جوزر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جوزِر
تندیس جوزر به دست آمده در هرم پلکانی، نگهداری شده در موزه مصر
فرعون مصر باستان
دوران ۲۸ یا ۲۹ سال بر پایه نوشته‌های سنگ پالرمو و مان‌تو 
پس از ساناخت یا خسه‌خموی
پیش از سخم‌خت
همسر(ان) هته‌فِرنبتی
پدر خسه‌خموی
مادر نیماثاپ
آثار بر جای مانده هرم جوزر

جوزِر معروف‌ترین فرعون مصر باستان از دودمان سوم است. معروفیت او به خاطر فرمانش به یکی از مقامات آن روزگار به نام ایمهوتپ برای ساختن هرم پلکانی در سقاره بود.

نام او در متن‌های هم‌روزگارش نِچریخِت (Netjerikhet) است که «بدن خدایان» معنا می‌دهد. منابع پس از او از جمله منبعی در دوران پادشاهی نو که اشاره به بناهای ساخته شده توسط او می‌کنند، به فهمیدن اینکه نچریخِت و جوزر یکی بوده‌اند، کمک کردند. او با نام‌های زوسِر، زوزِر، دسر، جسِر، و هوروس نِچریچِت نیز شناخته می‌شود.

بررسی‌ها با تاریخ‌سنجی کربنی نشان می‌دهند که آغاز فرمانروایی جوزر میان ۲۶۹۱ تا ۲۶۲۵ پ. م. بوده است.[۱]

دوران فرمانروایی[ویرایش]

طول[ویرایش]

مان‌تو طول دوران فرمانروایی جوزر را ۲۹ سال ذکر می‌کند.[۲] در فهرست تورین اما این زمان ۱۹ سال ذکر شده.[۳] به دلیل وسعت و تعداد بناهای ساخته شده به دست جوزر، بعضی مصرشناسان بر این باورند که او شاید نزدیک به سه دهه حکمرانی داشته است. با توجه به نوشته‌های سنگ پالرمو، به نظر می‌آید که عدد ۲۸ سال برای طول دوران او به واقعیت نزدیک‌تر باشد.[۴]

رویدادها[ویرایش]

در آغاز پادشاهی، جوزر در نزدیکی ابیدوس زندگی می‌کرد؛ جایی که در آن برای خود گوری در بیت خلاف ساخت. در هنگام او شهبانو نیماثاپ که در زمان خسه‌خموی «مادر فرزندان پادشاهی» خوانده می‌شد با نام «مادر پادشاه» صدا زده شد. دوران جوزر نخستین هنگامی است که نام وزیر معروف منه‌کا دیده می‌شود.

جوزر، که خود به معنای «قدیس» در زبان مصر باستان است، آغازگر انقلاب اصلاحی بزرگی در آیین مصر کهن شد. جوزر به عنوان «سازنده» پادشاهی کهن می‌دانند و این نه برای بناهایی که در مصر ساخت که اصلاحاتی است که به کمک وزیرش ایمهوتپ انجام داد. در هنگام او فرهنگ و اقتصاد پیشرفت کردند و داد و ستد با شرق رونق یافت.

آثار[ویرایش]

نامدارترین اثر جوزر هرم پلکانی او بود که برآمده از ساخت چندین مصطبه بر روی هم است. شکل این هرم بعدها باعث پدید آمدن گور-هرم‌های معمول در پایان پادشاهی کهن شد.

با آنکه جوزر آغازگر ساخت گوری در ابیدوس (مصر علیا) بود که نتوانست آن را به پایان برساند، پس از مرگ او را در همان هرم پلکانی معروفش در سقاره (مصر سفلا) به خاک سپردند. از آنجا که خسه‌خموی - که پادشاهی از دودمان دوم بود - واپسین فرعونی بود که در ابیدوس به خاک سپرده می‌شد، بعضی مصرشناسان بر این باورند که گرایش به پایتخت شمالی‌تر در هنگامه جوزر کامل شد.

منابع[ویرایش]

  1. Christopher Bronk Ramsey (۲۰۱۰). «Radiocarbon-Based Chronology for Dynastic Egypt». Science (۳۲۸). بازبینی‌شده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲. 
  2. William Gillian Waddell (۲۰۰۴). Manetho (The Loeb Classical Library, Volume 350). Harvard University Press. شابک ‎۰-۶۷۴-۹۹۳۸۵-۳. 
  3. Alan H. Gardiner (۱۹۹۷). The Royal Canon of Turin. Griffith Institute of Oxford. ۱۵. شابک ‎۰ ۹۰۰۴۱۶ ۴۸ ۳. 
  4. Toby Wilkinson (۲۰۰۰). Royal Annals of Ancient Egypt. Kegan Paul International. ۷۹ & ۲۷۸.