ست

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اساطیر مصر باستان
Egypt.Mythology.Set.jpg
ست
عنوان: ایزد تاریکی
جنسیت: مرد
پدر: گب
مادر: نوت
همسر: نفتیس
فرزندان: آنوبیس
وابستگان: نفتیس،اوزیریس و آنوبیس
مکان فرقه: مصر سفلی
اساطیر مصر

آ ا ب پ ت ج چ خ د ر ز ژ س
ش ف ک گ ل م ن و ه ی


ست یا سث (به انگلیسی: Suti، Setesh، Setekh، Set، Seth)، خدای تاریکی در مصر باستان بود. او همچنین خدای مصر سفلی، جنگ، صحراها، طوفان و سرزمین‌های خارجی بود. او پسر گب و نات (یا راع و نات)، و برادر اوزیریس، ایسیس و نفتیس بود.

ست در آغاز پادشاهی مصر و در دوره های نخستین فراعنه جایگاهی والا داشته است که همراه با (آن زمان) برادرش هوروس دو خدای اصلی دو سرزمین مصر بوده اند. در دورۀ ستی اول و رامسس دوم، ست به مقام پیشین خود باز میگردد. در یکی از مشهور ترین افسانه های مربوط به این الوهیّت، ست، اوزیریس را می‌کشد و بدن او را تکه تکه می‌کند و هر کدام از چهار قطعه را در گوشه‌ای از مصر قرار می‌دهد. ست با این عمل به جاودانگی دست میابد و اوزیریس پس از زنده شدن دوباره توسط ایزیس و آنوبیس، در دوات (جهان زیرین یا جهان مردگان) پادشاهی میکند.

واژه ست

به خط هیروگلیف
sw W t
x
E20 A40

منشأ اسم[ویرایش]

معنای اصلی نام ست مشخص نیست، چرا که اطلاعات مربوط به این الوهیت توسط فراعنۀ چند سلسلۀ آخر پادشاهی مصر نابود شده اند. البته مسیحیان و مسلمانان هم نقش بزرگی در ویران کردن معابد باستانی مصر از جمله معابد ست داشتند. به هر حال، بعید است که نام ست معنی هرج و مرج یا ویرانگری دهد، چرا که عصای سلطنتی مصر به شکل سر ست ساخته میشد و بسیاری از فراعنه به خصوص در سلسلۀ رامسس ها خود را "محبوب ست" میخواندند. یا برای مثال نام پدر رامسس دوم (رامسس کبیر)، ستی اول بود، که واژۀ ستی به معنای "از ست" یا "از جوهرۀ ست" میباشد. همچنین بر اساس اساطیر مصری، ست، ایپپ (آپوفیس) را که شیطان هرج و مرج است، هر روز پیش از طلوع آفتاب، میکشد که نشان میدهد ست متضاد هرج و مرج است.

معابد ست[ویرایش]

ست در معبدی به نام دو معبد اومبوس (یکی در نزدیکی نقاده و دیگری در نزدیکی کوم أمبو)مورد پرستش قرار می گرفت. همچنین در مصر علیا در معبدی به نام اوکسیریوس در نزدیکی الفیوم مورد پرستش قرار می گرفت. در عصر جدید، معبد ست مربوط به این الوهیت تاسیس شده است.

نماد شناسی[ویرایش]

ست در اساطیر مصر باستان، با داشتن دم خمیده، گوش مریع شکل و بدنی همچون شغال در معابد کشیده می شده است. گرچه برخی حیواناتی مانند شغال، سگ و مورچه خوار را به حیوان استفاده شده برای شکل مادی دادن به این الوهیت نسبت میدهند، اما باستان شناسان هنوز به هیچ نتیجۀ مطمئنی در این زمینه نرسیده اند. عصای سلطنتی فرعون که نشان دهندۀ حاکمیّت او بر دو سرزمین مصر بود، هم به شکل سر ست ساخته میشد. چرا که پادشاهی مصر زمانی آغاز شد که ست ایزد ارشد خدایان بود. هیروگلیف اوآس هم که به معنای پادشاهیست به شکل این عصای سلطنتی کشیده میشد. باید اضافه کرد که شکلهای حیوانی ای که برای خدایان مصر باستان ترسیم میشدند نشانۀ طبیعت آن ایزد خاص بودند و همواره در ترکیب با فرمی انسانی ترسیم میشدند.

خانوادۀ ست[ویرایش]

در افسانه های هلیاپلیس آمده است که؛ خدای زمین گب و الهۀ آسمان نات با هم می آمیزند و دو کودک دوقلو از آنها به دنیا می آیند. یکی از آنها ست ؛ که با خواهر دوقلوی خود نفتیس ازدواج میکند. و دیگری اوزیریس و ایزیس که آنها هم با هم ازدواج میکنند.

از ازدواج ست و نفتیس، آنوبیس زاده میشود که خدای مردگان لایق است و آنها را مومیایی و جاودان میکند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ست موجود است.