شاهین‌دژ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شاهین‌دژ
سایین‌قالا، شاهن‌دژ و شاهان‌دژ[۱]
Sahindezh-shahindej- city.jpg
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان شاهین‌دژ
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی صایین قلعه افشار[۲][۳] صائین‌قلعه و صائین‌دژ[۱]
سال شهرشدن ۱۳۶۸
مردم
جمعیت ۳۸۸۲۰
مذهب

اکثریت:شیعه،

اقلیت:سنی، ارمنی و زرتشتی[۴][۵]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۰۶ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ٣١٠ میلی‌متر
اطلاعات شهری
شهردار محمد میکائیلی
پیش‌شماره تلفنی ۰۴۸۲
وبگاه شهرداری شاهین‌دژ

شاهین‌دژ در بخش مرکزی شهرستان شاهین‌دژ در استان آذربایجان غربی واقع است. این شهر در ۷۲ کیلومتری شمال غرب تکاب و در ۶۰ کیلومتری جنوب شرق میاندوآب قرار دارد.

شاهین‌دژ بین ۳۶ درجه و ۴۰ دقیقهٔ عرض شمالی و ۴۶ درجه و ۳۴ دقیقهٔ طول شرقی در ارتفاع ۱۴۰۶ متری از سطح دریا واقع شده‌است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۳۴٬۲۰۴ نفر و ۸٬۶۷۱ خانوار بوده‌است.[۷] جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۹، برابر با ۳۸۸۲۰ نفر و ۹۹۱۶ خانوار اعلام شده است.[۸]

وجه تسمیه[ویرایش]

شاهین‌دژ (قلعهٔ عقاب) پیش از اسلام برسر راه آتشکدهٔ آذرگشنسب قرار گرفته بود و بزرگان زرتشتی پس از زیارت این مکان مقدس، در ۳۰ کیلومتری غرب آن قلعه‌ای برای استراحت خود ساخته بودند که این قلعه به تدریج بزرگ و بزرگ‌تر شد و نهایتاً تبدیل به یک شهر کوچک گردید. شاهین به‌عنوان نگهبان این قلعه مورداستفاده قرار می‌گرفته و هم‌اکنون نیز در شمال این شهر صخره‌هایی معروف به لانهٔ عقاب موجود است. نام این شهر پس از اسلام به «صائین‌قلعه» و در دورهٔ پهلوی نیز به «صائین‌دژ» تغییر پیدا کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی به همان نام تاریخی «شاهین‌دژ» خوانده شد.[۱] منطقه افشار از دو قسمت مشخص و با دو آب و هوای متفاوت تشکیل یافت، و در منتهی‌الیه جنوب خاورای آذربایجان غربی، مابین بیجار، گروس، سقز، خمسه زنجان و سراسکند میانه واقع شد است. منطقه‌ای که مرکز آن تکاب است و معروف به یوخاری‌محال (محال علیا) و منطقه دیگر را که مرکز آن سایین قالا یا همان شاهین دژ فعلی است آشاقی‌محال (محال سفلی) می‌نامند.[۹]

مردم[ویرایش]

ساکنان شاهین‌دژ از گروه‌های مختلف قومیتی و مذهبی چادرنشین، روستانشین و شهرنشین تشکیل یافته‌اند. ارامنه، کردها، آذربایجانی‌ها و زرتشتیان از جملهٔ این گروه‌ها هستند. اغلب ترکی آذربایجانی[۸]کل وزبان‌های دیگری مثل (کرمانجی، لکی و سورانی) در این منطقه رایج است. لک‌ها نیز که از ساکنان مناطق غربی ایران هستند و استان آذربایجان غربی یکی از مناطق عمدهٔ سکونت آن‌هاست، در جنوب این استان و در منطقهٔ چهاردولی شاهین‌دژ زندگی می‌کنند.[۵][۶] دین عمده مردم شاهین دژ شیعه و سنی می‌باشد.[۸]

محله‌ها[ویرایش]

  • باکری.
  • قزلناو.
  • کشتارگاه.
  • شهرک آزادگان.
  • شهرک جانبازان.
  • شهرک فرهنگیان.
  • شهرک شهید رجایی.
  • قلی‌کندی.
  • پاسداران.
  • خرمده.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «ویژگی‌های جغرافیایی، تاریخی، سیاسی و اداری شهرستان». وب‌گاه فرمانداری شاهین‌دژ. بازبینی‌شده در ۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  2. http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-b7fe59ac8e4247cb88f9c675314adbb5-fa.html
  3. http://dlib.ical.ir/site/catalogue/685516
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «آمار و جمعیت». وب‌گاه فرمانداری شاهین‌دژ. بازبینی‌شده در ۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ «شاهین‌دژ نمادی از آشیانهٔ مرغان شکاری». خبرگزاری فارس. بازبینی‌شده در ۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «اقوام آذربایجان غربی-لک‌ها (چهاردولی‌ها)». وبگاه روستاهای ایران. بازبینی‌شده در ۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  7. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ فرمانداری شاهین دژ - ترکیب جمعیتی
  9. محمدی، علی، تاریخ تکاب افشار، فصل هجدهم - وجه تسمیه تکاب وافشار صفحه ۹۳-۹۸
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
  • مختصات و ارتفاع