شهرستان تنکابن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شهرستان تنکابن
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان مازندران
مرکز شهر تنکابن
نام‌های پیشین فیض - دیلم خاصه - شهسوار
مردم
جمعیت ۲۰۱٬۵۳۱ نفر (۱۳۹۰)
زبان‌های گفتاری فارسی و شهسواری
جغرافیای طبیعی
مساحت ۲۱۴۰ کیلومتر
شهرها
تنکابن، خرم‌آباد، شیرود، نشتارود، عباس‌آباد


شهرستان تنکابُن یکی از شهرستان‌های استان مازندران در شمال ایران است.

این شهرستان از سمت غرب به شهرستان رامسر، از شرق به شهرستان چالوس، از جنوب به رشته‌کوه‌های البرز و از شمال به دریای خزر متصل است. مرکز این شهرستان شهر تنکابن است.

شهرستان تنکابن چهارمین شهرستان بزرگ مازندران است و پرجمعیت ترین شهرستان غرب مازندران است. وسعت این شهرستان ۲۱۴۰ کیلومتر است.

این شهرستان به عنوان مرکز جذب گردشگری مازندران تایید شده است. این شهر و شهرستان سرسبز لقب توریستی ترین، زیباترین و خوش آب و هواترین ناحیه شمالی رابرای خود به یدک می‌کشد. در سال ۱۳۸۵ در روزنامه اطلاعات به نام نگین درخشان شمال ثبت شد.. این شهرستان مرکز باغ‌های کیوی و پرتقال و چای است.. بزرگترین مرکز پروش و صادرکننده انواع گل‌ها و گیاه‌های زیبا و زینتی است.

شهسوار یا تنکابن لقب عروس شهرهای شمال مرکز باغ پرتقال را از زمان پهلوی اول را داراست.

مشخصات جغرافیایی[ویرایش]

شهرستان تنکابن یکی از شهرستان‌های استان مازندران از نظر جغرافیایی در ۵۲ درجه و ۵۰ دقیقهٔ درازای خاوری و ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقهٔ پهنای شمالی و ۲۰ متر پایین‌تر از سطح دریای آزاد قرار دارد. شهر تنکابن درمسیر راه رشت – چالوس واقع شده و از شمال به دریای مازندران، از خاور به چالوس، از جنوب به سلسله جبال البرز و از باختر به شهرستان رامسر محدود می‌شود. براساس آخرین تقسیمات کشوری در سال ۱۳۹۱ مساحت این شهرستان بالغ بر ۲۱۴۰ کیلومتر مربع است. براساس آخرین آمار جمعیتی در سال ۱۳۸۹ جمعیت این شهرستان بالغ بر ۲۰۲۳۷۵ نفر بوده که از این رقم بالغ بر ۴۸۷۳۶ نفر جمعیت مرکز شهرستان تنکابن بوده است.

مسیرهای درسترسی به تنکابن عبارتند از: راه‌های ارتباطی تنکابن عبارتند از: راه تنکابن – رامسر به درازای ۲۰ کیلومتر راه تنکابن – چالکرود به درازای ۴۰ کیلومتر راه تنکابن – شانه تراش به درازای ۴۳ کیلومتر

تاریخ ملی و مذهبی تنکابن[ویرایش]

در مورد سکنه باستانی و بومی تنکابن باید گفت که آنها را منتسب به آماردها می‌دانند، در دوران بسیار کهن یعنی در زمانی که شاهنشاهان هخامنشی بر ایران فرمان می‌راندند، در کرانه جنوبی دریای خزر اقوام کادوسی و تپوری و آماردها می‌زیستند که پیوستگی نژادی آنها با نژادآریایی کاملاً مشخص نشده‌است. اما قدر مسلم، نژاد بومی این منطقه، به قبل از آریایی‌ها و حتی به انسان‌های نخستین که از آفریقا به اروپا و آسیا (گفتنی است که ابتدا به این منطقه عزیمت نمودند بعد به نقاط گوناگون دنیا مراجعت نمودند) آمده بودند، بر می‌گردد.

تپورها در مازندران و طبرستان، و کادوسی‌ها در گیلان سکونت داشتند. در مورد محل سکونت آمردها یاآماردهااطلاعات ما ناقص است. گروهی از مورخین محل سکونت آماردها را در نواحی کوهستانی بین آمل و تنکابن قلمداد کردند. چنین به نظر می‌رسد که محل سکونت آماردها بین دو طایفه کادوسی‌ها و تپورها بوده‌است، یعنی از آمل فعلی (رود اراز یا هراز) به طرف مغرب تنکابن تا دیلمان گیلان. کنت کورث در مورد مردها می‌نویسد: سربازان آماردی با لشکریان اسکندر مقدونی شجاعانه جنگیدند در جنگ گوگامل که آخرین جنگ داریوش سوم واسکندر بود تیراندازان چیره‌دست آماردی شرکت داشتند و رشادت بسیاری نشان دادند، پس از آنکه اسکندر پارس را غارت و شهرهای زیادی را ویران ساخت داخل ولایت ماردها شد، این قوم از مردمان دارای اخلاق و آداب خاصی بودند آنها مردمانی زحمتکش و دلیر بودند که اسکندر تنها و با تهدید به آتش زدن تمامی جنگل‌ها، موفق به تسلیم کردن آنها گردید و در ازای باز پس گرفتن اسبش (بوسیفال)، این مناطق را به حال خود واگذاشت. در دوره پادشاهان اشکانی، آمردهاازاستقلال داخلی برخوردار بودند و در مقابل قوای حکومت مرکزی ایران به شدت مقاومت می‌کردند. فرهاد اول شاهنشاه اشکانی سرانجام توانست آنها را پس از حدود ۲۰ سال جنگ پیوسته و مقاومت، مغلوب و مطیع خود ساخته و تعداد زیادی از آنها را برای مرزبانی به قسمت شرقی کشور، بفرستد. پس از جابه جایی آمردها، به مرور زمان دیلمیان در این منطقه ساکن شدند و باقی‌مانده قوم مردها نیز در این قوم نوظهور و قدرتمند، ترکیب شدند. و پس از این تاریخ لفظ دیلم خاصه را به جهت وجه تمایز از دیلمان گیلان، برای این منطقه، به کار می رفته است.

در نتیجه بی گمان پیش از ورود و استقرار آریایی‌ها در این سرزمین، اقوام بومی در مناطق مختلف تنکابن می‌زیسته‌اند به ویژه استخوان‌هایی که در نواحی کوهستانی این منطقه پیدا شده، حاکی از آن است که اقوامی از آماردها (آمردها) در این دیار سکونت داشه‌اند. پس از ورود دین مبین اسلام به ایران نیز مردم این منطقه جز اولین کسانی بودند که خاضعانه و آگاهانه اسلام را پذیرفتند و جزء محبان اهل بیت و شیعه گردیدند؛ بطوریکه اولین حکومت‌های علوی در این منطقه شکل گرفت و مقابل دستگاه جبار سلسله عباسی به مبارزه پرداختند؛ از جمله سلسله آل بویه، اولین حکومتی بود که خلیفه عباسی وقت را شکست داد و بغداد را تصرف نمود و جشن‌ها و اعیاد و عزادارای‌های مذهبی را مرسوم نمودند. علاقه و شیفتگی مردمان این منطقه به اهل بیت به حدی بود که امروزه بیشترین بقعه متبرکه امامزادگان را در غرب مازندران می‌بینیم.

تاریخچه شهرستان بزرگ تنکابن[ویرایش]

شهرستان تنکابن (که نام پیشین آن قبل از انقلاب اسلامی؛ شهسوار بود) در تقسیمات کشوری، در استان گیلان تحت یک حکومت تقریباً خودمختار و تحت نظارت حکمرانان لاهیجان، شکل گرفت. ظاهراً تنکابن از اواخر دوره سلسله زندیه و اوایل دوره سلسله قاجار به دلیل اختلافات حکمران تنکابن با حاکمان رشت که مرکز گیلان محسوب می‌شد، از استان گیلان جدا و به مازندران که مرکز آن ساری بود پیوست. با توجه به مطالعات فراوان در حیطه نام این شهرستان، اینگونه بر می‌آید که از ابتدا هم تحت عنوان تنکابن نامیده می شده است (پسوند بُن که در زبان این منطقه بِن تلفظ می‌شود به معنی پایینِ می‌باشد و در اسامی مکان‌های زیادی در منطقه شمال وجود دارد. در نتیجه تنکابن به معنی پای یا زیر تنکا می‌باشد).

ظاهراً نخستین بار در اواخر قرن نهم، مرعشی در تاریخ گیلان و دیلمستان از لفظ تنکابن برای این منطقه نام برده‌است. احتمالاً این نام، از نام «قلعة تُنکا» ــ که اولیاءاللّه آملی در ۷۶۴ آن را در تاریخ رویان ثبت کرده ــ گرفته شده‌است. به نوشتة رابینو، تنکابن به معنای «پایین تنکا» است.

در مورد وجه تسمیه تنکابن، نظریه دیگری نیز بیان شده است؛ تنکابن یا تنک آب بن یعنی جائیکه جلگه ساحلی دریای مازندران تنک می‌شود. تنک به زبان بومی این منطقه به معنی اندک و کم است. آن قسمت از ساحل دریا که اندک از بن کوه فاصله دارد، به عبارت دیگر آن قسمت از ساحل دریا که با پهنای کمی از بن آب ظاهر شده‌است تنک آب بن یا تنکابن نامیده شده‌است.

البته دلیل دیگری نیز برای فلسفه این نام بیان شده که به علت تابستان‌های شرجی و طاقت فرسا و همچنین زمستان تقریباً سرد منطقه و شرایط کشاورزی در این آب و هوا، از واژه تن کاه به معنی کاهنده جسم و تن برای تعبیر سختی از تن کاه بن به تنکابن درآمده‌است. تنکابن زمانی به نواحی از رودسر تا محمودآباد اطلاق می‌شد که در زمان احمدشاه این گستره منطقه‌ای از رودسر تا نوشهر را در بر می‌گرفت و با ورود به عصر پهلوی اول این منطقه که محال ثلاث تنکابن نامیده می‌شد به تدریج از وسعت‌اش کاسته شد. به طور کلی شهرستان تنکابن امروز با تنکابن قدیم تفاوت‌های زیادی دارد. در ۱۳۲۰ خورشیدی بخش رودسر خود به شهرستان مستقل تبدیل واز تنکابن منتزع گردید (از شهرستان رودسر نیز شهرستان املش منشعب شده است). بعداً و در سال ۱۳۲۵ بخش نوشهر و چالوس نیز به شهرستان مستقل تبدیل واز تنکابن جدا شد. شهرستان تنکابن در سال ۱۳۲۷ خ. ۳۷ دهستان داشت. در تقسیمات کشوری سال ۱۳۵۵ خ. مشتمل بود بر بخش‌های حومه و رامسر، دوازده دهستان و هشت شهر. پس از انقلاب اسلامی، بنا بر سابقة تنکابن، نام شهرستان شهسوار به تنکابن تغییر یافت. در ۱۳۶۴ خ. بخش رامسر از آن جدا و شهرستان مستقلی شد و اخیراً (سال ۱۳۸۹ خ.) نیز بخش‌های لنگا و کلارآباد نیز از این شهر جدا شده و تحت عنوان شهرستان عباس‌آباد در بخش شرقی این شهرستان بزرگ، به کار خود ادامه می‌دهند.

اکنون شهرستان تنکابن دارای محدوده‌ای از پل چالکرود در غرب شیرود و در شرق شهرستان رامسر آغاز و تا پارک ملی خشکه‌داران در شرق نشتارود در مرز شهرستان تازه تاسیس عباس‌آباد، امتداد دارد که گسترهٔ وسعت این شهرستان بزرگ تا مرز شهرستان چالوس می‌باشد و گسترهٔ اداری آن به عنوان معاونت کل استان از رامسر تا نوشهر می‌باشد..... همانطور که مشاهده می‌کنید منطقه تنکابن به دلیل وسعت و گستردگی زیاد، یکی از مناطق مهم و استراتژیک در منطقه شمال کشور محسوب می‌شد که حکمرانان آن، تحت یک حکومت تقریباً مستقل، آن را اداره می‌کردند و بیشتر اوقات از حکومت مرکزی وقت کشور، ابلاغیه و دستور می‌گرفتند.

دانشگاه[ویرایش]

این شهر دارای یک واحد دانشگاه آزاد می‌باشد که یکی از مراکز قدیمی و مهم دانشگاه آزاد اسلامی در ایران و دارای رتبه ی دوم پزشکی در کلیه دانشگاه های پزشکی ایران است دارای رشته‌های بیولوژی (تمامی گرایش‌ها) در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترا پزشکی و هنر می‌باشد. با فضایی مجهز، زیبا و رتبه دانشگاهی الف کشوری در بین واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی. این دانشگاه در سال ۱۳۶۵ هجری شمسی تاسیس شده است. همچنین دارای یک مرکز دانشگاهی پیام نور که در بخش خرم‌آباد قرار دارد و چند موسسه آموزش عالی غیر دولتی-غیر انتفاعی (آیندگان، رودکی و شفق) و دو مرکز آموزش عالی علمی-کاربردی (مهستان سبز شمال و قارچ صدفی) است.

دانشگاه و دانشکده‌ها[ویرایش]

  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن
  • دانشکده فنی و حرفه‌ای سما (وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی)
  • دانشگاه پیام نور مرکز تنکابن
  • موسسه آموزش عالی غیر دولتی-غیر انتفاعی آیندگان
  • موسسه آموزش عالی غیر دولتی-غیر انتفاعی رودکی
  • موسسه آموزش عالی غیر دولتی-غیر انتفاعی شفق
  • مرکز آموزش عالی علمی-کاربردی مهستان سبز شمال
  • مرکز آموزش عالی علمی-کاربردی قارچ صدفی

اقتصاد[ویرایش]

از محصولات مهم آن انواع مرکبات، برنج، چای و کیوی بسیار فراوان را می‌توان نام برد.

محصولات مهم زراعی تنکابن[ویرایش]

محصولات مهم زراعی این شهرستان عبارت است از: برنج، چای (رتبه اول تولیددرمازندران)، گندم، خرمالو (یکی ازمهمترین تولیدکنندگان درسطح کشور) جو، لوبیا، انواع صیفی و علوفة دامی. مرکّبات آن، از جمله پرتقالِ (که ازتولیدکنندگان مهم درسطح کشوراست)، مشهور است. همچنین کیوی (۹۰٪تولیدی کشور)، فندق، گلابی، سیب، آلو و آلوچه درآن به عمل می‌آیدکه بعضی از این میوه‌ها صادرمی شود، درضمن این شهرستان یکی ازمهمترین تولیدکنندگان گل وگیاه درسطح استان است که سالانه مقدارزیادی ازآن به کشورهای حاشیهٔ دریای خزرصادرمی گردد. پرورش گاو، گوسفند، بز، گاومیش، اسب، طیور و زنبور عسل، بویژه در میان بند، از مشاغل رایج آنجاست. واحدهای صنعتی پرورش دام نیز در آنجا فعالیت دارند. شیلات در کرانه‌های آن تأسیسات ماهیگیری دارد و شغل بعضی اهالی ماهیگیری است وهمچنین می‌توان ازکارگاههای تولیدماهی قزل آلا (رتبه دوم تولیددرمازندران) نام برد.

شهرک های بزرگ صنعتی تنکابن[ویرایش]

  • شهرک صنعتی سلمانشهرتنکابن
  • شهرک و ناحیه صنعتی نارنج داربن تنکابن
  • شهرک صنعتی البرز سلیمان آباد تنکابن

صنایع جدید و معادن، و صنایع دستی تنکابن[ویرایش]

این شهرستان دارای اداره ویژه صنعت و معدن و تجارت است که حوزه غرب مازندران را تحت پوشش قرار می‌دهد. تنکابن دارای دو شهرک صنعتی :شهرک صنعتی سلمانشهر(به مساحت 92 هکتار) و ناحیه صنعتی نارنج داربن(به مساحت 9 هکتار) می باشد. از مهمترین شرکت ها می توان به شرکت فراورده های لبنی کندلوس(واقع در شهرک صنعتی سلمانشهر)،شرکت پارس نئوپان(از بزرگترین کارخانجات تولید محصولات چوبی استان واقع در نشتارود به مساحت 10 هکتار)شرکت ناب استیل(تولید کننده انواع هود،سینک و فراستیل واقع در شهرک صنعتی سلمانشهر)،شرکت نوش (تولید کننده انواع آب میوه ونکتار در کترا)،شرکت افشره(تولید کننده کنسانتره های غیر گوشتی،انواع نکتار و آب میوه)،شرکت ترنج(تولید کننده انواع آب میوه وشربت واقع در ناحیه صنعتی نارنج داربن) وشرکت آب معدنی سیوا(واقع در منطقه سیوا سه هزار) را نام برد. از صنایع دیگر کارخانه‌ها و کارگاههای تولید چای (از جمله در قلعه گردن،کلارآباد،شعیب کلایه،چلارسر و...)، کارخانه‌های تولید موادغذایی و بهداشتی ،کارگاههای تولید پمپ(ناحیه نارنج داربن) و چندین شرکت دیگر همانند پوشاک و چرم(ازجمله کارخانه خزرخز؛ بزرگترین کارخانه چرم وپوست سابق کشور که متأسفانه این شرکت دیگر فعال نمی‌باشد) در آن فعال است. تنکابن دارای معدن سنگ آهک در چهارده کیلومتری جنوب غربی شهر تنکابن (نزدیک آبادی یوسف آباد) است،معادن واریزه کوهی،سنگ آهک،آهن،سیلیس،سنگ گرانیت،معادن شن وماسه(واقع در منطقه سه هزار)،معدن تازه کشف شده طلا(در منطقه سه هزار)را می توان نام برد،همچنین درکوههای نیل کلایه گلیجان ودوهزار معادن زغال سنگ مشاهده شده‌است. برخی نیز به منابع نفت در آنجا اشاره کرده اندکه وجودچندآتشکده قدیمی درحوالی روستاهای توشکون وهمش بورووجودمنابع گازدرنعمت آبادازتوابع دهستان میرشمس الدین می‌تواند گواهی برآن باشد، همچنین درزمان امیراسعدتنکابنی فرزند ارشد سپهسالار اعظم وسایل زیادی برای استخراج نفت آورده شد که از نتیجهٔ آن اطلاعی دردسترس نیست،همچنین آتش سوزی ۱۳/۳/۱۳۷۰ در منطقه نعمت آباد که با حفر چاهی 18.5 متری آغاز گردیده بودو توسط متخصصین محلی و شرکت نفت بندر انزلی مهار گردید وجود مخزن گازی به مساحت 5 کیلومتر مربع در عمق 15 الی 30 متری زمین را آشکار گرداند. از صنایع دستی نمدمالی،گلیم بافی،جوراب بافی،چادرشب بافی،لاکتراشی(هنر جنگل نشینان که با چوب محصولات همچون قاشق،پارچ ودیگر ادوات تزئینی تولید می کنند)،سالی بافی(تور ماهیگیری)سفال گری(گمج،کوزه و...)وساخت انواع ادوات ساده مربوط به کشاورزی(همچون داس،تبر،کرباس،گاجمه،بلو،گرباس،فیکا) و... را می توان نام برد.

کارخانجات چای تنکابن بزرگ[ویرایش]

  • کارخانه چای عقاب تنکابن
  • کارخانه چای شریعت تنکابن
  • کارخانه چای طلای سبز بالابند تنکابن
  • کارخانه چای شعیب کلایه تنکابن
  • کارخانه چای قلعه گردن تنکابن
  • کارخانه چای کلارآباد تنکابن
  • کارخانه چای احسان تنکابن
  • کارخانه چای چلاسر تنکابن

کارخانجات تنکابن بزرگ[ویرایش]

  • کارخانه کندلوس سلمانشهرتنکابن
  • کارخانه پارس نئوپان نشتارودتنکابن
  • کارخانه ناب استیل عباس آبادتنکابن
  • کارخانه نوش تنکابن
  • کارخانه بزرگ افشره تنکابن
  • کارخانه ترنج تنکابن
  • کارخانه آب معدنی سیواسار تنکابن
  • کارخانه کنسانتره پرتقال تنکابن
  • کارخانه کمپوست تنکابن
  • شرکت تولید مرغ و تخم مرغ سیرنگ
  • شرکت تولید مرغ و تخم مرغ طالشی
  • شرکت تولید مرغ و تخم مرغ پرنازطیور
  • کارخانه سنگ و معدن تنکابن(سه هزار)

کشاورزی و دام داری[ویرایش]

کشاورزی، دامداری و باغداری اساس اقتصاد شهرستان تنکابن را تشکیل می‌دهند. آب کشاورزی شهرستان تنکابن از رودها و چشمه‌ها تأمین می‌شود و محصولات کشاورزی آن برنج، گندم، جو، سبزیجات، گل گاوزبان، گیاهان زینتی، چای، مرکبات، کیوی، فندق، گردو، گلابی، سیب، آلو، آلوچه، خرمالو و انجیر هستند. باغ‌های متعدد مرکبات در سرتاسر شهرستان تنکابن پراکنده هستند؛ انواع مرکبات، کیوی، برنج، گل‌های زینتی و چای مهم‌ترین صادرات این شهرستان را تشکیل می‌دهند.

کوههای شهرستان تنکابن[ویرایش]

مهمترین کوههای شهرستان تنکابن عبارت اند از: بلندترین قله تنکابن سیالان به ارتفاع ۴۲۵۰ متر می‌باشد، عَلَم کوه به ارتفاع۴۸۱۱، تخت سلیمان *، کوه بلور (شاه سفیدکوه)، پیت غار (ارتفاع بلندترین قله: ح ۰۰۰، ۴ متر) در حدود ۳۸ کیلومتری جنوب شهر تنکابن و جنوب شرقی آبادی آرود، نَواس کوه / نواسرکوه (ارتفاع بلندترین قله: ح ۷۰۰، ۳ متر) در حدود ۳۸ کیلومتری جنوب شهر تنکابن و جنوب آبادی آردو، سیاه کَل (ارتفاع بلندترین قله: ح ۶۰۰، ۳ متر) اَسب چَر (ارتفاع بلندترین قله: ح ۳۵۰، ۳ متر) در حدود ۴۰ کیلومتری جنوب غربی شهر تنکابن، سَرگُل (ارتفاع بلندترین قله: ۳۵۰، ۳ متر) در حدود ۲۸ کیلومتری، بِلِس کوه (ارتفاع بلندترین قله: ۱۵۰، ۳ متر) در حدود ۳۲ کیلومتری و توله سَر (ارتفاع بلندترین قله: ۰۰۵، ۳ متر) در حدود ۳۳ کیلومتری جنوب غربی شهر تنکابن. گردنة «قلعه گردن» در جنوب روستایی به همین نام، در حدود یک کیلومتری جنوب غربی شهر خرم‌آباد، واقع است.

رودها و چشمه‌های تنکابن[ویرایش]

رودهای تنکابن عبارت اند از: چشمه کیله (سه هزار) به طول حدود ۸۰ کیلومتر با جهت جنوبی - شمالی، دوهزار به طول حدود ۱۰ کیلومتر، چالَک رود/ چالِک رود به طول حدود ۴۰ کیلومتر، صفارود به طول حدود ۲۴ کیلومتر، اِزارود (هزاررود)، گرمارود (شاخة اصلی سه هزار)، نشتارود، تنگه چال، تیرِم (شیرود)، وَلَم رود، تیله رود و رودخانه میرشمس الدین باطول حدود ۹ کیلومتر. این رودها پس از آبیاری اراضی شهرستان به دریای خزر می‌ریزند.

همچنین این شهرستان دریاچه‌های کوهستانی و چشمه‌های آب گرم و معدنی دارد که از جمله آنها می‌توان آب گرمهای فلکده درلیرسر، آب گرمی درروستای میانرود وآب گرم سه هزار را که به گرمای حضرت سلیمان معروف است رانام برد. همچنین چشمه آب معدنی شلفت که درسه هزارآن هم درنزدیکی چشمه آب گرم سه هزارولقع شده‌است، آب معدنی شلفت آزآبهای معدنی بسیار گواراوشفابخش است برای هضم غذاوناراحتیهای کبدی وتنظیم دستگاه گوارشی بسیار موثر ومفیدمی باشد، طعم آن شبیه لیموناد است واملاح معدنی گوناگونی دارد. متأسفانه به واسطه نبودن راه شوسه تابحال اهمیت آن بر همه کس روشن نیست، به امید آنکه ازاین آب معدنی مانند آب معدنی چشمه علی مبارک آباددماوند (یاآب معدنی ویشی که درفرانسه‌است) استفاده وبهره برداری شود.

پوشش گیاهی تنکابن[ویرایش]

پوشش گیاهی تنکابن مشتمل است بر: توسکا، شمشاد، بلوط، مَمْرَز، افرا، راش، زبان گنجشک، گون، گل گاوزبان و مراتعی برای چرای دام. از جانوران نیز دارای شغال، گراز، پلنگ، خرس، قِرقی و قوش است. در رودهای آن انواع ماهی یافت می‌شود، از جمله قزل آلا، سفید، آزاد، کفال و کپور.

آثار ملی ثبت شده شهرستان تنکابن[ویرایش]

  • ساختمان شهربانی (پهلوی – شماره ثبت ۱۵۲۲ – داخل شهر)
  • پل چشمه کیله (پهلوی اول – شماره ثبت ۳۳۲۹ – داخل شهر)
  • محوطه کورسر (تاریخی – اسلامی – شماره ثبت ۳۷۷۹ – بخش گلیجان، دهستان سلیمان‌آباد، روستای لاک تراشان)
  • محوطه گورستانی جارجمت (هزاره اول – شماره ثبت ۳۷۸۰ – بخش گلیجان دهستان سلیمان آباد – روستای لاک تراشان)
  • محوطه گورستان جیرمت (پیش از اسلام – اسلامی – شماره ثبت ۳۷۸۱ – بخش گلیجان، دهستان سلیمان‌آباد جنوبغربی)
  • بنای سنگی کوره سر (احتمالاً اسلامی – شماره ثبت ۳۷۸۳ – بخش گلیجان، دهستان سلیمان‌آباد روستای لاک تراشان)
  • محوطه و گورستان جیرلپه دشت (هزار وال اسلامی – شماره ثبت ۳۷۸۵ – بهش گلیجان دهستان سلیمان‌آباد روستای لاک تراشان)
  • عمارت شهرداری تنکابن (پهلوی اول – شماره ثبت ۵۰۰۱ – داخل شهر)
  • قلعه تنکا (اسلامی – شماره ثبت ۳۳۲۲)
  • پل فلزی ولی اباد (پهلوی اول-دهستان میرشمس الدین روستای ولی آباد)
  • حمام مَکرود
  • پل چالکش پل یک دهنه لَپاسَر
  • دبیرستان سنایی
  • پل فلزی چالک رود
  • مدرسه پهلوی سابق
  • پل رضا شاهی
  • حمام امیر سعد
  • پل علی اباد
  • پل فلزی شیرود
  • ساختمان ایستگاه کشاورزی
  • پل زنگشامحله
  • بنای تُنِکا
  • پل فلزی نشتارود
  • پل قلعه گردن
  • پل دودهنه خِشتِ نو
  • مسجد امیر اسعد
  • مسجد گیل محله
  • پل علی اباد پایین
  • حوض و سکوی ناهارخوران

از جمله آثار قدیمی دیگر شهرستان عبارتند از: عمارت دیوان خانه و مسجد قدیمی و قلعه پیروز در شهر خرم‌آباد در حدود یک کیلومتری جنوب شهر تنکابن؛ عمارت منتظم دیوان و حمام قدیمی در آبادی گُلیجان در دو کیلومتری جنوب غربی شهر تنکابن؛ عمارت شیخ نورالدین در آبادی نورآباد (احمدسرا) در هشت کیلومتری مغرب شهر تنکابن ن؛ پلهای آجری در مسیر آبادیهای رَمَج محله - کچانک و نسیه محله - فقیه محله و روستای بُرامسر؛ مسجد علامه؛ مدرسة سلیمانیه؛ و گورستانی قدیمی در آبادی سلیمان‌آباد (کالامور) در هشت کیلومتری جنوب غربی شهر تنکابن. منطقه جنگلی دینارسرا، مرداب نشتارود، منطقه ییلاقی داغ کوه، منطقه جنگلی سفیدآب و کوه سر، آبشارکمیلیه و کوه سرو دینارسرا

عمارت و محوطه‌های باستانی در شهرستان تنکابن[ویرایش]

  • ساختمان شهربانی تنکابن
  • ساختمان شهرداری تنکابن تنکابن
  • ساختمان ژاندارمری تنکابن
  • ساختمان حاج خلیلی تنکابن
  • نهارخوران امیراسعد تنکابن
  • رستوران طوبائی تنکابن
  • راه مالرو تنکابن
  • فرهادجوی تنکابن

قلعه‌ها، برجها و آتشکده‌ها در شهرستان تنکابن[ویرایش]

  • قلعه نوشاه تنکابن
  • قلعه کتی تنکابن
  • قلعه هاله کله تنکابن
  • قلعه بهکله تنکابن
  • قلعه سیاورز خرم‌آباد تنکابن
  • قلعه رودپشت تنکابن
  • قلعه سیاه لان تنکابن
  • قلعه سفید کوه تنکابن
  • قلعه نرگس تنکابن
  • قلعه خشن چال تنکابن
  • قلعه دختر تنکابن
  • قلعه ذوات تنکابن
  • قلعه دژ کلار (سه قلعه از تنکابن تا کلاردشت)
  • قلعه مارکو (بین تنکابن و رامسر)
  • قلعه لشکرک تنکابن
  • قلعه هلوکله تنکابن
  • پل قلعه گردن تنکابن
  • قلعه تنکا (دژ گلیج) تنکابن
  • بندها و پلها در شهرستان تنکابن
  • پل لپاسر تنکابن
  • پل حسن کلایه تنکابن
  • پل قلعه گردن تنکابن
  • پل تاریخی چشمه کیله (رضا خان) تنکابن

پایدار زنانی زیسته‌اند که طبرستان ومازندران را همیشه پاس داشته‌اند. در روزشگارانی که قدرت از چله کمان می‌گذشت و بهشت زیر سایه شمشیرها بود، برای پاس این سرزمین، دژها و قلعه‌ها ساخته‌اند. تنکابن، در این خاک کهن، پرماجراترین بود. از این رو کوههای سربه فلک کشیده اش پر از دژ و قلعه است و در این میان، ده قلعه تنکابن در تاریخ، همیشه بنام است. دژهایی که قرنها پیش از حسن صباح ساخته شده است، ولی او و یارانش را نیز کنام و پناهگاه بود. عنایت صیاد «که دبیر دبیرستانهای تهران است، پژوهشی در تاریخ و بنای قلاع تنکابن دارد که می‌خوانید:

  • قلعه تنکا یا دژ گلیچ (قلعه تنکابن)

در کنار رودخانه گلیجان یا «چشمه کیله» قلعه یی بنا شده است که پی آن از سنگ و ساروج است و بخشهای بالای دژ از آجر و چوب «سر» ساخته شده است. چوب «سر» از چوبهای سخت جنگلی است. دور قلعه را دیواری کشیده‌اند، از سنگ که یک دروازه کوچک برای عبور یک نفر دارد! گلیج، در گذشته منطقه بزرگی بود و فرمانروای گلیج را «گلیجان» یا «اسپهبد تنکابن» می‌گفتند که در این قلعه سکونت داشت. پیشینه این قلعه را تا زمان ساسانیان نوشته و گفته‌اند که در طول تاریخ ایستاده است و آسیبها دیده است. در کنار قلعه، باغی از پرتقال است و مدرسه یی ساخته‌اند که دانسته یا ندانسته از سنگ و آجر قلعه کنده‌اند و در آن مدرسه بکار برده ند.

  • قلعه دوم یا قلعه «گران»

در ضلع شرقی «چشمه کیله» بر بالای تپه ماهورهایی که از سلسله جبال البرز فاصله دارد، «قلعه گران» بنا شده است. دروازه بزرگی دارد از چوب و دو اتاق دیده بانی در دو طرف آن. به دلیل رونق این منطقه درگذشته که گذرگاه کاروانها بود، ساختمان این قلعه نیز مثل «قلعه تنکا» بود که آثار آن باقی‌مانده است.

  • قلعه کوتی

سومین قلعه از قلاع تنکابن، قلعه کوچکی است به نام قلعه «کوتی» که دروازه آمد و شد مردم بود. این قلعه در سمت غرب رودخانه چشمه «کیله» واقع شده است. قلعه «کوتی» در بالای تپه، یک چاه سنگ چین عمیق داشت که در عمق به یک راه زیرزمینی وصل می‌شد. راه پنهان که نگهبانان از آن رفت‌وآمد می‌کردند و به یک اتاق بزرگ ختم می‌شد. «کوتی دژ» مرکز راهداری بود که ۵۰ متر ارتفاع داشت و انبارهایی که درآمدهای مالیاتی در آن ذخیره می‌شد، مأموران راهداری در انتهای این تپه نگهبانی می‌دادند و از راه دور علامات نگهبانان قلعه گران را دریافت می‌کردند. آنها راهها را دیده بانی نیز می‌کردند و دشت سبز تنکابن را زیر نظر داشتند و به شکایت مردم می‌رسیدند و برای آنها کارگشایی می‌کردند. از تونلی که در زیر قلعه «کوتی» به دستور اسپهبد گلیج کنده بودند، آب ویلهم رود به شرق خرم‌آباد تنکابن می‌رسید که هنوز هم به همان شکل دایر است.

  • قلعه سیاه لان

سیاه لان به معنی کوه سیاه یا خشم آلود است که در انتهای رودخانه دوهزار قرار دارد. در سرچشمه دوهزار چندقلعه وجود دارد که قلعه سیاه لان در مرتفع ترین آنها واقع است که بالاتر از قلعه «خانه بن» و دشت بزرگ «دریاسر» است. قلعه یا دژ «سیاه لان»، تماماً از سنگ است و پر از حفره‌ها وگودالهای عمیق (تقریباً ده متر) که از سنگ و آهک کوبیده است. در کف زمین دو اتاق و یک تونل باریک است که دشوار و به حالت سینه خیز می‌توان از آنجا گذشت و پایین رفت. این قلعه اتاقی دارد از سنگ‌های پهن مربعی شکل که ارتفاع آن دومتر است و دیوارهایش از سنگ و ساروج است که سطح بیرونی آن را گل اندود کرده بودند تا از دور دیده نشود. قلعه سیاه لان از طرف غرب، تمام آبادیهای الموت را زیر نظر داشت و از شرق ناظر بر روستاهای دوهزار بود (مسیری که قلعه زیر نظر دارد. از همان ابتدا تا حال مسیر عبور و مرور روستاییان دوهزار و الموت است) و در فصلهای بهار و تابستان و پاییز که عبور و مرور بیشتر بود، کنترل بیشتر می‌شد. در فصل تابستان راه پر از برف و یخ می‌شد و بسته می‌شد. ارتفاع این قلعه که بر بالای کوه بود ۴۱۰۰ متر است.

  • قلعه نرگس

قلعه نرگس در منطقه سه هزار واقع شده است و بر بالای کوهی به همین نام است که بالاتر از آب گرم تخت سلیمان واقع شده است. هردو قلعه یعنی «نرگس» و «سیاه لان» در انتهای مخروطی سه هزار و دو هزار قرار گرفته‌اند که نرگس بر مسیر طالقان و سیاه لان بر الموت مشرف است و هردو قلعه بر همدیگر مشرف هستند. از طرف شمال نیز راه سه هزار زیر نظر نگهبانان «نرگس» بود که در مواقع خطر سنگهای بزرگ و سنگین را بر سر مهاجمان فرومی غلتانیدند. در پیرامون «قلعه نرگس» آثار حصار یا دیوار دیده نمی‌شود. ولی آثار سنگ و حفاری و آهک و ساروج دیده می‌شود. «نرگس» نیز به طمع گنج، از کندوکاو سودجویان در امان نمانده است و درحال حاضر جان پناه چوپانان است.

  • قلعه مارکو

قلعه مارکو بین تنکابن و سخت سر (رامسر فعلی) قرار دارد. قلعه بر کوهی است منفرد و مثلثی شکل از جنس آهک که از سلسله جبال البرز جدا مانده است. انتهای قلعه دیده بانی داشت که مسافران گیلان به تنکابن را تحت نظر داشت ومراقب مهاجمین بود که از جنگل بیرون می‌آمدند و به صورت جنگ وگریز به رهگذران یا قلعه هجوم می‌آوردند. تنکابن، بعد از مغول، به گیلان باج و خراج می‌داد و این کار تا اوایل قاجار ادامه داشت و قلعه مارکو بر سر راه اشکور سفلی و سخت سر (رامسر) سر راه گیلان و مازندران قرار داشت. قلعه مارکو را آل بویه متصرف شدند و در آن دیدبان گذاشتند تا کاروانیان در امان بمانند. قلعه مارکو طی صدسال اخیر کم‌کم نابود شد و سنگهای آن به عنوان سنگ بنا به غارت رفت و قلعه و نصفی از کوه نابود شد. درحال حاضر در اطراف قلعه چند ویلا ساخته‌اند و مردم برای تفریح و هواخوری به مارکو می‌روند!

  • قلعه سفیدکوه

قلعه سفیدکوه در ارتفاع ۳۵۰۰ متری دریا درکوههای اشکور علیا قرار دارد و در دامنه غربی کوه، دشت وسیعی است. در نوک مخروطی قله، آتشگاهی بود که آثار آن هنوز باقی است و کم‌کم به زیارتگاه اسلامی تبدیل می‌شود که روزهای جمعه بویژه در بهار و تابستان، مهاجرین و بومیان اشکور در آنجا مراسم مذهبی و قربانی اجرا می‌کنند و دو روز در آنجا می‌مانند و به روستاهایشان برمی گردند. در رأس مخروط، منطقه یی در ابعاد ۱۰*۴ متر تعبیه شده است و عمق آن دومتر است و مردم از آن به عنوان مسجد و استراحتگاه استفاده می‌کنند و بخش دیگری از بنا، آشپزخانه است. در بالاترین نقطه کوه چشمه یی است بنام «میانکوه»، در بخش جنوبی کوه، قبرستانی است با صدها قبر که اموات به سبک و شیوه زردشتیان دفن شده‌اند. نگهبانان قلعه، راه الموت، رودبار و خود اشکور علیا را تحت نظر داشتند.

  • قلعه خشن چال

«خشن چال» قلعه کوچکی است در شمال شرقی، سفیدکوه که راه آن غیرقابل عبور است. بر اثر گسل زایی و فروریختن مسیر و اطراف آن، حتی شکارچی‌ها و کوهنوردان حرفه یی از آن به سختی عبور می‌کنند. آثار این قلعه تنها در نقطه یی از میانکوه با دوربین‌های چشمی دیده می‌شود. نگهبانان قلعه رفت‌وآمدهای طرف الموت را تحت نظر داشتند. یک نکته نانوشته و ناگفته نماند که تمام قلعه‌های تنکابن، روبه سوی غرب (ارومیه ـ آذربایجان غربی) است. به روایتی، زرتشت پیامبر در ارومیه متولد شده است. به همین دلیل، تمام قلعه‌های باستانی ایران روبه سوی ارومیه ساخته شده است.

  • قلعه ذوات

در رأس یک کوه مثلثی شکل که یک ضلعش به رودخانه چالوس است و ضلع دیگرش به سردآبرود، جنگل است. و در آن جنگل دوبرج همانند که قسمت زیرین آنها محوطهٔ است با یک راهرو و دالان به طول ده متر می‌گویند که درگذشته‌های دور انبار غله و برنج و کاه بوده در موقع خطر، آتش روشن می‌کردند و مردم را خبر می‌کردند که در آن جا پناه بگیرند. این برج و قلعه که سنگ و ساروجی است تا زمان علویان آمل رونق داشت. «زیدعلوی» از این قلعه دیدن کرد ومردم به استقبال او آمدند. اما جانشین او به دست امیر اسماعیل سامانی کشته شد.

  • قلعه دختر

از دیگر قلعه‌های منطقه تنکابن، قلعه دختر است که روبروی قلعه «ذوات» است وهم سوی قلعه «بهرام در بسطام». هرسه قلعه بر انتهای کوهها هستند و با افروختن آتش در قلعه‌ها، هرسه قلعه همدیگر را خبر می‌کردند. از قلعه دختر، آثار برج و باروهای سنگی و اتاقها هنوز باقی است.

  • دژ کلار

برتل بزرگی در مرکز کلاردشت، آثار دژ بزرگی باقی است که مرکز فرمانروایان کوهستان کلاردشت، کلارستانی، کجور و تنکابن بود وگاهی مقر فرماندهی بلادی بود که از حاکمیت کلاردشت خارج بود. پی دژ سنگی و دیواره‌های آن آجری است و در ابعاد ۵۰۰متر در ۵۰۰متر حصاری بر آن کشیده‌اند. بخش داخلی دژ طوری ساخته شده بود که نگهبانان دژ، آسان می‌توانستند از کمر وبالای دیوار راه بروند ولی از بیرون امکان صعود نبود. در بیرون خندقی به پهنای چهارمتر، دورتادور دژ حفر کرده بودند که امکان ورود به قلعه را غیرممکن می‌کرد. دژ کلار، چهار دروازه داشت و در دو طرف دروازه‌ها برج‌های دیدبانی بود که از دشت کلار حراست می‌کردند. در اطراف دژ پناهگاههایی ساخته شده بود که آثاری از آنها باقی است و هرکدام، خود به نام قلعه معروف است مثل قلعه علمدار، در شرق، «کلار» بر بالای یال و «رزاکول» و «عثمان قلعه» و «کلومه» یا قلعه «لریزولش سر» که همه در اطراف دژ کلار بودند و بر اثر حفاری‌های غیرقانونی ویران شده‌اند. قدمت دژ کلار به زمان ساسانیان می‌رسد.

آرامگا ه‌ها، امامزاده‌ها و زیارتگا ه‌ها در شهرستان تنکابن[ویرایش]

  • بقعه آقاشیرعلی در میان ناحیه
  • بقعه آقامیرشمس الدین درروستای میرشمس الدین
  • بقعه ایوب پیغمبر
  • بقعه صالح بن علی
  • بقعه سّید علی کیا در روستای رودپشت
  • بقعه سیده زیبا خانم
  • امامزاده درویش ماهرو تنکابن
  • امامزاده سید ابوالحسن الموید بالله
  • بقعه سید ابوجعفر ثائری ابیض تنکابن
  • بقعة سیدحبیب اللّه
  • بقعة سیدحسین و سیدرضا در آبادی شیرود
  • بقعة دو برادران در آبادی کَچانَک در سه کیلومتری و بقعة سیدجلال در آبادی زَرَوج محله گلیجان
  • بقعة میرسبحان در آبادیِ تمیجانَک
  • امامزاده سیدقوام الدین درروستای کبودکلایه وامامزاده عون بن علی پایین اشتوج
  • امازادهقاسم
  • امامزاده اقا سید محمد طاهر در حاجی محله
  • امام زاده سید حسین پلت کله (زوار)

فهرست کل جاذبه‌های گردشگری تنکابن[ویرایش]

  • قله سیالان
  • رود شیرود
  • قله گردوکوه
  • رود ترک رود
  • قله مازوچال
  • رود نسارود
  • قله شاه رشید
  • رود گرگرود
  • کوه بلور (شاه سفیدکوه)
  • رود کاظم رود
  • اثرطبیعی خشکه داران
  • رود نشتارود
  • منطقه ییلاقی سه هزار
  • رود چشمه کیله
  • چشمه آب معدنی شلف
  • کوهستان لیمرا
  • چشمه ولگ میال
  • کوهستان پیش کوه
  • چشمه دیوخانی
  • کوهستان نوشا
  • چشمه کارکوه
  • کوهستان داکو
  • گرخانی چشمه وینی چشمه
  • کوهستان مازوگاسر
  • ولگتوک میان چشمه
  • آبشار ماهی وزان
  • چشمه سوی
  • آبشار سنگ بن چشمه
  • آب گرم معدنی سه هزار
  • آبشار فرهاد جوی
  • آب گرم معدنی فلک ده
  • دریاچه یخی یا دریا آبی
  • رود دو هزار
  • دریاچه بلور
  • رود سه هزار
  • دریاچه هزارکوه
  • رود ولمرود
  • دشت دریاسر
  • رود آزاد رود
  • منطقه ییلاقی نوشا
  • غار کبود آبی ور
  • بقعه امامزاده حسین شیرود
  • غار دانیال
  • قلعه تنکا
  • آب بندان جیسا
  • ساختمان شهرداری
  • شکارگاه نرگس کوه
  • ساختمان شهربانی
  • شکارگاه نوارکوه
  • پل آجری قلعه گردن
  • شکارگاه اکر
  • پل قدیمی لپاسر
  • شکارگاه پیله کوه
  • شا نشین دشت نوشا
  • پارک چال دره
  • قلعه نوشا
  • پارک سی سراسلیمان شهر
  • جاده قدیمی مالرو سه هزار
  • موزه گیاهان دارویی کندلوس سلمانشهر
  • مزارع پرورش ماهیان سردابی دو هزار
  • تفرجگاه گرگویه شانه تراش
  • مزارع پرورش ماهیان سردابی سه هزار
  • امامزاده قاسم جزما
  • بازدید ازمراکز پرورش ماهی درآبندان
  • بقعه آقاشیرعلی
  • کارگاه کوزه‌گری سلیمان آبادگل چال
  • بقعه میرشمس الدین
  • باغ کیوی سلمانشهر
  • بقعه ایوب پیغمبر
  • گلخانه سلمانشهر
  • بقعه صالح بن علی
  • گلخانه کلارآباد

نگاهی کلی به مکانهای تفریحی شهرستان[ویرایش]

مناطق دوهزار، سه هزار و فرهاد جوی بسیار زیبا و دیدنی می‌باشند. قله سیالان، قله گردوکوه، قله مازوچال، قله شاه رشید، کوه بلور (شاه سفیدکوه)، اثرطبیعی خشکه داران، موزه خشکه داران، منطقه ییلاقی سه هزار، چشمه آب معدنی شلف، چشمه ولگ میال، چشمه دیوخانی، چشمه کارکوه، گرخانی چشمه وینی چشمه، ولگتوک میان چشمه، چشمه سوی، آب گرم معدنی سه هزار، آب گرم معدنی فلک ده، رود دو هزار، رود سه هزار، رود ولمرود، رود آزاد رود، رودمیرشمس الدین، غار کبود آبی ور، غار دانیال، آب بندان جیسا، شکارگاه نرگس کوه، شکارگاه نوارکوه، شکارگاه اکر، شکارگاه پیله کوه، پارک چال دره، پارک سی سراسلمان شهر، موزه گیاهان دارویی کندلوس سلمانشهر، تفرجگاه گرگویه شانه تراش، رود شیرود، رود ترک رود، رود نسارود، رود گرگرود، رود کاظم رود، رود نشتارود، رود چشمه کیله، کوهستان لیمرا، کوهستان پیش کوه، کوهستان نوشا، کوهستان داکو، کوهستان مازوگاسر، آبشار ماهی وزان، آبشار سنگ بن چشمه، آبشار فرهاد جوی، دریاچه یخی یا دریا آبی، دریاچه بلور، دریاچه هزارکوه، دشت دریاسر، منطقه ییلاقی نوشا، قلعه تنکا، ساختمان شهرداری، ساختمان شهربانی، پل آجری قلعه گردن، پل قدیمی لپاسر، شا نشین دشت نوشا، قلعه نوشا، جاده قدیمی مالرو سه هزار، مزارع پرورش ماهیان سردابی دو هزار، مزارع پرورش ماهیان سردابی سه هزار، مراکز پرورش ماهی درآبندان‌ها (بابولات و..)، کارگاه کوزه‌گری سلیمان آبادگل چال،، پایه‌های چوبی اسکله بندر تجاری درسبزه میدان، قلعه نوشاه تنکابن، قلعه کتی تنکابن، قلعه هاله کله تنکابن، قلعه بهکله تنکابن، قلعه سیاورز خرم‌آباد تنکابن، قلعه رودپشت تنکابن، قلعه لشکرک تنکابن، قلعه هلوکله تنکابن، پل قلعه گردن تنکابن، قلعه تنکا تنکابن و.....

درکیلومتر ۳۰ محور تنکابن به چالوس به بعد از نشتارود و قبل از عباس‌آباد درکنار جاده واقع شده و تنها ۱۲۰ متر با دریا فاصله دارد. این منطقه حفاظت شده به عنوان تنها جنگل جلگه‌ای و بکر و از آخرین بازمانده‌های اکوسیستم‌های جنگلی جلگه‌ای شمال ایران با مساحت تقریبی ۲۶۰۰۰۰۰ مترمربع مساحت بشمارمی رود. انواع مختلف گونه‌های جانوری و گیاهی مانند توسکا از نوع کرک که در ایران رو به انقراض است سه قلو انجیلی، انار، ممرز، بلوط، لیلکی یا کرات خرمندی، لرگ، ملج، انوع مهم شمشاد، ازگیل جنکلی و یاس وحشی می‌باشد گونه‌های متنوع و فراوان جانوری نیز از قدیم در قدیم در آن می‌زیستند و درحال حاضر زیستگاه حیوانات وحشی نظیر شغال، گرگ، خوک، گربه وحشی و پرندگانی مثل حواصیل خاکستری، قره، غاز، مرغابیها، دارغاز باکلان، اگوت بزرگ و کوچک می‌باشد. خشکه داران با شرایط مذکور و برخورداری از ساحل زیبای دریای خزر و مجاورت با شهرهای توریستی و امکانات اقامتی و پذیرایی از جمله بهترین مناطق برای اجرای تور می‌باشد درحاشیه این منطقه نیز یک موزه تاریخی طبیعی ایجاد شده که مجموعه تاکسیدرمی از حیوانات وحش شمال ایران را به نمایش گذارده و همواره مورد استقابل محققان و دانش پژوهان است با هماهنگی اداره محیط زیست می‌توان از این جاذبه بازدید کرد.

جاده آسفالته دو هزار از سه راهی خرم‌آباد و قبل از پل چشمه کیله آغاز و با عبور از شهر خرم‌آباد و دو راهی لتاک و پارک چالدره با طی مسافت ۴۰ کیلومتر به کلیثم می‌رسد از این نقطه در شرق جاده با صورت پیاده در حدود ۵/۱ ساعت در مسیر صعود به قله سیالان دشت زیبای دریا سر وجود دارد. این منطقه ۲۰۰۰۰۰ متر مربغ مساحت دارد، ارتفاع دشت از این صحرا ۱۸۰۰ متر بوده و به این خاطر در تابستان دارای آب و هوای بسیار مطبوعی است. وجود کوهای زیبای هر تنگ لات خان بن، سیاه کل و کل تلا، کوههای پوشده از گیاهان، چشمه‌ها و رودهای پر آب دریاسر را بعنوان یکی از جاذبه‌های منحصربه‌فرد کشور معرفی می‌کند.

مسیر دسترسی تنکابن به خرم‌آباد پس از عیور از قلعه گردن به سمت جنوب امتداد یافته و دو راهی لتاک در جانب شرقی وارد یک جاده خاکی می‌شود که به طرف منطقه زیبای سه هزار ادامه پیدا می‌کند دره سه هزار منطقه‌ای بکر، زیبا با چشم اندازهای بدیع، چمنزارها، جنگلهای مرتفع و جلگه‌ای، روددخانه پر آب سه هزار یک مانده‌است آب و هوای مطبوع به همراه ابشاره‌ها و چشمه‌های آب گوارا و آرامش رویایی این منطقه برای گروههای توریستی مشتاق آرامش و طبیعت کاملاً ایده‌آل است. پس از طی کردن مسافتی د رحدود ۳۵ کیلومتر با وسیله نقلیه در صورت ۳۰ کیلومتر پیاده‌روی در دو کیلومتری شمال شرق روستای میان رود در غرب رودخانه پرور آب معدنی شلف قرار دارد که Ch مواد قلیایی، نمکی، آهکی، فسفر، اکسید آهن، سیلیس، پتاس، آلومین، کلر، سود، کربنات، منیزیم و اسید سولفوریک تشکیل شده و با دارا بودن خواص طبی فراوان برای درمان بیماریهای مختلف، نظیر امراض کلیوی سوء هاضمه و نقرس، امراض جلدی و درد روماتیسم مفید است این آب معدنی به همراه مناظر زیبای طبیعی اطراف مورد علاقه ورزشکاران و طبیعت گردان می‌باشد.

این غار زیبا در ارتفاعات مشرف به سلمانشهر قرار دارد سلمانشهر در ۳۰ کیلومتری شرق تنکابن در مسیر ارتباطی کناره چالوس به تنکابن قرار دارد این شهر در ساحل زیبای خزر واقع شده و مسیر دسترسی به غار دانیال از وسط شهر و از خیابان میانی شهر و محور ارتباطی در محل میدان مرکزی شهر جدا و وارد خیابان دریا گوشه می‌شود این خیابان در ادامه از شهر خارج و به طرف جنوب و دامنه‌های زیبای البرز ادامه پیدا می‌کند و در خاتمه به روستای چاری می‌رسد و از وسط رود چاری گذشته و پایان می‌یابد کل فاصله تنکابن تا آخر روستای چاری ۴ کیلومتر بوده و ازمحل با پای پیاده به ۱ ساعت زمان لازم است تا با عبور از ارتفاعات یلاع و زیبا و جنگلی به دهانه غار رسید. داخل غار بسیار سرد بوده و آب گوارا و سردی هم در داخل آن جاری است مواد آهکی چکیده از سقف غار منظره زیبایی دارد پهنای غار از ۲ الی ۵ متر متغیر است و طول آن نامعلوم است و به گفته بومیان به ۶۰۰۰ مترمی رسد شباهت زیادی بین این غار و غار علیصدر وجود دارد این محل برای اجرای تور برای هر گروه سنی جالب و دلپذیر است.

در ۱۸ کیلومتری مسیر تنکابن به دو هزار و درکنار جاده قرار دارد و مسیر آسفالت بوده و پارک زیبای چالدره با ۹۴ هکتار مساحت در میان دلتای دو رود سههزار و دو هزار و محل اتصال آنها قرار دارد این پارک با پل پارکینگ، سرویسهای بهداشتی، اب و برق، الاچیق از امکانات پارک چالدره می‌باشند طرحهایی برای توسعه این پارک در دست اجرا است.

جاده آسفالته دو هزار و سه هزار که از تنکابن آغاز می‌شود پس از عبور از خرم‌آباد به مساحت ۲ کیلومتر به منطقه قلعه گردن می‌رسد که منظره جالبی را در دامنه ارتفاعات کوتاه و جنگلی از جلگه و دریای تنکابن به نمایش می‌گذارد. این محل با تنکابن ۸ کیلومتر فاصله دارد در کنار جاده از تونل انحرافی و تاریکی قلعه تنکا که آب و لمرود را به رود سه هزار ملحق می‌کند آبشاری ایجاد شده که ده متر ارتفاع دارد و تا ۵۰ متر قابل افزایش است در جمع محیطی زیبا برای اتراق مسافران بوجود آمده‌است.

در کنار رودخانه سه هزار آبگرمی وجود دارد که همه ساله افراد زیادی از مناطق مختلف برای درمان دردهای خود به این آبگرم مراجعه می‌کنند و از مناظر اطراف آن استفاده می‌کنند. این آب دارای ذخایر سرشاری از داروهای طبی از قبیل اسید کربنیک، گوگرد، آهن و... است. آب آن بصورت چکه چکه از سقف داخل می‌شود و از پایین خارج می‌شود.

آب معدنی شلف شامل مواد قلیائی، آهکی و نمکی است که برای سوء هاضمه، بیماریهای کلیوی و... مفید است.

یزرگترین دریاچه جهان است که ساحل زیبای آن دارای چشم اندازها و مناظر بسیار بدیع و دلنشین است. از دریای خزر انواعد ماهی‌ها نظیر ماهی سفید، کفال، کپور، کیلکا و انواع ماهی‌های خاویاری صید می‌شود. خاویار دریای خزر از بهترین نوع خاویار جهان است.

این مکان بکر در لیر سر قرار دارد، مسیر آن از سه راهی خرم‌آباد در داخل شهر تنکابن و قبل از پل چشمه کیله آغاز و پس از عبور از شهر خرم‌آباد به دو راهی لتاک می‌رسد، از این محل پس از عبور از پل به فاصله اندک دو راعی سه هزار و لیر سر وجود دارد که از این محل جاده بصورت خاکی ادامه پیدا می‌کند کل فاصله تنکابن تا روستای سنتی فلکده ۳۳ کیلومتر است. آب گرم با درجه حرارت متوسط در کنار رودخانه لیرسر و یک چشمه آب سرد به همراه جنگلهای انبوه و کوههای پوشیده از درخت برای اجرای تور و گروههای مختلف توریستی بسیار جالب است.

پارکهای موجود در شهر[ویرایش]

  • پارک کریم آباد
  • پارک مادر
  • پارک کوثر چشمه کیله
  • پارک شورا
  • پارک بانوان
  • پارک خبرنگار
  • پارک هفت تیر

اماکن اقامتی و توریستی تنکابن بزرگ[ویرایش]

  • هتل رستوران بهارستان (کریم آباد)
  • مهمانپذیر ایران (خیابان جمهوری سبزمیدان)
  • هتل صدرا (کریم آباد)
  • هتل آوا (جنب چشمه کیله)
  • هتل سیالان (دو هزار)
  • متل شایان (جنب چشمه کیله)
  • مجتمع فرهنگی رشد (ولی آباد)
  • مجتمع اقامتی تفریحی سیمرغ (اسلام‌آباد)
  • هتل و تالار ترافیک (نشتارودتنکابن)
  • هتل وازیک (نشتارودتنکابن)
  • هتل ونوس (نشتارودتنکابن)
  • هتل قو الماس خاورمیانه (سلمانشهرتنکابن)
  • هتل نشتارود (نشتارودتنکابن)
  • هتل پاپیون (عباس آبادتنکابن)
  • مجتمع اقامتی چالدره (تنکابن)
  • هتل دنیا (تنکابن)
  • هتل گل (تنکابن)
  • هتل مروارید (تنکابن)
  • هتل الماس (عباس آبادتنکابن)
  • هتل متل قو (سلمانشهرتنکابن)
  • هتل رستوران دهاتی (شیرودتنکابن)
  • هتل آرزو (جنب پمپ بنزین نشتارود نشتارود)
  • هتل نجاتی (کیلومتر ۵ تنکابن به نشتارود)
  • متل سویل (کیلومتر ۵ تنکابن به نشتارود)
  • هتل آپارتمان رادمهر (تنکابن)
  • سوئیت‌های اقامتی آیلار (ولی آباد)
  • مجتمع اقامتی گیسا (واقع در پایانه تنکابن)

دهستان‌های شهرستان بزرگ تنکابن[ویرایش]

ابکوله سرکوچک، حاجی‌آباد، شهرک اسلام‌آباد، باغ نظر، ولی آباد، امین آباد، میر شمس الدین، شیرج محله کوچک

تمی جانک، خزر کنار، همت‌آباد، میاندج محله، شریف‌آباد، محمدآباد، پشت جوب، زروج محله، شبخوس کول، نورالدین محله، لشتو، بازار محله، بالا شیرود، تلوسر محله، درویش سرا، احمد سرا، پائین شیرود، رمج محله، شاغوز کله، کاسه‌گر محله، کچانک، لپاسر، برامسر، خلخال محله قدیم، رودباری کنار، علی‌آباد فقیه محله، فقیه محله، لات کنار، رشیدیه، واچک، مجتمع مسکونی فرهنگیان، طاهرک محله، خلخال محله جدید، گلیجان، نصیر آباد، چناربن، گراکو، خوبان رزگاه، مسلم آباد، عماریه، پس چال، تودارک، عظیمیه، شکار پشته، تنگدشت، صالح آباد، گل مجمد لنگه، پیش ششار، سورگلو، کارکوه، هاله کله، سیاه‌بند، شعیب کلایه، لرزبن، توکله، چلاسر، سلیمان‌آباد، کندسر، مازولنگاسر، میان رود، آهک چال، خشکرود، کاوه ملک، ایثارده، یوسف آباد، مهران، مرتع پیاز پشته، حاتم سرا، جل چلاسر، جلیل‌آباد، کتاله سرا، کرات چال، نارنج داربن، مرتع شلندان، نسام گام، لیه، ناحیه صنعتی، آخوند محله، آقا مقیم محله، جل آخوند محله، رستم پشته، سلیم آباد، چرخچی محله، رضا محله، سیف محله، ملا حاجی محله، ملا عظیم رزگاه، تقی‌آباد، کبود کلایه، کشکو، بالابند، حاجته، لیچ کوه، ولگ سر، دیمرون، گل زاربن، لاکتراشان، پلطان، مهاجر آباد

کاظم‌آباد، خشکبور، قلعه سر، لوله‌ده، مکرود، پلنگ آباد علیا، سرفقیه آباد، فقیه آباد، تمشکل، چکاده، معلم آباد، عبداله آباد، توبن، رودگر محله، بندبن، پل سرا، چالو، دینار سرا، سفیداب، کلنگه، کتسکو، کوتی بازار، کوه سر، علی‌آباد

تیل پرده سر، الکله، شمس‌آباد، پلت کله، حبیب آباد، زوار، بابولات، رود پشت، کترا، مازندران محله، مازوبن علیا، سربود، کمیلیه، طالش محله، همرود بن، دیز پشت، لات سیاه مشته

منصورآباد، کرات کله، کرف، ایکوله سر بزرگ، پسکلایه بزرگ، پلهمدشت، سنگرده، شیروان محله، مرزک، اکبر آباد، شیرج محله بزرگ، گیل محله، لشگرک، اغوزکله، استخر سر، کراجوبکنار، زمین بن، شیرج خیل، کاردگر محله، کنارور، امیرآباد، برسیبور، میانکوه محله، همش بور، تازه آباد، نعمت‌آباد، مازوبن سفلی، قلعه گردن، هراتبر، هم گردن، خشکرود، سیاورز، گرما پشته، ولمرود، تلو سرک، جیر سرا، صداق آباد، سلیمان محله، قاشق تراش محله، میانسرا، پردارم، کل لات، تشکون، توساکله، عزیز آباد، امام زمین، پرچین پشته، داربار، عسگری آباد، مهدی‌آباد، گاوپل، لتاک، مرتع مراد، اغوزکتی، پرده سر، توسا کتی، درازلات، زردکند، گلعلی آباد، کلاچ پا، نعیم آیاد، دهگاه، اسدآباد، فلک ده، لیره سر، سوای

اشکور محله، امامزاده قاسم، بالا اشتوج، بالاس، برسه، پائین اشتوج، توبن، چاره سر، خرماکله، شانه تراش محله، کلشیم، گلستان محله، پلطداربن، عسل محله، میانکوه حسین‌آباد، میانکوه سعادت، نرس، نوشا، نیل کلایه، هلوکله

آش محله، پلط هاله، سربالان، جیربالان، خانیان، داس دره، ذلم، سر اسبی لات، سر پل، سرواش پشته، راور، ورزمین، هلوان بالا، هلوان پائین، یاندشت بالا، کترولات، ارود، درجان، سرن، سلچ انبار، شهرستانک، قاضی محله، کرن، حرآباد، مران، مزرعه اشتیاس، میان رود، یوج

بخش‌ها[ویرایش]

شهرها:

  • تنکابن (شهسوار)
  • خرم‌آباد
  • نشتارود
  • شیرود
  • عباس‌آباد
  • کلارآباد
  • سلمانشهر

روستاها[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست روستاهای شهرستان تنکابن

منابع[ویرایش]

  • مشایخی، حبیب‌الله. «نگاهی همه سویه به تنکابن». تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.۱۳۸۰.ISBN ۹۶۴-۶۲۷۸-۷۵-۲
  • واحد پژوهش و تالیف گیتاشناسی، زیر نظر بختیاری، سعید. «اطلس گیتاشناسی استانهای ایران». تهران: موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.ISBN 964-342-165-1 http://www.gitashenasi.com
  • مرکزاطلاع رسانی اداره فرهنگ وارشاداسلامی شهرستان تنکابن.
  • صمصمام الدین، علامه تنکابنی.«تاریخ جامع تنکابن»ISBN:۹۶۴-۹۱۷۶۷-۲-۱
  • سایت راسخون راسخون

پیوند به بیرون[ویرایش]