ماکو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ماکو
5.jpg
کشور  ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان ماکو
مردم
جمعیت ۴۱۸۶۵
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۱۸۲ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی [۶]044342

ماکو یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است. این شهر در نزدیکی مرز ایران و ترکیه قرار دارد. شهر ماکو مرکز شهرستان ماکو است. شهر ماکو در دره‌ای بنا شده که رودخانه زنگمار از آن می‌گذرد و شهر را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می‌کند. قسمت جنوبی شهر در دامنه کوه سبد قرار گرفته و آبادی چندانی ندارد ولی بخش شمالی آن آبادتر و بزرگتر است.[نیازمند منبع]

شهر ماکو- شیرزاده
بخش شمالی ماکو که زیر کوه قیه قرار دارد.

این شهر به دلیل آنکه در کنار مرز و گمرک بازرگان واقع شده‌است محل عبور مسافرینی است که قصد دارند از طریق زمینی به ترکیه سفر کنند.

زبان اکثریت مردم شهر ماکو ترکی و گروهی نیز به کردی تکلم می کنند.[۷]

وجه تسمیه

ماکو به زبان ارمنی به معنی چراگاه‌است و از این رو به آن ماکو گفته‌اند چرا که چراگاه‌های بزرگ در پیرامون ماکو وجود دارد.[۸] همچنین برخی معتقدند مادها که در زمان پادشاهی ایشتوویگو در این منطقه ساکن شدند، آن را مادکوه (کوه مادها) نامیدند. این نام بعداً به صورت ماکو درآمد.[۹] یاقوت حموی عقیده دارد ماکو محل زندگی روحانیون زردشتی بوده‌است لذا در اصل ماگوش نام داشته که به مرور ایام ماکو شده‌است.


تاریخ

در منطقه آزاد تجاری ماکو بازمانده‌های یک شهر بزرگ قدیمی که دامبات و خاورزمین نام داشت دیده می‌شود.[۱۰]

گله‌داران ساسانی از ساکنان این منطقه بودند. این شهر ویرانه را هنوز خاورزمین می‌نامند.

در دوره‌های بعدی ماکو بخشی از ایالت واسپورکان ارمنستان شد[۱۱] گروهی محل شهر کنونی ماکو را محل قبلی دژ قابان دانسته‌اند. در جلد ششم فرهنگ معین (به تالیف جعفر شهیدی) آمده‌است: "ماکو در قدیم قلعه‌ای بود به نام قابان که چون محل دزدان بود شاه عباس آن را خراب کرد. بنای شهر ماکوی امروزی را می‌توان از سال ۱۰۱۲ ه. ش. دانست."[۱۲] در دوره‌های بعد، اعراب و ترکان سلجوقی بر منطقه چیره شدند.[۱۳]

کلاویخو، سفیر ‍پادشاه اس‍پانیا، که درتاریخ اول ژوئن ۱۴۰۳ م از ماکو دیدن می‌کند، آن را قلعه‌ای می‌نامد که حاکمش مسیحی و نورالدین نام دارد. به گفتهٌ وی قراولان همگی از ارمنستان هستند ولی آشنا به زبانهای ترکی و فارسی.[۱۴]

به هنگام انعقاد عهدنامه گلستان، در مورد ماکو میان روس و عثمانی رقابت بود. در پی آن به مردم و خان‌های ماکو اختیار داده شد تا به هر سو که مایلند ملحق شوند و آنان الحاق به ایران را انتخاب کردند. از این حیث خوانین ماکو به‌ویژه تیمورپاشا و اقبال‌السلطنه طرف رعایت و ملاحظه قاجاریه بودند.[۱۵]

آب و هوا

ماکو دارای آب و هوای نیمه خشک با توجه به مکانش تحت تاثیر باران‌هایی از کوه‌های زاگرس است. هوای شهر گرم و خشک در تابستان، و سرد همراه با بارش برف در زمستان است. بیشترین بارش ناشی از رگبارهای بهاری است.

داده‌های اقلیم Maku, Iran
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) ۱۱٫۵
(۵۳)
۱۴٫۰
(۵۷)
۲۳٫۰
(۷۳)
۲۷٫۵
(۸۲)
۳۰٫۶
(۸۷)
۳۶٫۰
(۹۷)
۳۷٫۰
(۹۹)
۳۷٫۸
(۱۰۰)
۳۴٫۲
(۹۴)
۲۸٫۰
(۸۲)
۲۰٫۸
(۶۹)
۱۹٫۰
(۶۶)
۳۷٫۸
(۱۰۰)
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۰٫۴
(۳۳)
۲٫۶
(۳۷)
۸٫۰
(۴۶)
۱۵٫۴
(۶۰)
۱۹٫۹
(۶۸)
۲۵٫۲
(۷۷)
۲۹٫۴
(۸۵)
۲۹٫۶
(۸۵)
۲۴٫۹
(۷۷)
۱۷٫۵
(۶۴)
۹٫۸
(۵۰)
۲٫۹
(۳۷)
۱۵٫۴۷
(۶۰)
میانگین کم‌ترین °C (°F) −۷٫۴
(۱۹)
−۵٫۸
(۲۲)
−۱
(۳۰)
۵٫۵
(۴۲)
۹٫۱
(۴۸)
۱۳٫۱
(۵۶)
۱۷٫۲
(۶۳)
۱۷٫۲
(۶۳)
۱۲٫۵
(۵۵)
۷٫۱
(۴۵)
۱٫۰
(۳۴)
−۴٫۳
(۲۴)
۵٫۳۵
(۴۲)
سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) −۲۲
(−۸)
−۲۳
(−۹)
−۲۲
(−۸)
−۸
(۱۸)
۰٫۰
(۳۲)
۴٫۰
(۳۹)
۸٫۰
(۴۶)
۹٫۴
(۴۹)
۲٫۴
(۳۶)
−۲٫۶
(۲۷)
−۱۵٫۳
(۴)
−۲۰٫۲
(−۴)
−۲۳
(−۹)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۱۳٫۰
(۰٫۵۱)
۱۹٫۹
(۰٫۷۸)
۳۰٫۴
(۱٫۲)
۳۷٫۱
(۱٫۴۶)
۵۴٫۵
(۲٫۱۵)
۳۹٫۶
(۱٫۵۶)
۱۴٫۸
(۰٫۵۸)
۱۱٫۵
(۰٫۴۵)
۱۰٫۲
(۰٫۴)
۲۵٫۷
(۱٫۰۱)
۲۰٫۹
(۰٫۸۲)
۱۶٫۹
(۰٫۶۷)
۲۹۴٫۵
(۱۱٫۵۹)
میانگین روزهای بارندگی (≥ ۱٫۰ mm) ۳٫۵ ۴٫۰ ۵٫۷ ۷٫۱ ۹٫۸ ۶٫۸ ۳٫۲ ۲٫۰ ۱٫۹ ۵٫۰ ۴٫۶ ۳٫۹ ۵۷٫۵
درصد رطوبت ۶۵ ۵۹ ۵۳ ۴۶ ۴۶ ۴۰ ۳۷ ۳۶ ۳۶ ۴۶ ۵۴ ۶۵ ۴۸٫۶
میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب ۱۲۶٫۵ ۱۴۶٫۲ ۱۸۱٫۲ ۱۸۵٫۷ ۲۳۰٫۴ ۲۹۰٫۲ ۳۲۷٫۰ ۳۲۲٫۵ ۲۷۴٫۸ ۱۹۹٫۹ ۱۶۲٫۶ ۱۱۹٫۷ ۲٬۵۶۶٫۷
منبع: Synoptic Stations Statistics

اماکن مهم گردشگری ماکو

  • تپه ما قبل تاریخ خلیل‌آباد در ۳۰۰ متری شوط
  • معبد سنگی در ده شدی دشت زنگنه
  • برج و بارو و کتیبه در، ساری قیه و در صخره ماکو
  • خرابه‌های تعدادی کلیساهای ارمنی در دهات مختلف
  • آثار تاریخی شهر دامبات
  • خرابه‌های قدیمی گزلو در ده مخند
  • آثار و علایم منقوش در سنگ در ده قزلجه قلعه دهستان قره قویون
  • دالانها و غارهای زیرزمین در اطراف آرارات
  • شهر روسا یا قلعه جم خور در ده بسطام چایپاره
  • اتاق سنگی در ده چیره کندی چای پارا
  • گورستان تاریخی پیر احمد کندی در دهات آواجیق
  • پل بشگوز در نزدیک شهر ماکو
  • خرابه‌های سه گوش در ده قزلداغ
  • اتاق سنگی در ده دلیک داش
  • کلیسای زور زور در ده بارون
  • دیری متعلق به فرقه دمینکن در پای کوه قیه
  • اتاق سنگی در ده سنگر
  • کلیسای مریم ننه در شمال شهر ماکو
  • بنای باشکوه کلاه فرنگی در بیمارستان ماکو
  • کاخ باغچه جوق[۱۶]
  • ازارتفاعات ماکو می‌توان چهارکشورایران ترکیه اذربایجان وارمنستان رادید.

ماکو روستاهای زیبایی نیز دارد قره خاچ با آب هوای ییلاقی و محیطی آرام یکی از جاذبه‌های طبیعی این شهر می‌باشد علاوه بر آن روستاهای بارون، رند، هندور، سنگر، کوسج ؛و قلعه جوق و باغچه جوق از زیباترین روستاهای ماکو می‌باشند.

منابع

  1. IRANSEDA Network گذری بر حمام تاریخی ماکو
  2. IRANSEDA Network گذری بر حمام تاریخی ماکو
  3. فرمانداری ماکو
  4. IRANSEDA Network گذری بر حمام تاریخی ماکو
  5. IRANSEDA Network گذری بر حمام تاریخی ماکو
  6. پیش‌شماره
  7. «گذری بر حمام تاریخی ماکو». 
  8. «Fars News Agency: ماکو شهر کلاه به سر ایران است». 
  9. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، ص۲۹.
  10. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، صص۳۴-۳۷.
  11. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، ص۶۴.
  12. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، ص۵۴
  13. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، ص۶۷.
  14. Embassy to Tamerlane, Ruy Gonzalez de Clavijo; ed H. Simpole London - 2009
  15. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، ص۱۱۰. به نقل از: خاطرات و خطرات مخبرالسلطنه، ص۳۲۸.
  16. ماکو سیتی
  • موسوی ماکویی، میر اسدلله، تاریخ ماکو، تهران: نشر بیستون، ۱۳۷۶، ص۳۵. (شابک: ۹۶۴۹۰۰۳۶۲۲)، با نقل از مینورسکی
  • مختصات و ارتفاع

پیوند به بیرون