مکزیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

Estados Unidos Mexicanos ایالات متحد مکزیک
پرچم نشان ملی مکزیک
شعار ملی: "Himno Nacional Mexicano"
سرود ملی: Seal of the United Mexican States
پایتخت  - مختصات جغرافیایی	مکزیکوسیتی ‎ 19°03′ N 99°22′ W
بزرگ‌ترین شهر	مکزیکوسیتی
زبان رسمی	زبان اسپانیایی
نوع حکومت • رئیس جمهور	جمهوری فدرال فیلیپه کالدرون
استقلال از اسپانیا	سپتامبر ۱۸۱۰
مساحت  - کل    - آبها (٪)	‪۱٬۹۷۲٬۵۵۰ km² ‫(۱۵ام) ۲٫۵
جمعیت  - برآورد ۲۰۰۸  - تراکم جمعیت	‪۱۰۶٬۶۸۲٬۵۰۰ ‫(۱۱ام) ‪۵۵/km² ‫(۱۴۲ام)
واحد پول	پسو (‏MXN)
منطقه زمانی  - در تابستان (DST)	مرکز ایالت متحده به غرب (UTC-6 / -8)
دامنه اینترنتی	.mx
پیش‌شماره تلفن	+۵۲

ایالات متحد مکزیک یا مکزیک، کشوری است در آمریکای شمالی. این کشور از شمال با ایالات متحده آمریکا و از جنوب شرقی با گواتمالا و بلیز هم‌مرز است. همچنین اقیانوس آرام، در غرب و جنوب، خلیج مکزیک در شرق و دریای کارائیب در جنوب شرق آن را دربرگرفته‌اند. این کشور با حدود ۲ میلیون کیلومتر مربع وسعت، ۱۴اُمین کشور وسیع دنیا و با حدود ۱۰۹ میلیون نفر جمعیت، ۱۱اُمین کشور پرجمعیت دنیاست.^[۱] ۷۶٫۵٪ مردم آن مسیحی کاتولیک و ۳/۶درصد پروتستان هستند. زبان رسمی آنها اسپانیایی است.

پایتخت آن مکزیکوسیتی، یکی از پرجمعیت‌ترین شهرهای دنیا است. اولین آثاری که از انسان در مسوآمریکا (مکزیک کنونی) به دست آمده متعلق به ۴۰ هزار سال پیش است. مکزیک همچنین مهد یکی از مهم‍‌ترین تمدن‌های باستان، آزتک، بوده‌است. مکزیک در قرن ۱۶ میلادی توسط هران کورتس کشف شد و در سال ۱۵۱۹ تمدن‌های بومی مکزیک از سوی اسپانیایی‌ها مورد حمله قرار گرفتند. این کشور از سال ۱۵۲۱ تا جنگ های استقلال مابین ۱۸۲۱-۱۸۱۰ مستعمره اسپانیا بوده‌است.^[۲]

فهرست مندرجات ۱ نام ۲ تاریخ ۳ تقسیمات کشوری ۴ جغرافیا ۵ سیاست ۶ ارتش ۷ اقتصاد ۸ جمعیت شناسی ۹ زبان ۱۰ فرهنگ ۱۱ ورزش ۱۲ بهداشت و تحصيلات ۱۳ علم و فناوري ۱۴ منابع

[ویرایش] نام

نام آغازین این کشور اسپانیای نو بود. اما پس از آن‌که نام پایتخت آن را مکزیکوسیتی انتخاب کردند نام مکزیک که برگرفته از زبان سرخ‌پوستی ناهوآتل است را برای آن گزیدند. معنی مکزیک مشخص نیست اما به نظر برگرفته از mextli یا Mēxihtli است.^[۳]

[ویرایش] تاریخ

اولین آثاری که از انسان در آمریکای مرکزی به دست آمده متعلق به ۴۰ هزار سال پیش است. در حدود ۹ هزار سال پیش سرخپوستان عهد باستان به کاشت ذرت روی آوردن از این اتفاق به عنوان یک انقلاب فرهنگی یاد شده‌است.

به مدت قریب به سه هزار سال اریدوامریکا و مسوامریکا (از نخستین مناطق ایجاد تمدن بشری در مکزیک) محل استقرار تمدن‌های پیشرفته موسوم به امریندیان (آمریکایی - سرخپوستی) بودند.اما در سال ۱۵۱۹ تمدن‌های بومی مکزیک از سوی اسپانیایی‌ها مورد حمله قرار گرفتند. اسپانیایی‌ها با توسل به سلاح‌های آتشین توانستند تمدن‌های ازتک، مایا و اولمک را در مکزیک شکست دهند و این کشور را به تصرف خود درآورند.

در سال ۱۵۲۱ نیز اسپانیایی‌ها با کمک تلاکسکالتک‌ها، که از اصلی‌ترین دشمنان آزتک‌ها محسوب می‌شدند، تنوچیتیتلان پایتخت ازتک‌ها را به تصرف خود درآوردند. تصرف پایتخت ازتک منجر به تحت‌الحمایگی مکزیک در سال ۱۵۳۵ شد، از این پس مکزیک تحت‌الحمایه یا به تعبیری دیگر مستعمره اسپانیا شد.

مکزیک پرجمعیت‌ترین منطقه تحت‌الحمایه اسپانیا بود. پس از سه دهه استیلای امپراتوری اسپانیا، سرانجام در سال ۱۸۱۰ استقلال مکزیک از اسپانیا اعلام شد.

صدوراعلامیه استقلال منجر به یک دوره جنگ‌های طولانی میان نیروهای اسپانیا و مکزیکی‌ها شد. در نهایت در سال ۱۸۲۱ مکزیک رسماً به استقلال رسید و ایتوربیده به عنوان امپراطور این کشور بر تخت نشست.

دو سال بعد نیروهای انقلابی او را از قدرت برکنار کردند و در سال ۱۸۲۴ قانون اساسی بر مبنای نظام حکومتی جمهوری در مکزیک تدوین شد. نام کشور را نیز از امپراتوری مکزیک به ایلات متحده مکزیک تغییر دادند.^[۴] در سال ۱۸۳۵ تگزاس از این مکزیک اعلام استقلال می کند که این اتفاق منجر به نبرد آلامو و به دنبال آن جنگ آمریکا- مکزیک در بین سالهای ۱۸۴۶-۴۸ می شود. در سال ۱۹۱۰ به دنبال عدم رضایت مردم از دیاز منجر به انقلاب مکزیک می‌شود. در سال ۱۹۱۷ قانون اساسی جدیدی به تصویب می‌رسد و حزب ناسیونالیست انقلابی قدرت را در دست می‌گیرد.^[۵]

[ویرایش] تقسیمات کشوری

این کشور از ۳۱ ایالت و یک بخش فدرال تشکیل شده‌است.

باها کالیفرنیا چی هواهوا کولیما چیاپاس ناحیه فدرال دورانگو گوئررو گواناهواتو ایدالگو میچواکان موره لوس مکزیکو سیتی پوبلا کینتانا رو سینالوآ - غرب مکزیک سونورا - با مرکزیت هرموسیو - شمال غربی مکزیک تاباسکو وراکروز یوکاتان زاکاتکاس

[ویرایش] جغرافیا

کولیما(Colima) یکی از ۳۱ ایالتیست که روی هم با مکزیکو سیتی ، ۳۲ استان فدرال مکزیک را تشکیل می‌دهند. کشوری کوهستانی و مرتفع است. و تنها قسمتی از آن که مسطح می‌باشد، در شبه جزیره «یوکاتان» واقع شده‌است .از آنجا که ارتفاع این کشور از ۵۰۰ متر بیشتر است. لذادرجه حرارت نسبت به عرض جغرافیایی و ارتفاع زمین،متغیر است. شمال این کشور خشک و غیر قابل کشت بوده،در حالی که جنوب، مرطوب و گرم است. مهمترین ارتفاعات آن عبارتند از کوههای مادرهٔ غربی، مادرهٔ شرقی ، مادره جنوبی و همچنین فلات مکزیک. جلگه های آن عمدتاٌ در کناره‌ها واقع شده‌اند. بیابانها نیز قسمتهایی از مکزیک را شامل میشوند. از مهمترین رودهای آن میتوان از: ریوگرانده، لرما، اوسوماسینتا، گریخالوا، پانوکو، بالزاس و سانتیاگو نامبرد. آب و هوای آن در نواحی مرتفع معتدل کوهستانی و در سایر نواحی گرم و مرطوب و یا خشک است. بلندترین نقطه آن قله سیتلال تپتل (اوریسابا ) با ۷۰۰، ۵ متر ارتفاع میباشد. رود ریوگرانده (۰۳۴، ۳ کیلومتر) نی طویلترین رود آن است.

[ویرایش] سیاست

ایالات متحده مکزیک فدراسیونی است که بر اساس قانون اساسی مصوب سال ۱۹۱۷ توسط یک نظام جمهوری و دولتی دموکرات اداره می‌شود. بر اساس قانون اساسی سه نوع نهاد حکومتی برای اداره کشور تعریف شده‌اند: اتحادیه فدرال، دولت‌های ایالتی و دولت‌های استانی. قوه قانونگذاری(مقننه): کنگره اتحادیه که متشکل از دو مجلس نمایندگان و سنا است. تصویب قانون فدرال، اعلام جنگ، تعیین میزان مالیات، تصویب بودجه ملی و تمامی معاهدات بین‌المللی و تایید تمامی انتصابات دیپلماتیک در مجلس نمایندگان انجام می‌گیرند.

قوه اجرایی(مجریه): رییس جمهوری که رییس کشور و دولت مکزیک است، در راس این قوه قرار دارد. رییس جمهوری مکزیک همچنین فرمانده نیروهای مسلح مکزیک نیز محسوب می‌شود.

رییس جمهوری همچنین با تایید مجلس سنا اعضای کابینه و سایر مقامات دولتی را منصوب می‌کند. رییس جمهوری مسوءل اجرای قانون است و همچنین بر اساس قانون اساسی به وی اختیار وتو کردن مصوبات مجلس داده شده‌است.

قوه قضاییه: در راس قوه قضاییه مکزیک دادگاه عالی عدالت قرار دارد.این دادگاه متشکل از ۱۱ قاضی است که با تایید مجلس سنا توسط رییس جمهوری انتخاب شده‌اند.^[۶] حزاب مهم آن عبارتند از:

. حزب شورای انقلابی

. حزب اقدام ملی (محافظه کار)

. حزب سوسیالیست خلق (کمونیست)

. حزب سوسیالیست کارگر

. حزب دموکرات و حزب کمونیست

[ویرایش] ارتش

بودجه سالیانه ارتش ۲۵ میلیارد دلار است که این مقدار ۱٫۶٪ تولید ناخالص ملی اش است.^[۷]

[ویرایش] اقتصاد

واحد پول آن پزوی مکزیک (Mex.$) معادل ۱۰۰ سنتاوو است مکزیک ۱۱ مین اقتصاد بزرگ دنیاست. تولید ناخالص داخلی این کشور در سال ۲۰۰۸ ۱٫۵۶۳ تریلیارد دلار بوده و رشدی ۴٫۸٪ را در سال ۲۰۰۹ تجربه کرده‌است. ۴۵ میلیون و ۳۸۰ هزار نفر نیروی کار این کشور را تشکیل می‌دهند و نرخ بیکاری در آن ۳٫۷ درصد است (۲۰۰۷). حدود ۱۴ درصد از مردم این کشور به غذای مناسب دسترسی ندارند و نرخ تورم در آن ۲٫۸۸ درصد است (۲۰۰۹). محصولات صادراتی این کشور شامل محصولات کارخانه‌ای، نفت و محصولات نفتی، نقره، میوه، سبزیجات، قهوه و پنبه‌است که به کشورهای آمریکا (۸۴/۷ درصد)، کانادا (۱/۲ درصد) و اسپانیا (۳/۱ درصد) صادر می‌شود. محصولات وارداتی این کشور شامل ماشین‌آلات فلزکاری، فلزات تراشکاری شده، ماشین‌آلات کشاورزی، تجهیزات الکترونیک، قطعات ماشین برای مونتاژ، هواپیما و تجهیزات آن است که از کشورهای آمریکا (۹/۵۰ درصد)، چین (۵/۹ درصد)، ژاپن (۶ درصد) و کره جنوبی (۲/۴ درصد) وارد می‌شود. مکزیک همچنین جزو ۱۰ کشور برتر در تولید غلات در جهان است.^[۸]

[ویرایش] جمعیت شناسی

بر اساس آخرین برآورد رسمی جمعیت مکزیک ۱۱۱ میلیون نفر است و پرجمعیت ترین کشور اسپانیایی زبان در جهان است.رشد سالانه جمعیت مکزیک از ۳٫۵٪ در ۱۹۶۵ به .۹۹٪ در سال ۲۰۰۵ کاهش یافته‌است.امید به زندگی در سال ۲۰۰۶ ۷۵٫۴ سال برآورد شده (۷۲٫۶ مرد و ۷۸٫۳ زن).نرخ مرگ و میر در سال ۱۹۷۰ ۹٫۷ در هر ۱۰۰۰ نفر بود در حالی که در ۲۰۰۱ این نرخ به ۴٫۹ مرد در هر ۱۰۰۰ مرد و ۳٫۸ زن در هر ۱۰۰۰ زنان کاهش یافته‌است.دلایل اصلی مرگ در سال ۲۰۰۱ بیماری‌های قلبی (۱۴٫۶ ٪ برای مردان ۱۷٫۶ درصد زن) و سرطان (۱۱ ٪ در مردان و ۱۵٫۸ ٪ در زنان) بوده‌است. ۷۵٪ مردم ساکن مناطق شهری هستند.پنج منطقه بزرگ شهری در مکزیک مکزیکو سیتی بزرگ، گوادالاخارا بزرگ ،مونتری بزرگ،پوبلا بزرگ و تولکا بزرگ است..^[۹]

[ویرایش] زبان

مکزیک دارای زبان رسمی نیست اما زبان اسپانیایی که توسط ۹۷٪ مردم آن گویش می شود به عنوان زبان ملی در نظر گرفته می شود.در قانون زبان های محلی از آزادی برخوردار هستند ۷٫۱٪ مردم به یکی از زبان های بومی گویش می کنند و ۱٫۲٪ اسپانیایی نمی دانند و به فقط به زبان خود گویش می کنند. مکزیک دارای بزرگترین جمعیت اسپانیایی زبان در جهان است.ناواتلی ۱٫۵ میلیون نفر و Yucatec مایا ۸۰۰،۰۰۰ گویشور دارد.برخی از زبان‌های ملی در معرض خطر انقراض هستند مانند Lacandon که توسط کمتر از صد نفر گویش می شود.زبان انگلیسی به طور گسترده‌ای در کسب و کار در شهرهای مرزی و نیز توسط یک میلیون شهروند آمریکایی که در مکزیک زندگی می‌کنند استفاده می‌شود..^[۱۰]

[ویرایش] فرهنگ

[ویرایش] ورزش

[ویرایش] بهداشت و تحصيلات

[ویرایش] علم و فناوري

[ویرایش] منابع

این نوشتار دربارهٔ درباره یک مکان جغرافیایی خُرد است. با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.

ن . ب . و کشورهای گروه ۱۵ (جی ۱۵)  اندونزی • الجزایر• ‎ ایران•  آرژانتین •  پرو•  جامائیکا • زیمبابوه • سریلانکا •  سنگال • شیلی • کنیا •  مالزی•  مصر •  برزیل• مکزیک •  نیجریه•  هندوستان •  ونزوئلا•