شاهین‌دژ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شاهین‌دژ
سایین‌قالا، شاهن‌دژ و شاهان‌دژ[۱]
Sahindezh-shahindej- city.jpg
کشور  ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان شاهین‌دژ
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی صایین قلعه افشار[۲][۳] صائین‌قلعه و صائین‌دژ[۱]
سال شهرشدن 1237
مردم
جمعیت 146712
رشد جمعیت 1/2 درصد
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۰۶ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۳۱۰ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه 247
اطلاعات شهری
شهردار علی مومنی
ره‌آورد پسته، بادام ،گردو ،چغندر قند ، چای ،برنج ،فندق و ....
پیش‌شماره تلفنی ۰۴۸۲
وبگاه شهرداری شاهین‌دژ
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر تاریخی شاهین دژ شهر فرهنگ و هنر و ادب خوش آمدید

شاهین‌دژ در بخش مرکزی شهرستان شاهین‌دژ در استان آذربایجان غربی واقع است. این شهر در ۷۲ کیلومتری شمال غرب تکاب و در ۶۰ کیلومتری جنوب شرق میاندوآب و 63 کیلومتری شمال بوکان قرار دارد.

شاهین‌دژ بین ۳۶ درجه و ۴۰ دقیقهٔ عرض شمالی و ۴۶ درجه و ۳۴ دقیقهٔ طول شرقی در ارتفاع ۱۴۰۶ متری از سطح دریا واقع شده‌است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۲۱۶۵۷ نفر و ۳۲۰۹۸خانوار بوده‌است.[۶] جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۹، برابر با ۱۴۶۷۱۲نفر و ۳۸۹۶۱خانوار اعلام شده است.[۷]

وجه تسمیه[ویرایش]

شاهین‌دژ (قلعهٔ عقاب) پیش از اسلام برسر راه آتشکدهٔ آذرگشنسب قرار گرفته بود و بزرگان زرتشتی پس از زیارت این مکان مقدس، در ۳۰ کیلومتری غرب آن قلعه‌ای برای استراحت خود ساخته بودند که این قلعه به تدریج بزرگ و بزرگ‌تر شد و نهایتاً تبدیل به یک شهر کوچک گردید. شاهین به‌عنوان نگهبان این قلعه مورداستفاده قرار می‌گرفته و هم‌اکنون نیز در شمال این شهر صخره‌هایی معروف به لانهٔ عقاب موجود است. نام این شهر پس از اسلام به «صائین‌قلعه» و در دورهٔ پهلوی نیز به «صائین‌دژ» تغییر پیدا کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی به همان نام تاریخی «شاهین‌دژ» خوانده شد.[۱] منطقه افشار از دو قسمت مشخص و با دو آب و هوای متفاوت تشکیل یافت، و در منتهی‌الیه جنوب خاورای آذربایجان غربی، مابین بیجار، گروس، سقز، خمسه زنجان و سراسکند میانه واقع شد است. منطقه‌ای که مرکز آن تکاب است و معروف به یوخاری‌محال (محال علیا) و منطقه دیگر را که مرکز آن سایین قالا یا همان شاهین دژ فعلی است آشاقی‌محال (محال سفلی) می‌نامند.[۸]

مردم[ویرایش]

ساکنان شاهین‌دژ از گروه‌های مختلف قومیتی و مذهبی اکثرا شهر نشین و اقلیت چادرنشین و روستانشین تشکیل یافته‌اند. چهاردولی ها، کرد ها ، ارامنه و زرتشتیان از جملهٔ این گروه‌ها هستند. اغلب چهاردولی (کلهری)[۷] وزبان‌های دیگری مثل (کرمانجی و سورانی و ترکی آذربایجانی) در این منطقه رایج است. چهاردولی ها-کلهر نیز که از ساکنان مناطق غربی ایران هستند . اکثرا در مناطق عمده ای از این شهرستان زندگی می کنند که اکثریت جمعیت این شهرستان را در بر میگیرد .[۵][۹] دین عمده مردم شاهین دژ شیعه و سنی می‌باشد.[۷]

محله‌ها[ویرایش]

  • قره داش
  • باکری.
  • قزلناو.
  • کشتارگاه.
  • شهرک آزادگان.
  • شهرک جانبازان.
  • شهرک فرهنگیان.
  • شهرک شهید رجایی.
  • قلی‌کندی.
  • پاسداران.
  • خرمده.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «ویژگی‌های جغرافیایی، تاریخی، سیاسی و اداری شهرستان». وب‌گاه فرمانداری شاهین‌دژ. بازبینی‌شده در ۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  2. http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-b7fe59ac8e4247cb88f9c675314adbb5-fa.html
  3. http://dlib.ical.ir/site/catalogue/685516
  4. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Farmandari1 وارد نشده‌است.
  5. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Fars وارد نشده‌است.
  6. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ فرمانداری شاهین دژ - ترکیب جمعیتی
  8. محمدی، علی، تاریخ تکاب افشار، فصل هجدهم - وجه تسمیه تکاب وافشار صفحه ۹۳-۹۸
  9. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Rusta وارد نشده‌است.
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
  • مختصات و ارتفاع