نقده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نقده
سولدوز
نقده.jpg
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان نقده
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی سولدوز[۱]
مردم
جمعیت ۷۵،۵۵۰ نفر در سال ۱۳۹۰[۲]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۲۹۹ متر[۵]
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۴۴۳۶۲[۶]
وبگاه فرمانداری نقده

نَقَده یکی از شهرهای جنوبی استان آذربایجان غربی و مرکز شهرستان نقده است. این شهر در ۹۵ کیلومتری جنوب‌شرق ارومیه واقع شده‌است.[۷] تا سال ۱۳۴۶ شمسی شهر و شهرستان نقده با نام سلدوز شناخته می‌شد که در این سال طی مصوبه‌ای نام این شهر و شهرستان به نقده تغییر یافت[۸]

وجه تسمیه[ویرایش]

وجه تسمیه‌های مختلف نگاشته‌شده برای نقده:[۱]

تاریخ معاصر[ویرایش]

پنجاه روز پس از انقلاب اسلامی، حزب دموکرات کردستان در نخستین اقدام گسترده‌اش با بسیج قوایی ۱۷ هزار نفره از سراسر کردستان، زیر عنوان افتتاح دفتر حزب در نقده، تظاهراتی مسلحانه را در این شهر حساس قومی به راه انداخت که عصر همان روز تبدیل به جنگ شهری و قومی شد. نزدیک به دویست نفر از مردم در نقده کشته شدند. حزب با این عمل درصدد بود تا آذربایجانی‌های نقده یا شهر را ترک کنند و یا ترسانده شوند تا پس از تسلیم شهر، حزب تکلیف سه پادگان کلیدی و خلع سلاح نشدۀ پیرانشهر، پسوه و جلدیان را مشخص کند. حزب به هدف خود نرسید؛ ولی منجر به آغاز جنگ و ناامنی‌های پرشمار قومی در شمال غرب کشور ( حوزۀ مشترک سکونت آذربایجانی‌ها و کردها در آذربایجان غربی) شد. آثار روانی این جنگ هنوز باقی است. غلامرضا حسنی در زمان جنگ نقده با بسیج آذربایجانی‌ها به کمک مردم نقده رفت.[۴]

مردم[ویرایش]

مینورسکی در دائرةالمعارف اسلامی زیر کلمه سولدوز آورده که ناحیه سولدوز را غازان خان در سال ۷۰۳ ه. ق به امیر چوپان سولدوز داده است و بر این اساس به نظر وجه تسمیه سولدوز از نام امیرچوپان سولدوز گرفته شده است.[۱۰]

دشت نقده در طول تاریخ محل زندگی اقوام مختلف از جمله آشوری‌ها،کردها،مانناها،ترک‌ها بوده است. در زمان حکومت فتحعلی‌شاه قاجار و در سال ۱۲۴۵ هجری، ایل قره‌پاپاق از منطقهٔ قفقاز به این منطقه مهاجرت کرده، ساکن دشت نقده شده و به کشاورزی و دامداری در این منطقهٔ حاصل‌خیز مشغول شده‌است.[۱۱]

پیش از ورود ایل قره‌پاپاق، ترک‌های افشار بر نقده مالکیت داشتند که پس از واگذاری این منطقه به آن‌ها، دشت نقده را ترک کرده و به ارومیه رفتند. حاکم این منطقه در دورهٔ حاکمیت ترک‌های افشار، عبدالصمدخان عبدالملکی ایمانلوی افشار بوده‌است.[۱۲]

براساس یک طرح آمارگیری که در دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی در نقده صورت گرفت، از مجموع جمعیت آن زمان شهر، ۱۲٬۰۰۰ نفر را ترک‌های آذربایجانی شیعه و ۸٬۰۰۰ نفر را کردهای سنی تشکیل می‌دادند.[۴]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «مشخصات شهرستان». وب‌گاه فرمانداری نقده. بازبینی‌شده در ۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  2. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  3. McDowall, David. 1996. A modern history of the Kurds. London: I.B. Tauris, p.269
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ جلایی‌پور، حمیدرضا، دولت پنهان، بررسی جامعه‌شناختی عوامل تهدیدکننده جنبش اصلاحات (۱۳۷۹ ـ ۱۳۷۸)، تهران: نشر طرح نو: ۱۳۸۳، ص۲۲۸.
  5. مختصات و ارتفاع
  6. پیش‌شماره
  7. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه گیتاشناسی، ۱۳۸۳.
  8. آذربایجان غربی در آینه تقسیمات کشوری جمهوری اسلامی ایران - محمد رضا قلی زاد - با همکاری استانداری آذربایجان غربی - انتشارات حسام الدین چلبی - 1391 - صفحه 31
  9. دانشنامه اسلام
  10. فرهنگ عامه ایل قره پاپاق - یوسف قهرمانپور - یاز - 1385 صفحه 44
  11. «تاریخچهٔ شهرستان». وب‌گاه فرمانداری نقده. بازبینی‌شده در ۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  12. تاریخ افشار؛ میرزا رشیدالدیبالشعرا؛ استانداری آذربایجان غربی؛ ۱۳۴۶ خورشیدی؛ صفحهٔ ۴۰۹.