توتمس یکم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
توتمس یکم
سومین پادشاه دودمان هجدهم مصر
سر تندیسی ازتوتمس یکم، موزه بریتانیا
فرعون مصر باستان
دوران ۱۵۰۶-۱۴۹۳ پ. م. در دودمان هجدهم 
پس از آمنهوتپ یکم
پیش از توتمس دوم
همسر(ان) شهبانو اهمسه، موت‌نوفرت
فرزندان توتمس دوم، حتچپسوت، آمن‌موسه، واجموسه، نفروبیتی
پدر نامشخص، به گمانی آمنهوتپ یکم
مادر سن‌سنب
مرگ ۱۴۹۳ پ. م.
آرامگاه کی‌وی۳۸، بعدها کی‌وی۲۰

توتمس یکم سومین فرعون دودمان هجدهم مصر باستان بود که میان سال‌های ۱۵۰۶ تا ۱۴۹۳ پیش از میلاد مسیح فرمانروایی می‌کرد. او پس از شاه آمنهوتپ یکم به پادشاهی رسید. در طول فرمانرواییش، او به مناطق درونی نوبی لشکرکشی کرد و مرزهای جنوبی مصر را به گسترده‌ترین و دورترین نقاط در تاریخ این کشور برد. او همچنین معابد بسیاری در مصر ساخت و آرامگاه خود را نیز در دره پادشاهان بنا کرد. او نخستین شاهی است که دره پادشاهان را برای ساختن آرامگاه برگزید و شاهان پس از او این سنت را ادامه دادند.

پس از او دو فرزندش توتمس دوم و شهبانو حتچپسوت به ترتیب به تاج و تخت رسیدند.

خانواده[ویرایش]

نام پدر توتمس یکم مشخص نیست با این حال باور بر این است که پدر او آمنهوتپ یکم بوده. مادر توتمس سن‌سنب نام داشته و از خاندانی پادشاهی نبوده یا آنکه از همسران دون‌پایه شاه بوده.

همسران توتمس یکم شهبانویان اهمسه و موت‌نوفرت بودند. او از اهمسه پسری به نام آمن‌موسه به دست آورد. تصویر او در سنگ‌نگاره‌ای دیده می‌شود در حالی که در چهارمین سال پادشاهی توتمس در حال شکار در نزدیکی ممفیس است. او بعدها "فرمانده اعظم پدر خویش" شد. به نظر می‌آید که او این مقام را پیش از مرگ دریافت کرده باشد.[۱]

او پسر دیگری به نام واجموسه و دو دختر به نام‌های حتچپسوت و نفروبیتی از اهمسه داشت. واجموسه پیش از پدرش مرد و نفروبیتی در کودکی درگذشت. توتموس دوم نیز از موت‌نوفرت به دنیا آمد که جانشینی پدر را به دست آورد و با حتچپسوت ازدواج کرد.[۲]

دوران[ویرایش]

نخستین سال فرمانروایی توتمس یکم با لشکرکشی‌های نیرومندانه به سودان آغاز شد. در سال دوم او نخست شورشی در نوبه را، که توسط شاهزاده‌ای نوبیایی آغاز شده بود، فرونشاند. آن گونه که سنگ‌نگاره‌ای در نزدیکی آبشار سوم و نیز سنگ‌نبشته‌ای در اسوان که در هنگام بازگشت ارتش نگاشته شد نشان می‌دهند، او جسد شاهزاده یاغی را که خود در نبرد کشته بود[۳] بر جلوی کشتی خود آویزان کرد.[۴] سنگ‌نبته دیگری در کورگس می‌نویسد که او تا اعماق نوبه پیش رفت و مردمان سیاه را برای کار در معدن‌های طلا در مناطقی که توسط مصر فتح شده بودند به بردگی گرفت.

توتموس یکم در خاک آسیا نیز فتوحات گسترده‌ای داشت؛ حمله او به خاک سوریه نیز - که به احتمال زیاد در سال چهارم یا پنجم پادشاهیش روی داد - بنا بر سنگ‌نبشته‌ها به دلیل انتقام در برابر حملات اهریمنی از سوی آن مردمان بوده است. او ارتش خود را تا شمال میان‌رودان پیش برد و سنگ یادبود پیروزی‌ای در کنار رود فرات نصب کرد.[۵] او سپس در منطقه شهر سوری نیجا به شکار فیل پرداخت. دختر او حتچپسوت بعدها عاج این فیل‌ها را به خدای آمون تقدیم کرد؛ کاری که از دیوارنگاره‌ی معبد-آرامگاه او در دیر البحری مشخص شده.[۶]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Gardiner, Alan (۱۹۶۴). Egypt of the Pharaohs. Oxford University Press. ۱۷۹. 
  2. Steindorff, George; and Seele, Keith (۱۹۴۲). When Egypt Ruled the East. University of Chicago. ۳۶. 
  3. Steindorff, George; and Seele, Keith (۱۹۴۲). When Egypt Ruled the East. University of Chicago. ۳۴. 
  4. Lorna Oakes (۱۹۴۲). The Illustrated Encyclopedia of Pyramids, Temples and Tombs of Ancient Egypt. Anness. شابک ‎۹۷۸-۱۸۴۴۷۶۲۷۹۸. 
  5. Shaw, Ian; and Nicholson, Paul (۱۹۹۵). The Dictionary of Ancient Egypt. The British Museum Press. ۲۸۹. 
  6. Hermann Alexander Schlögl (۲۰۰۸). Das alte Ägypten. Beck, München. ۱۹۶. شابک ‎۳-۴۰۶-۴۸۰۰۵-۵. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ توتمس یکم موجود است.