شاهین‌دژ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: شرقی‌۴۶°۳۳′ شمالی‌۳۶°۴۰′ / °۴۶٫۵۵شرقی °۳۶٫۶۷شمالی / ۴۶٫۵۵;۳۶٫۶۷

شاهین‌دژ
سایین‌قالا، شاهن‌دژ و شاهان‌دژ[۱]
Sahindezh-shahindej- city.jpg
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان شاهین‌دژ
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی صائین‌قلعه و صائین‌دژ[۱]
مردم
جمعیت ۳۸۸۲۰
زبان‌ گفتاری ترکی آذربایجانی، کردی و لکی[۲][۳][۴]
مذهب شیعه، سنی، ارمنی و زرتشتی[۲][۳]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۰۶ متر
اطلاعات شهری
شهردار محمد میکائیلی
پیش‌شماره تلفنی ۰۴۸۲
وبگاه شهرداری شاهین‌دژ

شاهین‌دژ در بخش مرکزی شهرستان شاهین‌دژ در استان آذربایجان غربی واقع است. این شهر در ۷۲ کیلومتری شمال غرب تکاب و در ۶۰ کیلومتری جنوب شرق میاندوآب قرار دارد.

شاهین‌دژ بین ۳۶ درجه و ۴۰ دقیقهٔ عرض شمالی و ۴۶ درجه و ۳۴ دقیقهٔ طول شرقی در ارتفاع ۱۴۰۶ متری از سطح دریا واقع شده‌است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۳۴٬۲۰۴ نفر و ۸٬۶۷۱ خانوار بوده‌است.[۵] جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۹، برابر با ۳۸۸۲۰ نفر و ۹۹۱۶ خانوار اعلام شده است.[۶]

محتویات

وجه تسمیه [ویرایش]

شاهین‌دژ (قلعهٔ عقاب) پیش از اسلام برسر راه آتشکدهٔ آذرگشنسب قرار گرفته بود و بزرگان زرتشتی پس از زیارت این مکان مقدس، در ۳۰ کیلومتری غرب آن قلعه‌ای برای استراحت خود ساخته بودند که این قلعه به تدریج بزرگ و بزرگ‌تر شد و نهایتاً تبدیل به یک شهر کوچک گردید. شاهین به‌عنوان نگهبان این قلعه مورداستفاده قرار می‌گرفته و هم‌اکنون نیز در شمال این شهر صخره‌هایی معروف به لانهٔ عقاب موجود است. نام این شهر پس از اسلام به «صائین‌قلعه» و در دورهٔ پهلوی نیز به «صائین‌دژ» تغییر پیدا کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی به همان نام تاریخی «شاهین‌دژ» خوانده شد.[۱]

مردم [ویرایش]

ساکنان شاهین‌دژ از گروه‌های مختلف قومیتی و مذهبی چادرنشین، روستانشین و شهرنشین تکشیل یافته‌اند. ارامنه، کردها، آذربایجانی‌ها و زرتشتیان از جملهٔ این گروه‌ها هستند. زبان‌های لکی، کردی (کرمانجی و سورانی) و ترکی آذربایجانی در این منطقه رایج است. ایلات افشار، چهاردولی و شاهسون از ساکنان اصلی شاهین‌دژ هستند که امروزه به طوایف زعفرانلو، چهاردولی، شقاقی، موصولانی، هشترودی، شاهسون، قیچلی، قرچی، شریبانی و آجرلویی تقسیم شده‌اند. لک‌ها نیز که از ساکنان مناطق غربی ایران هستند و استان آذربایجان غربی یکی از مناطق عمدهٔ سکونت آن‌هاست، در جنوب این استان و در منطقهٔ چهاردولی شاهین‌دژ زندگی می‌کنند.[۳][۴]

در مناطق غیرکردنشین شاهین‌دژ علاوه بر تکلم به گویش‌ها و لهجه‌های محلی، زبان ترکی آذربایجانی نیز مورداستفاده قرار می‌گیرد. طوایف چهاردولی، زعفرانلویی، موصولانی، شریبانی، آجرلویی و هشترودی از جملهٔ این تیره‌ها هستند. زبان اصلی ساکنان این شهرستان ترکی آذربایجانی و مذهب اکثریت ساکنان شیعه و سنی است. فرهنگ ساکنان شاهین‌دژ از خرده‌فرهنگ‌های اقوام مختلف تشکیل یافته که تکلم به زبان ترکی آذربایجانی و شرکت در مناسبت‌های مذهبی، سبب وحدت آن‌ها شده‌است.[۲]

محله‌ها [ویرایش]

  • خرمده.
  • قزلناو.
  • کشتارگاه.
  • شهرک آزادگان.
  • شهرک جانبازان.
  • شهرک فرهنگیان.
  • قلی‌کندی.

منابع [ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «ویژگی‌های جغرافیایی، تاریخی، سیاسی و اداری شهرستان». وب‌گاه فرمانداری شاهین‌دژ. بازبینی‌شده در ‏۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «آمار و جمعیت». وب‌گاه فرمانداری شاهین‌دژ. بازبینی‌شده در ‏۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «شاهین‌دژ نمادی از آشیانهٔ مرغان شکاری». خبرگزاری فارس. بازبینی‌شده در ‏۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «اقوام آذربایجان غربی-لک‌ها (چهاردولی‌ها)». وبگاه روستاهای ایران. بازبینی‌شده در ‏۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  5. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
  6. [۱]
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
  • مختصات و ارتفاع