در دوره قاجاریه ساخته شده است. این بازار زیبا و دیدنی شیراز در جنوب شرقی بازار وکیل جنوبی و در مجاورت در خروجی آن قرار گرفته است و معماری آن کم و بیش مانند بازار وکیل است. بسیاری به دلیل نزدیکی این دو بازار به اشتباه این بازار را جز بازار وکیل می‌پندارند. از زیبایی‌های خاص این بنا حیاط بزرگی است که در وسط ساختمان هشتی آن واقع شده است. این حیاط با درختان نارنج زیبا و تنومندش و حوض بزرگ وسط آن جلوه خاصی به کل بنا بخشیده است. این بازار دارای یک هشتی است، که بازار رابه دوبخش تقسیم کرده و به گونه‌ای که ازسمت غرب به سرای مشیر وازسمت جنوب به اردو بازار متصل می‌گردد. درورودی چوبی بزرگی نیز در ورودی بازار به هشتی وجود دارد. این هشتی بازار مشیر رابه بازار نومشیر متصل می‌کند. دارای سقفی مرتفع است؛ که برفراز آن گنبد کم خیز نسبتاً بزرگی وجود دارد، که روی آن یک بادگیر چند وجهی مشاهده می‌شود.

این عکس مربوط به سردر یکی از ورودی‌های بازار سرای مشیر است. این سر در اصلی است که کتیبه انتساب این مکان و زمان ساخت و شرایط وقف شدن آن به وضوح بر روی لوحه آن درج شده است

نام دیگر سرای مشیر سرای گلشن است. این موضوع در کتیبه‌ای که در سر در ورودی اصلی این بنا قرار دارد به وضوح نوشته شده است. سرای مشیر یا همان سرای گلشن با معماری هشت گوش واقع در جنوب بازار وکیل و شمال بازار مشیر که در دوره قاجاریه توسط میرزا ابوالحسن خان مشیرالملک بنا گذاری شده است. یکی از دیدنیهای شهر شیراز است. این بنا در سال ۱۳۴۷ هجری شمسی با شماره ۴۲۴ در سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده است و قسمتهایی از آن در دوره پهلوی مرمت شده است. چون کاشیکاری‌های زیبا و ریزه‌کاری‌های چوبی و شیشه‌های الوان درک‌های آن رو به انهدام بود، در سال ۱۳۴۸ تحت تعمیر و مرمت قرار گرفت. درک‌های فرسوده و شکستهٔ آن نوسازی گردید و حوضخانهٔ آن هم که از حیث کاشیکاری و مقرنس‌کاری بی‌نظیر است به شکل چایخانه درآمد و اتاق‌های آن برای نمایش هنرهای دستی و محلی فارس اختصاص یافت و به «سرای هنر» معروف شد این بنا بنا بر چیزی که بر کتیبه آن درج گردید توسط ابوالحسن خان مشیر الملک وقف امام پنجم شیعیان شده است و به همین دلیل از پیش از انقلاب تا کنون مدیریت و امتیاز بهره‌برداری از آن در دست سازمان حج و اوقاف بود هاست. سازمان اوقاف که ملکیت بنا را بر عهده دارد حجره‌ها را به شکل سرقفلی به مالکان فعلی تحویل داده است و ماهیانه از آنها اجاره بهای ملک را دریافت می‌کند. گفتنی است که این محل هم اکنون یکی از مهمترین مراکز عرضه صنایع دستی در کلانشهر شیراز است. بر فراز هشتی میانی یا چهار سوق بازار سرای مشیر که سرای کهنه را به سرای نو مشیر متصل می‌کند گنبد معقلی روزنی وجوددارد، که روی آن یک بادگیر چند وجهی مشاهده می‌شود. کف هشتی نیز مانند کف سرای مشیر از قلوه سنگ پوشیده شده است. در این هشتی چهار حجره وجود دارد که به فاصله دوپله از سطح زمین قرار گرفته است. این هشتی را در اصطلاح چهار سوق یا چهار سو می‌نامند. علت این نام گذاری این است که چهار وجه از این هشتی را حجره‌ها اشغال نموده‌اند و ۴ وجه دیگر محل عبور بازدیدکنندگان و رهگذران است. برفراز این حجره همنبت کاری دیده می‌شود.. هم اکنون بالای سر درب ورودی اصلی سرای مشیر یا سرای گلشن سنگی نصب شده است که متن وقف نامه را بر روی آن نوشته‌اند و تاریخ آن رمضان سال ۱۲۸۸ هجری قمری را نشان می‌دهد. سر درب ورودی سرا با مقرنس و کاشی تزئین یافته است؛ و در سقف دالان هشتی آن نیز مقداری کاشی معرق به کار رفته است. در محوطه سرای مشیر در چهار ضلع، حجره‌هایی در دو طبقه ساخته شده است. در این بنا کلیه سقفها به شکل طاق ضربی و بدون به کار بردن الوار ساخته شده‌اند که در نوع خود جالب توجه است.

سردرورودی ضلع جنوبی بازار پس از اردوبازار کاشیکاری شده است. در آنجا کتیبه‌ای وجود دارد؛ که برروی آن نوشته این بازار نو مشیر در سال ۱۳۷۱هجری تکمیل وافتتاح شد. "موقوفه مرحومه سلطان الحاجیه ومعدل الملک "این ضلع دارای دالانی است که سنگ‌فرش شده است. سقف دالان نیز دارای عرق چین ساده‌ای است؛ که در چهار گوش آن ترنج‌هایی آجرکاری شده است. در پیشانی سر در نیز دولچکی از کاشی هفت رنگ وجود دارد. همچنین تصویری ازخسرو وشیرین وتصویر دیگر یوسفوزلیخا در این ضلع یا فت می‌شود. در این راسته ۱۰ طاق نما وجود دارد. بر سردر راسته شمالی بازار نیز کتیبه‌ای است که در آن نوشته شده است. ضلع شرقی بازار شمالی دارای شش حجره وضلع غربی دارای پنج حجره است.

این عکس مربوط به سردر یکی از ورودی‌های بازار سرای مشیر است. این سر در اصلی است که کتیبه انتساب این مکان و زمان ساخت و شرایط وقف شدن آن به وضوح بر روی لوحه آن درج شده است

درمیان جرز مغازه‌های طاقچه‌ای کوچک برجسته برای چراغ‌های پیه‌سوز وجود دارد در ابتدای بازار یک آب نمای کوچک هشت ضلعی دیده می‌شود. در این بازار انواع صنایع دستی وهنری یافت می‌شود. این بازار بادری به سبک قدیم از هشتی مذکور جدامی شود. این بازار در تاریخ ۲۸/۵/۱۳۴۷باشماره ۴۲۴در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

این عکس مربوط به محوطه حیاط بازار سرای مشیر است .

سرای مشیر به دلیل واقع بودن در یکی از مکانهای مهم گردشگری شیراز که در واقع محور شاه چراغ به سمت بازار وکیل است و به دلیل ساختمان زیبای بنا و حیاط بزرگ و دلگشایی که در میان این بنا واقع شده است از دیرباز مقصد مهمی برای بازدید گردشگران داخلی و خارجی بوده است. این مکان مرکزی مهم در عرضه صنایع دستی در سطح شیراز و حتی استان فارس است. علاوه بر فروش صنایع دستی در این بازار واحدهایی هم مشغول تولید صنایع دستی هستند. برای نمونه می‌توان به صنایع خاتم سازی و معرق، حکاکی و قلم زنی روی مس و برنج ، حکاکی و تراش سنگهای قیمتی ، ساخت زیورآلات دست ساز سنتی نقره و طلا و گبه بافی … اشاره نمود.

نگارخانه[ویرایش]

ورودی سرای مشیر

منابع[ویرایش]