مریوان
 |
برای اثباتپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارائهشده بهدرستی ارجاع داده نشدهاند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکیپدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بیمنبع در آینده مردود و حذف خواهندشد. |
مختصات: شرقی۴۶°۱۲′ شمالی۳۵°۲۷′ / °۴۶٫۲شرقی °۳۵٫۴۵شمالی
| مریوان | |
|---|---|
 |
|
| کشور |  ایران |
| استان | کردستان |
| شهرستان | مریوان |
| بخش | مرکزی |
| نام(های) قدیمی | قلعه شاهآباد، دژ شاهپور |
| مردم | |
| جمعیت | ۶۲٫۳۴۸ (سال ۱۳۸۵)[۱] |
| زبان گفتاری | کردی سورانی |
| مذهب | سنی شافعی |
| جغرافیای طبیعی | |
| ارتفاع از سطح دریا | متوسط ۱۳۱۰ متر |
| اطلاعات شهری | |
| شهردار | محمد علی باغانی |
| پیششماره تلفنی | ۰۸۷۵ |
 مریوان
روی نقشه ایران
شرقی۴۶°۱۰′ شمالی۳۵°۳۱′ / °۴۶٫۱۷شرقی °۳۵٫۵۲شمالی |
|
شهر مَریوان (کردی : Merîwan) مرکز شهرستان مریوان در استان کردستان ایران است و در همسایگی مرز ایران و عراق قرار گرفتهاست. شهر مریوان در ۱۲۵ کیلومتری شمال غربی سنندج قرار دارد. قرار گرفتن در کنار دریاچه زریوار، اورامان و طبیعت زیبای منطقه و همچنین ترانزیت و قاچاق کالا در مرز ایران و عراق (که فاصله آن از شهر کمتر از ۲۰ کیلومتر است)، باعث رونق اقتصادی و گسترش مریوان شدهاست.این شهر و بعضی از آبادی های اطرافش در جنگ ایران و عراق توسط هواپیماهای عراق بمباران شیمیایی شد.[۲]
محتویات |
وجه تسمیه [ویرایش]
در گذشته هنگام صدور قبالجات و ذکر محل تولد در موقع صدور شناسنامه از دو کلمه مهروان و دژ شاهپور استفاده شده است. در باره وجه تسمیه مریوان گمانهای زیر گفته شده:
- در متون قدیمی مریوان را "مهروان" متشکل از دو واژه مهر و وان به معنی جایگاه مهر نوشتهاند.
- این منطقه دارای محصولات جنگلی مانند مازوج، کتیرا و گز درختی بوده و عدای برای تجارت این قبیل محصولات به این منطقه آمده که گویا اهل مرو بودهاند و در همین محل ساکن شدهاند. لذا، این منطقه را مرویان خوانده که به مرور زمان به مریوان تغییر نام پیدا کرده است .
- نیز گفتهاند چون دریاچه زریبار باتلاقی بوده و در نتیجه انواع مرغان آبی مهاجر در فصول مختلف به منطقه کوچ کردهاند و در زبان کردی به مرغابی مراوی گفته میشود لذا منطقه بنام مراویان (جای مرغابی) موسوم گردید که در نتیجه گذشت زمان به مریوان تغییر یافته است.
- آمده است عدهای از [مراوانیان] پس از شکست و انقراض حکومت اموی در بغداد گریخته و در این محل سکنی گزیدند. از اینرو این منطقه را مروانیان نام نهادند که بر اثر مرور زمان به مریوان تغییر یافته است.
بنای شهر [ویرایش]
در بررسی متون تاریخی میتوان شاهد درگیریها و تاختوتازها و لشکرکشیهای متعدد در دشت مریوان بود. وجود قلاع متعدد و مستحکم نشان دهنده همین موضوع است. یکی از این قلعهها که بعداً به قلعه مریوان معروف گشت، قلعه هلوخان است که در زمان حکمرانی اردلانها در دوره صفویه بر روی کوهی که مشرف و مسلط به دشت و شهر فعلی مریوان میباشد ساخته شد. بعدها در کنار این قلعه، به دستور امیر حمزه بابان مسجدی با آجرهای قرمز رنگ ساختند که به مسجد سرخ (مزگهوته سوره) مشهور شد. آثار این مسجد، قلعه زندان، آب انبار و مدفن امام مسجد (شیخ احمد ابن الا نبار النعیمی) هنوز بر جاست. از آنجا که منطقه مریوان غالباً محل تاخت و تاز بوده این قلعه، مسجد و سایر اماکن آن همیشه توسط مهاجمان تخریب و بعداً و مرمت میشد تا اینکه به دستور شاه صفی کلاً تخریب گردید.
تاریخچه [ویرایش]
قاجاریه [ویرایش]
در کتاب حدیقه ناصری نوشته میرزا شکرالله سنندجی آمده است که در سال ۱۲۸۱ هجری شمسی در زمان حکومت قاجاریه، به امر ناصرالدین شاه در دو هزار قدمی دریاچه زریوار قلعه نظامی بسیار مستحکمی ساخته شد. یک سال بعد به امر حاج فرهاد میرزا معتمدالدوله، عموی ناصرالدین شاه بر وسعت آن افزوده شد. این قلعه نظامی به نام قلعه شاه آباد موسوم گردید. در کنار قلعه نظامی و به دستور فرهاد میرزا قصبهای احداث گردید و چند خانوار از طوایف و سادات به آنجا کوچ کردند که برای آسایش و بهداشت مردم و نظامیان مستقر در قلعه دستور داد یک باب حمام و یک باب مسجد در کنار همدیگر بنا نمایند. برای تامین آب آشامیدنی مردم، حمام و مسجد و قلعه نظامی از درهای که در شمال شهر فعلی مریوان و قریه دارسیران (یکی از روستاهای قدیمی مریوان که از دوران زندیه آباد بوده و هم اکنون یکی از محلات شهر مریوان میباشد) و در دامنه کوه فیلقوس (فهیلهقوس) قرار دارد چند رشته قنات ایجاد کردند. دره نامبرده از همان تاریخ تا کنون به دره فرهاد مشهور است.
تا قبل از احداث قلعه شاه آباد، باستثنای قریه دارسیران تقربیاً محل فعلی شهر مریوان خالی از سکنه و پوشیده از درختان جنگلی بودهاست.
پهلوی [ویرایش]
با روی کار آمدن سلسله پهلوی نام قلعه شاه آباد به دژ شاهپور مبدل گشت. در سال ۱۳۳۴ برای اولین بار در شهر مریوان با اعتبارات دولتی دبستان و دبیرستان احداث گردید. دو سال بعد شهرداری و در سال ۱۳۳۸ دو حلقه چاه آب حفر و سال بعد موتورهای پمپاژ آب نصب گردید و در سال ۱۳۴۰ اولین موتور برق در مریوان به کار افتاد. مریوان در دهه ۱۳۳۰ دهی کوچک با چهار خیابان خاکی و تعدادی مغازه بود. تنها جاده مواصلاتی جاده قدیمی و خاکی گاران (در محور سنندج-مریوان) بود.
پس از انقلاب [ویرایش]
پس از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ و تا تیر ۱۳۵۸ مریوان تحت حاکمیت نیروهای خودمختاریخواه (حزب دموکرات کردستان ایران و کومله) بود. پس از بازپسگیری شهر توسط حکومت مرکزی، بسیاری از اعضا و طرفداران این دو حزب توسط دادگاه انقلاب اعدام و یا زندانی شدند.
در دوران جنگ ایران و عراق، مریوان همواره بمباران هوایی و موشکی میشد و تعدادی از روستاهای اطراف نیز بمباران شیمیایی شدند. اما هیچگاه نیروهای عراقی وارد این شهر نشدند.
چند روز پس از دستگیری عبدالله اوجالان در بهمن ۱۳۷۷ مانند همهٔ شهرهای کردنشین دیگر در مریوان نیز تظاهراتی برگزار شد که با سرکوب شدید نیروهای انتظامی ایران روبرو شد و بسیاری زندانی و تبعید شدند.
در ۱۸ اسفند ۱۳۸۲ پس از امضای قانون اداره عراق در دوره انتقالی که فدرالی کردستان عراق را به رسمیت میشناخت، چشن خیابانی خودجوشی در مریوان انجام شد
در تیر ۱۳۸۴ پس از قتل شوانه قادری توسط نیروهای انتظامی مهاباد، بازاریان مریوان با چند روز بستن مغازههای خود، اعتراضشان را نشان دادند.
در ۱۳۸۶ دادگاه انقلاب مریوان حکم اعدام عدنان حسنپور، روزنامهنگار و هیوا بوتیمار فعال مدنی را صادر کرد که اعتراضات بینالملی را به دنبال داشت.
در حدود دو سال پیش، مرزهای مریوان و کشور عراق بسته شد.
پانویس [ویرایش]
- ↑ «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادیها بر حسب سواد» (فارسی). مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانیشده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲.
- ↑ http://www.chemical-victims.com/HomePage.aspx?TabID=4001&Site=chemical&Lang=fa-IR
منابع [ویرایش]
وبگاه فرمانداری شهرستان مریوان
جستارهای وابسته [ویرایش]
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ مریوان موجود است. |
