نام‌های شاهانه در مصر باستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نام‌ها و القاب شاهانه در میان فرعون‌های مصر باستان روشی معمول و فراگیر برای نامیدن شاهان بود که در میان آن‌ها رواج داشت. این نام‌ها نماد قدرت فراگیر فرعون بوده‌اند و نقش نوعی اعتبارنامه برای او بازی می‌کردند که گاه در طول دوران پادشاهیش عوض می‌شد.

بهره‌گیری از فهرست نام‌های کامل، که شامل ۵ نام می‌شوند، تا پادشاهی میانه مرسوم نبود اما پس از آن تا پایان دوره فرعون‌ها در امپراتوری روم ادامه پیدا کرد.

نام هوروسی[ویرایش]

سرخ با نام دجت، موزه لوور
G5

این نام به فرعون به عنوان هم تجسم هوروس - خدای شاهین‌وار شهر نخن که نخستین فرعون مصر، نارمر، از آنجا برخاست - و هم بهره گیرنده از حفاظت او اشاره دارد. این نام قدیمی‌ترین در میان دیگر نام‌ها است.

در میان پادشاهان دودمان‌های نخستین (پادشاهی کهن) نام هوروسی اغلب درون یک سرخ جای می‌گرفت.

نمونه‌ها:

شاهان بسیار قدیمی همچون نارمر و هورآها تنها توسط نام هوروسیشان شناخته می‌شوند.

نام نبتی یا "دو بانو[ویرایش]

نام نبتی با تصویر کرکس و مار کبری
G16

این نام فرعون را در محافظت دو خدای شاهانه‌ی مصر باستان قرار می‌داد: نخبت، خدای کرکس‌وار مصر علیا و بوتو خدای مار کبری گونه‌ی مصر سفلی. نام هر دو خدای در هیروگلیف به صورت "استاد" یا "استاد بانو" آمده که در کنار هم ترکیب نبتی (به لاتین: NBTY) یا همان "دو استاد بانو" یا "دو بانو" را می‌سازند.

نمونه‌ها:

  • آمنهوتپ سوم: «نبتی سِمِن هِپ سِگِرِش» (به لاتین: Nebty semene hep segereh taouy) به معنای «نبتی، همو که قوانین و آرامش پایدار دو سرزمین را بر پا می‌سازد»
  • توتانخ‌آمون: «نبتی نِفِر هِپو سِگِرِش تائوی سِهِتِپ نِچِرو نِبو» (به لاتین: Nebty semene hep segereh taouy) به معنای «نبی، به قوانین برتریشان را داد، همو که دو سرزمین را آرام می‌کند و همه خدایان را راضی می‌کند»
  • رامسس دوم (دودمان نوزدهم): «نبتی مِک کِمِت اوعاف خاسوت» (به لاتین: Nebty mek-Kemet ouaf-khasout) به معنای «نبتی، همو که مصر را آرام می‌کند و کشورهای بیگانه را ناچار به کرنش می‌کند»

نام هوروس طلایی[ویرایش]

G8

نماد این نام هوروسی به شکل شاهینی است که بر روی نماد در نظر گرفته شده برای طلا در خط هیروگلیف (به لاتین: nbw) ایستاده. این نماد می‌تواند نمایان‌گر نزدیکی شاه با هوروس زمینی و آسمانی باشد با این حال این دیدگاه فراگیر نیست.

نمونه‌ها:

  • آمنهوتپ سوم: «هِر آن نِب عا خِپِش هوعه سِتِت یو» (به لاتین: Her en neb neb âa khepesh houe Setetyou) به معنای «هوروس طلایی، با بالاترین قدرت، همو که آسیایی‌ها را شکست داد». این نام اشاره به شکست هیکسوس توسط آمنهوتپ یکم دارد.
  • توتانخ‌آمون: «هِر آن نِب اوچِس خاعو سِهِتِپ نِچِرو» (به لاتین: Her en neb outjes khaou sehetep netcherou) به معنای «هوروس طلایی، تاج‌ها بر سر دارد، همو که خدایان را خشنود می‌کند»

نام تاجی (نام نخست)[ویرایش]

نام تاجی توتمس دوم (آخه‌پرن‌رع) بر روی ستونی در معبد-آرامگاه حتچپسوت، اقصر
M23
t
L2
t

نام تاجی فرعون که در آغاز دو نام قرار گرفته در کارتوش می‌آمده و اغلب همراه لقب نسو-بیتی، "شاه مصر علیا و سفلی" بوده.

  • آمنهوتپ سوم: «نِسوت بیت نِب ماآت رع» (به لاتین: Nesout-bit Neb Maât Rê) به معنای «شاه مصر علیا و سفلی، رع خدایگان دادگری است»
  • توتانخ‌آمون: «نِسوت بیت نِب خِپِرو رع» (به لاتین: Nesout-bit Neb kheperou Rê) به معنای «شاه مصر علیا و سفلی، شاه استاد دگرگونی است»
  • حتچپسوت (دودمان هجدهم): «نِسوت بیت ماآت کا رع» (به لاتین: Nesout-bit Maât ka Rê) به معنای «شاه مصر علیا و سفلی، روان رع دادگری است»

نام شخصی (در هنگام تولد)[ویرایش]

نام پسر رع در جلوی یک کارتوش

این نام شاه را به عنوان «پسر رع» معرفی می‌کند و بدین روی ارتباط او با آسمان‌ها و خدای خورشید را مشخص می‌کند. این نام از نشان هیروگلیف برای اردک، که به معنای پسر بوده، و نشان رع به صورت یک خورشید به همراه نام شاه در هنگام تولد که درون کارتوشی قرار گرفته تشکیل شده.

  • آمنهوتپ سوم: «سا رع ایمِن هِتِپ حِقا اوآسِت» (به لاتین: sa ra imen hetep heqa Ouaset) به معنای «پسر رع، آمون خرسند است، شاهزاده تبس»
  • توتانخ‌آمون: «سا رع توت آنخ ایمِن حقا ایونو شِماعو» (به لاتین: sa ra tout ankh imen heqa iounou shemaou) به معنای «پسر رع، تصویر زنده‌ی آمون، فرمانروای نخن جنوبی»

کتاب‌شناسی[ویرایش]

  • Jean Andreau, et al. (۲۰۰۵). Dictionnaire de l'Antiquité. Presses Universitaires de France. ISBN ‎978-2130550181. 
  • Sir Alan Henderson Gardiner (۱۹۵۷). Egyptian Grammar (Dictionary). Griffith Institute; 3rd,REP edition. شابک ‎۹۷۸-۰۹۰۰۴۱۶۳۵۴.