سلماس
 |
برای اثباتپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارائهشده بهدرستی ارجاع داده نشدهاند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکیپدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بیمنبع در آینده مردود و حذف خواهندشد. |
مختصات: شرقی۴۴°۴۵′ شمالی۳۸°۱۱′ / °۴۴٫۷۵شرقی °۳۸٫۱۸شمالی
| سلماس سلماس |
|
|---|---|
 |
|
| کشور |  ایران |
| استان | آذربایجان غربی |
| بخش | سلماس |
| نام(های) قدیمی | شاپور، دیلْمان، دیلمَقان |
| مردم | |
| جمعیت | [۱] 88٬196> |
| زبان گفتاری | ترکی آذربایجانی[۲] ، کردی کرمانجی[۳] ،آشوری [۴]،ارمنی [۵] |
| مذهب | شیعه ، سنی ، مسیحی |
| جغرافیای طبیعی | |
| ارتفاع از سطح دریا | ۱۳۹۶ متر |
| اطلاعات شهری | |
| شهردار | حسین مهدی زاده[۷] |
| رهآورد | نقل ٬عرق بیدمشک٬ فرش٬ گلیم، سیب (پنیر کوزه یا کوپه پنیری ) ( حلوای دوشاب یا داش حلوا } [۸] |
| پیششماره تلفنی | [۶]۰۴۴۳۵۲ |
| وبگاه | http://www.salmas-ag.ir |
 سلماس
|
|
نام سلماس در شمال دریاچه ارومیه (در نقشه: دریاچه شاهی)، به انگلیسی: Salmas نوشته شدهاست.
سَلْماس یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی و مرکز شهرستانی به همین نام است. این شهر در ۸۰ کیلومتری شمال ارومیه در مسیر راه ارتباطی ارومیه-تبریز واقع شدهاست. جمعیّت آن طبق سرشماری سال ۸۵ در حدود ۸۰ هزار نفر میباشد. ترکی آذری زبان رایج مردم سلماس است.[۹]
در سال ۱۳۰۹ خورشیدی، زمین لرزهای این شهر را با خاک یکسان کرد . در پی این زمین لرزه ، شهر جدید سلماس با توجه به اصول شهرسازی مدرن و با طرح شطرنجی در چندکیلومتری شمال ویرانههای دیلمان ساخته شدهاست.
سلماس علاوه بر پیشینه تاریخی چندین هزارساله خود یکی از شهرهای مهم آذربایجان در تاریخ تحولات سیاسی ایران بودهاست. بخصوص در دوران نهضت مشروطه شهیدانی همچون «حیدرعمو اوغلی» اولّین مهندس برق ایران و « سعیدسلماسی» را در خود پرورده و تقدیم جنبش مشروطیت نمودهاست.
محتویات |
موقعیت و جغرافیای [ویرایش]
سلماس مرکز شهرستان در ۳۸ درجه ، ۱۲ دقیقه شمالی و ۴۴ درجه و ۴۶ دقیقه و ۴۰ ثانیه شرقی در سرزمین آذربایجان در استان آذربایجان غربی به مرکزیت اورمیه واقع میباشد. فاصله سلماس از اورمیه ۹۰ کیلومتر، از همسایه شمالی ، خوی ۴۵ کیلومتر، همسایههای شرقی شبستر و تسوج به ترتیب ۹۰ و ۵۵ کیلومتر میباشد. سلماس از طریق جاده گونئی با تبریز ارتباط دارد. این جاده در حدود ۱۶۰ کیلومتر طول دارد. از طریق راه آهن سلماس به تبریز، تهران، آنکارا ، استانبول و سوریه میتوان مسافرت کرد. ایستگاه قره تپه سلماس محل استقرار گمرک میباشد. مسافرین استانبول و سوریه امور گمرکی خود را در اینجا انجام میدهند. منطقه آزاد تجاری سلماس در این منطقه قرار دارد. فرودگاههای اورمیه و خوی در ۸۰ و ۲۵ کیلومتری سلماس قرار دارد. در سالهای اخیر اسکله سلماس به نام بره در دریاچه اورمیه فعال بوده ولی اینک فعالیت چندانی ندارد.
پیشینه ی تاریخی [ویرایش]
از دیدگاه تاریخی، دیرینگی این شهر به دوران اورارتویی (هزاره پیش از میلاد) باز میگردد. سلماس پایتخت دوم حکومت اورارتوییان بود که نام باستانی آن اولهو (=اولخو) بود.امروزه محققین دخمههای موجود در «قارنی یاریق»، «ﻫﺆدر»، «دئریک»، «زنجیر قالا»و چهریق و آثار مختلف قلعههای خان تختی،کاظم داشی «ﮔﺆیرچین قالا» را آثار اورارتویی می دانند. کئوپورتر انگلیسی برای اولین بار توانست اورارتویی بودن آثار زنجیر قالا در تمر را نشان دهد. در سال ۱۳۰۹ خورشیدی زمین لرزهای به مقیاس 5.5 ریشتر این شهر را که دیلمقان نامیده میشد ویران میکند. شهر جدید سلماس در کنار ویرانههای دیلمقان ، با اصول شهرسازی مدرن، و با ایمنی بالایی (نقشه خیابان کشی شطرنجی) دوباره بنا میشود و نام شاپور به خود میگیرد. پس از انقلاب نام این شهر به سلماس برگشت پیدا میکند. [۱۰]
منطقه زلزله خیز [ویرایش]
در ۱۶ اردیبهشت ۱۳۰۹ خورشیدی زمینلرزهای به مقیاس ۵.۵ ریشتر[۱۱] این شهر را که دیلمقان نامیده میشد ویران میکند. شهر جدید سلماس در کنار ویرانههای دیلمقان، با اصول شهرسازی مدرن، و با ایمنی بالایی (نقشه خیابان کشی شطرنجی) دوباره بنا میشود و نام شاهپور[۱۲](به طور مخفف شاپور گفته میشد) به خود میگیرد. پس از انقلاب نام این شهر به سلماس برگشت پیدا میکند.[۱۳]
تاریخ سیاسی [ویرایش]
این شهر در دوران مشروطه یکی از مراکز اصلی فعالیت مشروطه خواهان بودهاست. سلماس یکی از معدود شهرهای آذربایجان بود که همه ساکنان آن مشروطیت را قبول داشته و شهیدانی همچون حیدرخان عمواوغلی و سعید سلماسی از پیشتازان جنبش مشروطه ایران بودهاند.[نیازمند منبع]
جاذبههای گردشگری [ویرایش]
از جمله مهم ترین جاذههای گردشگری سلماس میتوان به آبشار خور خورا، کلیساهای هفتوان، قلعه چهریق، قلعه قارنی یاریق، درّه زولاچای، تالاب چیچک، درّه تمر، آب گرم ایسی سوو سنگ نگاره خان تختی را نام برد. مهمترین جاذبههای گردشگری شهرستان سلماس؛
- ساحل تفریحی و گردشی دریاچه ارومیه
- قلعه کوراوغلو هدر
- امامزاده کهنه شهر
- امامزاده برگشاد( امامزاده هشتم)
- آبشار خورخورا
- آبشار تمر
- کلیساهای هفتوان
- خسروا
- قلعه چهریق
- قلعه قارنییاریق واقع درروستای آجواج
- دره زولا چای
- تالاب چیچک
- تالاب آق زیارت
- دره تمر
- آب گرم ایسیسو
- سنگ نگاره خانتختی
- تپه اهرنجان که قدمت نه هزار ساله دارد
- تپه مغانجوق[۱۴]
- حمام شیخ
مراکز آموزشی [ویرایش]
مهم ترین مرکز آموزش عالی در سطح شهر ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سلماس میباشد. این دانشگاه در سال ۱۳۷۹ و با پذیرش حدود ۲۳۰ دانشجو در هفت رشته شروع بکار کرد و اکنون بعد از گذشت ده سال با بیش ۲۵۰۰ دانشجو به یکی از مهم ترین مراکز آموزشی شمال استان تبدیل شدهاست. مرکز آموزش نیروی انسانی و تربیت معلم امام خمینی سلماس نیز از دیگر مراکز آموزش عالی سلماس محسوب میشود . علاوه بر دانشگاه آزاد و مرکز تربیت معلم دو دانشگاه دیگر نیز در سطح شهر سلماس در سالهای اخیر تاسیس شدهاند که عبارتند از : دانشگاه پیام نور سلماس و دانشگاه غیر انتفاعی معراج.
سرشناسان [ویرایش]
- سعید سلماسی: مبارز و مشروطه خواه
- جعفر سلماسی: اولین مدال آور تاریخ ورزش ایران در المپیک ۱۹۴۸ لندن و اولین دوره بازیهای آسیایی دهلی نو در سال ۱۹۵۱
- کاظم رجوی دیلمقانی: شاعر
- محمد حسین صدقیانی: پدر فوتبال ایران و اولین لژیونر فوتبال ایران
- نیمتاج لکستانی: شاعر
- حاجی پیشنماز سلماسی با نام واقعی عبدالکریم: از علمای دوره مشروطه
- اسدالله احمدزاده دهقان: نویسنده و آزادی خواه دوره مشروطه
- میرزا محمود غنیزاده: آزادی خواه دوره مشروطه صاحب روزنامههای بوقلمون و سهند
- پرویز صدقیانی ملقب به صفر العارفین: از عرفای سلسله ذهبیه.
- ابراهیم خان امینالسلطان: از رجال دربار قاجار
- میرزا رسول صدقیانی: از بزرگان مشروطیت آذربایجان و عضو انجمن غیبی تبریز
- حیدرخان عمواوغلی: اولین مهندس برق ایران و بانی سیستم چراغانی بارگاه امام هشتم شیعیان
- هادی اصغری: آقای گل لیگ برتر در سال 87
- تیمور لکستانی: پدر برق ایران و از بنیانگذاران دانشگاه صنعتی شریف.
- شهرام اسدی: فیلمساز و کارگردان اثر بیاد ماندنی روز واقعه
- نصرالله مسلمیان: برنده جایزه اول اولین نمایشگاه نقاشی بین المللی جهان اسلام
- جاوید مقدس صدقیانی: نویسنده و نقاش
- دکتر توحید ملک زاده دیلمقانی: دکترای مهندس ژئوفیزیک، آذربایجان شناس، پدر سلماس شناسی و نویسنده کتاب ارزشمند "تاریخ ده هزار ساله سلماس و غرب آذربایجان"
- مهندس حامد علی نژاد : مهندسی نرم افزار و هوش مصنوعی ، نفر اول مسابقات استانی طراحی وب سایت در المپیاد 2013 آلمان و جز منتخبین کشور در سال 90 ، بنیانگذار تکنولوژی هوش مصنوعی وب و نرم افزار های تحت ویندوز در شهرستان سلماس
پیوند به بیرون [ویرایش]
منابع [ویرایش]
- ↑ درگاه ملی آمار ایران شهرهای ایران
- ↑ انجمن پژوهشی ایرانشهر » آرشیو » سلماس: پیشگام جنبش مشروطیت ایران
- ↑ انجمن پژوهشی ایرانشهر » آرشیو » سلماس: پیشگام جنبش مشروطیت ایران
- ↑ انجمن پژوهشی ایرانشهر » آرشیو » سلماس: پیشگام جنبش مشروطیت ایران
- ↑ انجمن پژوهشی ایرانشهر » آرشیو » سلماس: پیشگام جنبش مشروطیت ایران
- ↑ پیش شماره شهرهای استان آذربایجان غربی
- ↑ معرفی شهردار ۱۳۸۶
- ↑ صنایع دستی سلماس
- ↑ تاریخ سلماس صفحه ۸
- ↑ Bosworth, C.E. , “Salmas”, Encyclopaedia of Islam, New E.d. vol 8:998:999. میگوید: Salmas seems to have been conquered by Arab troops from Diyar Rabija [q.v.], since al-Baladhur states that the taxation of Salmas had long been transmitted to Mawsil. In the 4th/10th century it came within the principality of the western branch of the Daylam! Musafirids [q.v.] under Marzuban b. Muhammad b. Musafir. In 332/943-4 Marzuban fought off a Hamdanid raid on Salmas, and in 344/955-6 the Kurdish adventurer Daysam attacked it. Al-Istakhri and Ibn Hawkal describe Salmas as a small town of Adharbaydjan, with a strong wall, in a fertile region. Al-Mukaddasi describes it as a Kurdish town (these Kurds would be from the Hadhbani tribe) and considered it as being administratively part of Armenia. In 456/1064 the inhabitants of Salmas joined the Saldjuk sultan Alp Arslan's expedition against the Byzantines, Armenians and Georgians.
- ↑ تایخ سلماس صفحه ۶۱۱
- ↑ تایرخ سلماس صفحه ۲۸
- ↑ ملکزاده دیلمقانی, توحید (1384) (in فارسی). تاریخ دههزارساله سلماس و غرب آذربایجان. تبریز: ائلدار. pp. 1-611.
- ↑ آثار تاریخی ثبت شده در سلماس
|
||||||||||||||||
نبع ندارد
