تکاب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

تكاب
اطلاعات کلی
نام رسمی:	تكاب
کشور:	ایران
استان:	آذربایجان غربی
شهرستان:	تكاب
بخش:	مركزي
نام محلی:	تكاب
نام‌های دیگر:	تكاو ، تيكان تپه
نام‌های قدیمی:	ستوريق،آنجرود، ساروقورغان،يوخاري محال
تكاب
مردم
جمعیت	۴۴۰۴۳
زبان‌های گفتاری:	ترکی آذربایجانی[۱]
مذهب:	مسلمان شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا:	۱۷۶۵متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه:	3/4-18/3سانتیگراد
بارش سالانه:	۳۵۲ میلیمتر
اطلاعات شهری
ره‌آورد:	فرش افشار [۳]
پیش‌شماره تلفنی:	[۲]۰۴۸۲
وب‌گاه:	فرمانداری

تکاب یکی از شهرهای‌ استان آذربایجان غربی در ایران است. این شهراز شمال به شهرستان چاراویماق در استان آذربایجان شرقی، از شرق به شهرستان ماه نشان در استان زنجان، از غرب به شهرستان شاهین‌دژ (صائین قلعه) در استان آذربایجان غربی و از جنوب به شهرستانهای بیجار، دیواندره و سقز در استان کردستان محدود است. شهرستان تکاب بنابر قانون تقسیمات کشوری در 1385 شامل دو بخش به نامهای مرکزی و تخت سلیمان، 6 دهستان و یک شهر به نام تکاب است.^[۴]

از جاذبه هاي مهم گردشگري در اين شهر كه در ميراث جهاني يونسكو ثبت شده تخت سليمان است. همچنين مهر موبد موبدان که روی آن نقوش اساطیری حک شده است و بیشتر در ستایش آب (آناهیتا) و آتش است در تخت سليمان كشف شده است.^[۵]

فهرست مندرجات ۱ وجهه تسميه ۲ پيشينه تاريخي ۳ اقتصاد و صنایع ۴ سرشناسان ۵ مناطق گردشگری ۶ پيوند به بيرون ۷ منابع

[ویرایش] وجهه تسميه

نام شهر تكاب از ديرباز با نامهاي متعددي مثل : ستوريق يا شوريق ، آنجرود ، ساروقورغان سرزمين افشار ، يوخاري محال ( محال بالا ) ، تيكان تپه و تكاب سرشناس بوده است . واژه تكاب ( takab ) به معني آب باريك و زميني كه آب اندك و باريكي در آن جاري باشد آمده است . مردم محل به اين شهر تكاو گويند و بر اين باورند كه چون تنها رودخانه ساروق در اين شهر جريان دارد آن را « تك آب » مي نامند يعني آب تنها . دليل نامگذاري اين شهر به تيكان تپه ( تپه پر از خار ) نيز به دليل وجود بوته هاي خار پيرامون شهر بوده است كه اين نام تا سال 1316 هجري شمسي پا بر جا بوده است كه بعدها به « تكاب » تغيير نام پيدا كرد. ^{[۶] [۷]}

[ویرایش] پيشينه تاريخي

ناحیه‌ای که امروزه تکاب نامیده می‌شود، در ناحیه‌ای واقع بوده که در سالنامه‌های آشوری از نیمۀ دوم سدۀ 9 ق م زاموآ خوانده می‌شده، و همواره دستخوش تهاجم آشوریان بوده است. این ناحیه مسکن اقوام باستانی لولوبی و گوتی بوده است و بعدها دولت ماننا در آن تشکیل شد واز سدۀ 7 ق م با تشکیل دولت ماد از مراکز مهم اقتصادی این دولت (مادها) به‌شمار می‌رفت. ازجمله آثار بر جای مانده از دورۀ مادها در این منطقه، بناهای سنگی غار کرفتو است که با دست در دل سنگ تراشیده شده است و نمونه‌ای از معماری سنگی دورۀ مادها به‌شمار می‌رود. این غار کاربرد دفاعی نیز داشته است و مردم برای گریز از تهاجم اورارتوها و آشوریها، در آن پناه می‌گرفتند. در کاوشهای باستان‌شناسی آثاری از دورۀ هخامنشیان در زندان سلیمان و تخت سلیمان به دست آمده است. این کاوشها همچنین نشان می‌دهد که منطقه تکاب در دوره‌های اشکانی و ساسانی نیز مرکز تمدنهای درخشانی بوده است که از مظاهر آن، علاوه‌بر بناهای سنگی غار کرفتو در غرب تکاب، می‌توان به آثار ساسانی کوه بلقیس در مشرق تخت سلیمان فعلی هم اشاره کرد. به سبب نبودِ مراکز مسکونی مهم در این منطقه، به‌جز شیز، در منابع سده‌های نخستین اسلامی نامی از این منطقه برده نشده، ولی تاریخ آن در خلال تاریخ دیگر نواحی آذربایجان آمده است.^{[۸] [۹]}

[ویرایش] اقتصاد و صنایع

بیشتر در آمد مردم این شهر از کشاورزی و دامپروری است و کمتر واحد صنعتی در شهر تکاب به چشم می‌خورد. بزرگ‌ترین معدن طلای خاورمیانه با ذخیره ۸۰ تن طلای خالص در روستاهای آقدره و زره‌شوران تکاب قرار دارد. ^[۱۰]از صنایع دستی این شهر می‌توان به فرش افشار اشاره کرد که شهرت جهانی دارد و به فرش آهنین معروف است و خانواده‌های بسیاری از بافت این فرشهای دستباف امرار معاش می‌کنند. در زمانی که بازار فرش دستباف رونق خوبی دااشت بیش از ۱۸ هزار نفر به طور مستقیم به کار فرش بافی اشتغال داشتند. فرش دستباف افشار تکاب به نوعی سوغات این شهر هم محسوب می‌شود.

[ویرایش] سرشناسان

از سرشناسان بنام شهر می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

• سید ایوب انصار ( روحانی ، وفات ۸۵۰ هجری قمری )
• میرزا محمد حسین نجات ( روحانی ادیب و شاعر)
• حجت الاسلام آقاشیخ محمد باقر احسانی چهارطاق ( روحانی مبارز)
• سید کاظم رشتی ملقب به نجیب الاشراف ( ادیب و عالم)
• شهریار صدیق افشار ( دانشمند و فیزیکدان برجسته )
• حسن انوری(محقق و ادیب بنام جزو چهره‌های ماندگار سال87 )
• میرزا عبدالحسین خان صدیق افشار ( خوشنویس)
• اباصلت صادقی(خوشنویس)
• حسین معصومی اغولبیک(شاعر)
• میرزا حبیب افشار(شاعر)
• میرزا عباسعلی خان افشار( شاعر )
• طاهر توکلی افشار(شاعر)
• علی امینی(خوشنویس)
• فتحعلی تحسینی(ادیب)
• دكتر سيد يحيي‌ يثربي^[۱۱]
• حسینعلی قادری( شاعر )
• یدالله مدنی( شاعر )
• اسماعیل فرج اللهی( شاعر )
• عبدالعلی قدمی( شاعر )
• یدالله صبوری( شاعر )
• علی آقا اسلامی( شاعر )
• سید ابوالحسن هاشمي( شاعر )
• پروفسور ذبیح الله قاسملوی
• افبال افلاکی کوهنورد صعود کننده به قلل ۸۰۰۰ متری و دبیر فدراسیون
• حاج شیخ مهدی واعظ(امام جماعت فقید مسجد جامع تکاب)
• حاج شيخ عزيزالله خسروي(امام جماعت فقيدمسجدجامع تكاب)
• حاج حسام الدين نظريان(استادخوشنويس)
• استادعلي نقي محمدي(استادخوشنويس)^{[نیازمند منبع]}
• مهندس سجاد کفاشی (خوشنویس و نوازنده و استاد دانشگاه)

[ویرایش] مناطق گردشگری

از مناطق دیدنی و گردشی این شهر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تخت سلیمان ^[۱۲] و آتشکده آذرگشسپ که به عنوان چهارمین اثر باستانی ایران در فهرست جهانی آثار فرهنگی یونسکو ثبت شده است. این محوطه باستانی با قدمت ۳۵۰۰ ساله جزو ده اثر بزرگ ملی در دست بازسازی می‌باشد.
• کوه زندان سلیمان: کوهی استوانه‌ای شکل تو خالی که در زبان مردم محلی زندان سلیمان نامیده می‌شود
• آبگرم تخت سلیمان(ایسدی سو): با چشمه‌های آب گرم که برای درمان بیماریهای روماتیسمی بسیار مفید است
• چمن متحرک چملی : جزیره‌ای متحرک در داخل آب دریاچه چملی واقع در روستای بدرلو تکاب که از مناطق بسیار زیبا ولی در عین حال گمنام و ناشناخته می‌باشد
• قلعه بلقیس که بر روی کوه مرتفع بلقیس قرار دارد (ارتفاع ۳۳۳۵)
• مسجد جامع تکاب با قدمت بیش از صد سال با معماری زیبا ثبت شده در آثار لیست آثار ملی
• بنای ساختمانی معروف به قلعه که در داخل شهر قرار دارد و به یکی از اربابان قدیم شهر تعلق داشته است.
• بقعه ایوب انصاری^[۱۳]
• قلعه ساری قورخان
• غار کرفتو که متعلق به شهر سقز است فاصله نزدیکی با شهر تکاب دارد.
• آبگرم و آبشار قینرجه در روستایی به همین نام واقع در جاده تخت سلیمان.
• چهار ستون تاريخي چهار طاق(کلیسای چهار طاقی) در روستای چهارطاق.
• زندان برنجه
• کوه چهل چشمه (وجود آثار تاریخی کشف نشده در آن)
• غار جدید الکشف در ۳۵ کیلومتری تکاب

ازآثار باستانی و دیدنیهای شهرستان تکاب مسجد جامع تاریخی روستای اغولبیک که در ۵ کیلومتری شهرستان تکاب واقع گشته ، که ۷سال زودتر از مسجدجامع تکاب بنا شده و همچنین یخچال طبیعی بی نظیر قدیمی که قدمت آن به بیش از یک قرن می‌رسد می‌توان اشاره نمود.و آثار تاریخی زیادی که متاسفانه با بی توجهی مسئولین ازبین رفته و یا نیز در حال از بین رفتن است که از جمله آن می‌توان به حمام قدیمی که در روبروی مسجد جامع بنا شده بود و قلعه اربابی بزرگ و بی نظیر و کوره خانه قدیمی و ... می‌توان اشاره نمود. آب سرد معدنی روستای اغولبیک که در دربند واقع گشته خواص درمانی بسیار مفید دارد و سالانه مردم زیادی از روستا های اطراف و شهرستان تکاب به آنجا می‌آیند. نور تپه که یکی از آثار قدیمی و تاریخی روستای اغولبیک که هم زیارتگاه و هم کوره آجر پزی ، که آجر مسجد جامع اغولبیک در آنجا تولید می‌شده است و یکی از آثار ثبت شده میراث فرهنگی می‌باشد. ^[۱۴]

[ویرایش] پيوند به بيرون

• اخبار شهر تكاب
• شوراي شهر تكاب
• عكس هاي زيبا از تكاب و تخت سليمان
• آواي تكاب
• عكس هايي از طبيعت زمستاني تخت سليمان تكاب
• طبیعت تكاب
• طبیعت تكاب - فتوگالری

[ویرایش] منابع

طول و عرض جغرافيايي

	استان آذربایجان غربی
مرکز	ارومیه
شهرستان‌ها	ارومیه • اشنویه • بوکان • پلدشت • پیرانشهر • تکاب • چالدران • چایپاره • خوی • سردشت • سلماس • شاهین‌دژ • شوط • ماکو • مهاباد • میاندوآب • نقده
شهرها	آواجیق • ارومیه • اشنویه • ایواوغلی • باروق • بازرگان • بوکان • پلدشت • پیرانشهر • تازه‌شهر • تکاب • چهاربرج • خوی • ربط • سردشت • سرو • سلماس • سیلوانه • سیمینه • سیه‌چشمه • شاهین‌دژ • شوط • فیرورق • قره‌ضیاءالدین • قوشچی • کشاورز • گردکشانه • ماکو • محمدیار • محمودآباد • مهاباد • میاندوآب • میرآباد • نالوس • نقده • نوشین‌شهر
جای‌های دیدنی	آبشار شلماش • بازار خوی • پل قطور • پیست اسکی خوشاکو • تپه حسنلو • تخت سلیمان • دخمه سنگی فرهاد • دریاچه ارومیه • دژ بسطام • سد زرینه‌رود • غار سهولان • غار فخریگاه • فقرگاه • قره‌کلیسا • کاخ و موزه باغچه‌جوق • کتیبه کله‌شین • کلیسای ننه‌مریم • گردشگاه بند • گردشگاه سیر • مسجد سردار • موزه ارومیه