زبان مونجی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
مونجی
زبان بومی درولایت بدخشان، افغانستان
شمار گویشوران
نامشخص  (بدون تاریخ)
خط عربی
کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹mnj
زبان‌شناسی58-ABD-ba

زبان مونجی (یا مونجانی) یک زبان ایرانی از شاخهٔ پامیری است که امروزه در ولایت بدخشان افغانستان گویشورانی دارد. این زبان به زبان یدغه نزدیک است که در چترال، در آن‌سوی مرز در پاکستان، رایج است.[۱] (زبان یدغه در بالادست دره لوت‌کوه چترال در غرب گرم‌چشمه در خیبر پختونخوا پاکستان صحبت می‌شود.

از نظر تاریخی، مونجی نزدیک‌ترین قرابت زبانی را با زبان باختری که اکنون منقرض شده‌است، نشان می‌دهد.[۲]

دو لهجه رایج در منطقه دره ماملگاه و منطقه دره مونجان با هم تفاوت دارند که گویش شمالی و جنوبی این زبان به‌شمار می‌آیند.

منطقه گرم‌چشمه در طول جنگ شوروی و افغانستان اهمیت یافت. در طول تهاجم، شوروی نتوانست جریان جنگ‌افزار و افراد را در گردنه دوراه که چترال در پاکستان را از بدخشان در افغانستان جدا می‌کند، متوقف کند. این زبان پس از جنگ در افغانستان که مردم مونجی‌زبان را مجبور به فرار به مناطق امن‌تر کرد، به بخش‌هایی از چترال منتقل شده‌است.

به‌رغم اینکه فارسی زبان غالب منطقه است، نگرش‌ها نسبت به مونجی بسیار مثبت است و در میان گویشوران، تعداد کمی کاهش استفاده را پیش‌بینی می‌کنند.[۳]

منابع[ویرایش]

  1. "Did you know Munji is threatened?". Endangered Languages (به انگلیسی). Retrieved 2017-02-10.
  2. Waghmar, Burzine K. (2001) 'Bactrian History and Language: An Overview.' Journal of the K. R. Cama Oriental Institute, 64. pp. 40-48.
  3. Daniela Beyer; Simone Beck (2011). "A linguistics assessment of the Munji language in Afghanistan". 6: 38–103. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)

Wikipedia contributors, "Munji language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Munji_language&oldid=504780927 (accessed September 11, 2012).

برای مطالعهٔ بیشتر[ویرایش]

  • Decker, Kendall (1992). Languages of Chitral. Islamabad: National Institute of Pakistan Studies, Quaid-i-Azam University and Summer Institute of Linguistics.
  • Morgenstierne, Georg (1926). Report on a Linguistic Mission to Afghanistan. Oslo: Instituttet for Sammenlignende Kulturforskning, Serie C I-2. ISBN 0-923891-09-9.