آبرفت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قسمت آبرفتی در معدن بلو ریبون آلاسکا.

آبرُفت در زمین‌شناسی به مواد آواری سستی که توسط رود یا آبهای جاری دیگر نهشته شده باشد گفته می‌شود. آبرفت به طور معمول از مواد و ذرات گوناگونی، از ذرات ریز گل و لای و خاک رس، تا ذرات درشت تر شن و ماسه و سنگریزه تشکیل شده‌است.

به این فرایند بعنی فرایند نهشته شدن رسوب توسط رودخانه، آبرفت‌گذاری (alluviation) می‌گویند.

آب جاری با مشارکت برف رود(تکه یخ غلتان در رود)، می‌تواند آبرفت نهشته کند. ولی نهشته شدن برف و یخ به تنهایی، آبرفت محسوب نمی‌شود.

آب رودخانه به طور ادامه دار، از منشا خود تکه‌های جامدی از سنگ و صخره و گل و لای را برداشته (شویانده) و در تمام طول مسیر خود رها می‌کند. جایی که جریان آب تند تر باشد، تکه‌های جامد بیشتری برداشته می‌شوند تا اینکه رها شوند، و همچنین جایی که جریان آب کند تر باشد، تکه‌های جامد بیشتری رها می‌شوند تا اینکه برداشته شوند. محلی که میزان بیشتری از مواد حمل شده توسط رود رها شوند، مسیل یا محل آبرفت می‌گویند و به آن مواد، آبرفت می‌گویند.

اگر چه رودهای کوچک نیز رسوبات و مواد ته نشین ایجاد می‌کنند، ولی در مسیل‌ها و دلتا‌های رودخانه‌های بزرگ و پرآب است که میزان قابل توجهی (از لحاظ علم زمین شناسی) از رسوبات و مواد ته نشین شده یافت می‌شود.

میزان موادی که رودخانه‌های بزرگ حمل می‌کنند، بسیار زیاد است. بسیاری از رودخانه‌ها توسط رنگی که مواد حمل شونده توسط آب رودخانه، به آب آن رود می‌دهند شناخته می‌شوند، مثلاً رودخانه هوانگ هه در چین از لحاظ ادبی به معنی رودخانه زرد رنگ است و همچنین رودخانه میسوری در آمریکا، به گِل آلود بزرگ مشهور است. این گونه برآورد می‌شود که رودخانه میسیسیپی در آمریکا، سالانه ۴۰۶ میلیون تن، و رودخانه هوانگ هه، سالانه ۷۹۶ میلیون تن رسوبات به دریا حمل می‌کنند.

گاهی اوقات، آبرفت‌ها حاوی سنگ‌های معدنی با ارزش مانند طلا و پلاتنیوم و همچنین جواهر آلات هستند. به محل تمرکز این نوع آبرفت‌ها، در اصطلاح انگلیسی Placer Deposit، به معنی محل ته نشینی طلا و جواهرات می‌گویند.

در طول تاریخ، بسیاری از آبگیرهای کم عمق که پر از مواد آبرفتی شده‌اند، که این امر باعث به وجود آمدن زمین‌های بسیار حاصلخیزی شده است(خاک آبرفتی، معمولاً حاصلخیز است). مثلاً گل و لایی که سالانه توسط رودخانه نیل در مصر ته نشین می‌شود، این امکان را برای مصری‌ها به وجود آورده‌است که آنها از چهار هزار سال پیش، محصولات خود را بدون کمک از هیچ گونه کود مصنوعی پرورش دهند.

منابع[ویرایش]