شهرستان بابل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۶°۳۳′ شمالی ۵۲°۴۰′ شرقی / ۳۶.۵۵۰° شمالی ۵۲.۶۶۷° شرقی / 36.550; 52.667

شهرستان بابل
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان مازندران
نام‌های پیشین مه میترا، مامطیر، بارفروش ،
سال شهرستان شدن ۱۳۲۲[۱]
مردم
جمعیت ۴۹۵.۹۸۹ نفر[۲]
مذهب اکثریت شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۵۷۸٫۱ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۲- متر
از سطح دریاهای آزاد
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۷،۱
بارش سالانه ۷۹۹ میلی متر
روزهای یخبندان سالانه ندارد
داده‌های دیگر
فرماندار رجب مولایی رئیسی [۴]
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۱۱ « مرکز مخابراتی منطقه یک کشور »[۳]
وب‌گاه فرمانداری ویژه شهرستان بابل


شهرستان بابـُـل یکی از مهم ترین شهرستان های شمال کشور و پرجمعیت ترین شهرستانِ استان مازندران است.[۵] این شهرستان در مرکز(وسط) مازندران قرار دارد. مرکز این شهرستان، شهر بابـل می باشد که به شهر بهارنارنج معروف است.[۶] بابل به دو منطقه شهری تقسیم می شود. ارتفاع در این شهرستان از شمال تا ده کیلومتری جنوب آن، از سطح دریاهای آزاد پایین‌تر است. ارتفاع شهر بابل ۲ متر پایین تر از سطح دریاهای آزاد است. در سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت شهر بابـل ۲۱۹٬۴۶۷ نفر و جمعیت شهرستان بابل ۴٩۵,۴٧٢ نفر می باشد.

مساحت این شهرستان حدود ۱۵۷۸٫۱ کیلومتر مربع است. شهر بابل، مرکز شهرستان بابل، بین ۳۶ درجه و ۳۴ دقیقه و ۱۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۲ درجه و ۴۴ دقیقه و ۲۰ ثانیه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ واقع شده‌است و با تهران ۵ دقیقه و ۱۵ ثانیه اختلاف ساعت(از نظر جغرافیایی) و ۲۱۰ کیلومتر فاصله دارد.

تاریخچه شهرستان بابل[ویرایش]

نخستين مورخاني كه از مامطير ياد كرده‌اند ابن رسته و ابن فقيه (290 ه.ق) مي‌باشند.همچنين نويسندگاني مثل اصطخري (340 ه.ق) بصورت ممطير و مامطير ابن حوقل (376 ه.ق) بصورت مامطير از اين شهر نام برده اند.

در كتاب حدود العالم (372 ه.ق) نيز مي‌آيد: مامطير شهركيست با آبهاي روان و از وي حصيري خيزد سطبر و سخت نيكو كه به تابستان به كار دارند» و در سخن اندر رودها مي‌خوانيم: «و ديگر روديست كي رود باوُل خوانند، از كوه قارن برود و بر مامطير بگذرد و اندر درياي خزران افتد. از شواهد چنين برمي‌آيد كه از سده 5 و 6 ه.ق مامطير رو به ترقي و توسعه نهاده، چنانكه در اوايل سده هفتم بقول ياقوت حموي از جاههاي برجسته طبرستان به شمار مي‌آمد.

وجه تسميه مامطير[ویرایش]

ابن اسفنديار درباره بناي مامطير و نام آن مي‌آورد: چون امام حسن ابن علي(ع) در زمان خلافت عمر به مامطير رسيد و مالك اشتر نخعي و سپاه عرب با او بودند آن موضع كه مامطير است به چشم امام حسن ابن علي(ع) دلگشاي و نزه آمد، آبگيرها و مرغان و شكوفه‌ها و ارتفاع بقعه و نزديك به ساحل دريا ديد گفت: بقعه طيبه ماء و طير، از آن تاريخ مختصر عمارتي پديد آمد تا به عهد محمدابن خالد كه والي ولايت بود، بازار فرو نهاد و بيشتر عمارت فرمود در سنه ستين و مايه مازيار بن قارن مسجد جامع بنياد نهاد و شهر گردانيد.

ولي اولياءاله آملي مي‌آورد: در عهد خلافت اصحاب از قبل خلفاي راشدين، هيچ كس، تخصيص به تبرستان نيامد و آنچه در تاريخ تبرستان مسطور است كه در ايام خلافت عمربن الخطاب امام ابومحمدالحسن علي(ع)، و عبداله ابن عمر، و مالك بن حارث الاشتر و قسيم بن العباس به تبرستان آمده‌اند به حقيقت اصلي ندارد.در اين باره اختلاف نظر زيادي وجود دارد. از جمله آنكه عده‌اي فتح طبرستان را در زمان عثمان مي‌دانند نه به عهد خلافت عمر ؛ و عده‌اي از مورخين نيز حضور امام حسن را در فتح طبرستان صريحا نفي كرده‌اند و عده‌اي ديگر به حضور آن حضرت در فتح طبرستان اشاره‌اي نمي‌كنند. اما براساس مدارك به دست آمده نام مامطير در يك واقعه تاريخي مربوط به سال (250 ه.ق) هنگام قيام حسن بن زيد علوي (داعي كبير) ضد حكمران عرب طبرستان آمده است.

وجه تسميه ماميترا[ویرایش]

بعضي از متاخران از دو كلمه (ممطير) و (مه ميترا) چنين نتيجه گرفته‌اند كه: شهر بابل امروزي شهري بود پاك و مقدس، در نزديكيهاي دريا و براي جاي داشتن (ميتراي بزرگ) يا (آتشكده‌ي ميتر)، بوميان آنرا (مه‌ميترا) يا جايگاه ميتراي بزرگ مي‌ناميدند.از سال (250 ه.ق) به بعد نام مامطير در اغلب حوادث طبرستان عنوان مي‌شود كه در قرن پنجم و ششم، مامطير رو به وسعت و آباداني مي‌رود بطوريكه در اوايل قرن هفتم به روايت ياقوت حموي از نقاط معتبر طبرستان به شمار مي‌آيد.

تيموريان[ویرایش]

جوزفا باربارو درباره اوضاع مازندران و بارفروش‌ده در زمان تيموريان مي‌آورد : مردم مازندران جنگجوترين مردم ايران بشمار مي‌رفتند و تا مدتي نسبتا مديد در برابر نيروي تيمور پايداري كردند شهرهاي عمده آن عبارتست از ساري مركز مازندران، بارفروش ـ بابل امروزي _كه بيش از يكصد هزار تن جمعيت دارد و بارفروشده به عنون يك مركز تجاري در زمان حكومت شاه عباس اول صفوي كه مادرش از مرعشيان تبرستان بود، توسعه يافت.

غلامحسين افضل الملك كه در سال نهم جمادي الاخر هزار و سيصد و بيست و دو از بارفروش ديدن مي‌كند، درباره ‌ي بناي اين شهر مي‌آورد : سابقا اينجا ده بوده و در جزء جمع دفتري (بارفروش‌ده) نام اينجا بوده است. در عهد خاقان مغفور فتحعلي شاه قاجار آنجا را بناي شهر گذاشته‌اند و معابر صحيحه در آن قرار داده‌اند. تقريبا نود سال است كه اينجا را ساخته‌اند.آنچه از منابع متعدد برمي‌آيد نام بارفروش‌ده تا اواخر دوران صفويه به اين منطقه اطلاق مي‌گشت.

زنديه[ویرایش]

در زمان زنديه و هنگام نقل فعاليتهاي آقا محمد حسن خان آغامحمدخان قاجار ذكر بارفروش بسيار به ميان مي‌آيد و جالب توجه آنكه كلمه‌ي ده از آخر آن برداشته شده است. گ. ملگونف، سياح معروف كه در سالهاي 1858 و 1860 ميلادي از سواحل درياي خزر ديدن مي‌كند مي‌آورد : بابل پيش از انقلا 1917 م. روسيه، يكي از مراكز بازرگاني مهم شمال كشور و محل واردات امتعه‌ي خارجي و همچنين مركز خريد محصولات طبيعي و مصنوعي قراي و قصبه‌هاي عمده‌ي مازندران محسوب مي‌گرديد و به همين لحاظ بارفروش ناميده شده بود. بعضي محققان را اعتقاد بر آنست كه : از سده‌ي هشتم ه.ق يعني از حكومت ميرقوام‌الدين مرعشي، بارفروش ديه و از سده‌ي سيزدهم يعني از زمان پادشاهي فتحعلي شاه قاجار بارفروش خوانده شده است.

حوادث سياسي اواخر عهد زنديه نقطه عطفي در تاريخ بارفروش محسوب مي‌شود. از سال 1165 ه.ق كه محمدحسن‌خان شكست سختي به سپاه كريم‌خان زند وارد آورد آهنگ مازندران كرد، از آن سال سرتاسر مازندران تحت سيطره‌ي محمدحسن‌خان درآمد. محمدحسن‌خان تا سال 1172 ه. ق بر مازندران حكمراني كرد. اما در پانزدهم جمادي‌الثاني 1172 ه.ق جنگي بين وي و شيخعلي خان زند درگرفت با حمله شيخعلي خان محمدحسن‌خان عقب‌نشيني را ترجيح داد و از راه شاه عباسي به سوي استرآباد فرار كرد اما سبزعلي كرد و محمدعلي آقا جاردولو ـ يا به قولي رستم بيگ كرد مدانلو ـ سر وي را برديدند و براي كريم‌خان به تهران فرستادند. از آن زمان به بعد بارفروش مورد توجه زنديان قرار گرفت تا وقتي كه زنديه آن ايالت را فتح و پايتخت را به بارفروش منتقل كردند. موقعي كه در سال 1771 مسيحي سياح معروف گملن از اين حدود مازندران عبور مي‌كرد ذكر مي كند: پايتخت چنان كه گفته شده به باروفروش انتقال يافته بود.

پس از بازگشت علي محمدخان زند در سال 1190 ه.ق به شيراز حسينقلي خان مجددا پرچم خودسري برافراشت و صبحگاهي بطور پنهاني با سرعت هرچه تمامتر خود را به بارفروش مقر مهدي‌خان دادو رساند. حمله غافلگيرانه حسينقلي‌خان به بارفروش، مقر حكومت مهدي‌خان دادو» و برچيدن بساط حكومت وي، عصبانيت كريم‌خان را سبب شد، پس زكي خان را در سال 1190 ه. ق روانه مازندران كرد.

قاجاريه[ویرایش]

مرگ كريمخان زند در سال 1193 ه.ق فرصتي پيش آورد تا آقامحمدخان پسر بزرگ محمدحسن خان كه شانزده سال به عنوان گروگان نزد وي به سر مي‌برد بتواند فرار كند آقا محمدخان در 28 ذيقعده 1294 در بارفروش به انتظام امور پرداخت. اما رضاقليخان قاجار به همدستي لاريجانيها در ذيحجه 1195 ه.ق به بارفروش آمده و مقر آغامحمدخان قاجار را محاصره كردند. و آغامحمدخان را به اسارت درآوردند. ولي دوستداران آغامحمدخان در بندپي به بهانه مراقبت سخت‌تر از او، وي را به بندپي بردند. از سويي مرتضي قليخان و مهديقليخان قاجار و مصطفي‌قليخان قاجار پس از شنيدن خبر محاصره‌ي برادر بزرگ خود را به بارفروش رساندند و رضاقليخان را برآن داشتند كه خان ابدال خان را به جنگ ايشان بفرستد، اما شكست خورده و اسير شد. دوستان آقا محمدخان پس از اين ماجرا وي را با دويست تفنگچي به بارفروش بردند. آقامحمدخان تا صفر سال 1197 از دست برادران كه عليه او دست به آشوب زده بودند آسوده شد و به استرآباد و پس از مدتي توقف در آنجا در 23 ربيع‌الاول 1197 ه.ق به ساري بازگشت.همين كه آغا محمدخان قاجار اساس حكومتش را در مازندران استحكام بخشيد باز مركز را بساري انتقال داد. گرچه تا اواخر دوره‌ي قاجاريه ساري حاكم نشين مازندران بود اما به سبب وجود ادارات ماليه، اوقاف، تطميه، كارگزاري، فواعِد عامه و دربارفروش، اين شهر اهميت بسزايي در امور مازندران داشت.

در سال 1214 ه.ق فتحعلي شاه بعد از كشمكش با مدعيان قدرت، پسر يازده ساله خود محمدقلي ميرزا را به حكومت مازندران منصوب كرد. در اين زمان سپاهيان مازندراني كه به پيشنهاد قائم مقام جانباز خواندند در جنگ اول ايران و روس كه در 1218 ه.ق/ 1812 م درگرفت شركت داشتند. پادشاهي محمدشاه،‌فظعلي‌خان قراباغي 1251- 1252 ه.ق به حكومت مازندران گمارده شد. از كتيبه‌اي در مسجد جامع بارفروش دانسته مي‌شود كه فظعلي خان به دستور محمدشاه، در سال 1251 ه.ق ماليات نانواها را ملغي كرده بود.

بابل در مركزیت مازندران[ویرایش]

در سفرنامه تحف بخارا در اين باره آمده: حكومت به اهالي ساري و بارفروش حكم مجلس شورا را ابلاغ نمود. اهالي ساري به واسطه‌ي نفاق و بي‌اطلاعي خود غفلت كردند، والي اهالي بارفروش، چون نسبت به اهالي ساري اندك جهان ديده ـ ترـ و باهوش‌ و صاحب ثروت و عده‌ي ‌نفوسشان هم زياد بود، فورأ انجمن نظارت تشكيل داده، به تصويب حكومت، شش وكيل جهت انجمن ولايتي و دو مبعوث، جهت پارلمان طهران انتخاب كرده، وكلاي طهران را روانه نمودند.

اثری در وصف بارفروش (بابل)

انجمن ولايتي ايشان هم مفتوح شد. اهالي ساري بعد از شنيدن اين خبر هشيار شده،‌مدعي شدند كه مركز حكومت نشين ساري است، ساير شهرهاي مازندران بايد تابع ساري باشند. بارفروش ابدأ حق وكيل فرستادن به طهران را ندارد، با وكيل خود را به ساري فرستاده، در بارفروش انجمن بلدي بگشايند. انجمن ولايتي در ساري كه مركز است بايد منعقد باشد. بعد از قيل و قال كشال، اهالي ساري هم در منزل شيخ علي اكبرنام، يكي از ملاي پيش نماز، به معيت شيخ غلامعلي پيش نماز انجمني تشكيل داده،‌بدون تعيين نظار و وكلاي سته‌ي ‌ولايتي، دو نفر مبعوث به اكثريت آرا انتخاب كرده، به طهران روانه نمودند. ولي وكيلهاي ساري را در پالمان قبول نكرده وكلاي بارفروش، پذيرفته شدند و تيلگرافي هم از مجلس شوراي ملي به نظام السلطان، حكومت ـ حاكم ـ مازندران، رسيد كه انجمن ولايتي به واسطه‌ي اهميت داشتنش بايد در بارفروش منعقد بوده، انجمن ساري بلدي باشد. بارفروش هم اگرچه انجمن رسمي داشتند، ولي ترتيب درستي نداشته، تمام اختيارات در دست علامه ـ ملامحمد جان علامه ـ نام ملاي پيش نمازي بود.

وجه تسميه بابل[ویرایش]

بابل به معنی « جایی که آب فراوان دارد » است. بر اساس پژوهش های بدست آمده، نام «بابُـل» از دو تکواژ «با» و «بُل» تشکیل شده است. در گذشته تکواژ «با»، در لغت به معنی هر چیز مایع و در کاربرد روزانه به معنی «آب» استفاده می شد.[۷] کلمه «باران» یعنی «آبی که رانده می شود»، گواه این مطلب است. تکواژ «بُـل» نیز به معنی «فراوان و بسیار» است.[۸] در سال ۱۳۷۲ تحقیقاتی در مورد نام شناسی شهر های باستانی مازندران به چاپ رسید که گویای این مطلب است.[۹]


تغییر نام بابل[ویرایش]

در سال ۱۳۱۰ه.ش که نقشه‌کشی از شهر بابل آغاز می‌شود، به دستور پهلوی اول (رضا پهلوی) نام این شهر از بارفروش به بابُـل تغییر داده می‌شود. بابل در ۱۳۱۰/۹/۱ ه.ش به این نام تغییر یافت. نام بابُل از نام رودخانهٔ باوُل یا بابُل گرفته شده است. حتی در روزگارانی که نام این شهر بارفروش بود، رودخانه ها و نهرهایی با نام‌های باوُل و بابل در میان مردم شهرت داشته است. وجود روستاهای تاریخی با نام‌های بابلکان، بابلکنار و اله رودبار و... نیز گویای این ادعاست.

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

ا ین شهرستان از شمال به شهرستان های ساحلیِ بابلسر و فریدونکنار ، از شمال شرقی به شهرستان سیمرغ، از شرق به شهرستانهای قائمشهر و سوادکوه شمالی، از جنوب شرقی به شهرستان سوادکوه، از غرب به شهرستان آمل و از جنوب به رشته کوه البرز و شهرستان فیروزکوه که در استان تهران است، همسایه است.


  • طول : ۵۲ درجه و ۴۰ دقیقه و ۲۰ ثانیه
  • عرض : ۳۶ درجه و ۳۳ دقیقه و ۱۰ ثانیه عرض شمالی
  • مساحت شهرستان: ۱۵۷۸٫۱ کیلومتر مربع
  • قبله : از جنوب به سمت مغرب حدود ۴۰ درجه[۱۰]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

بابــل در تقسیم بندی مازندران 1390

جدا شدن بابلسر و فریدونکنار از بابل[ویرایش]

تا سال ۱۳۶۸ بابلسر و فریدونکنار، به عنوان یکی از بخش های ساحلیِ(به نام: بابلسر) شهرستان بابل بودند که از بابل جدا شدند و با هم به شهرستان بابلسر ارتقا یافتند. در سال ۱۳۸۶ بود که فریدونکنار از بابلسر جدا شد و به شهرستان فریدونکنار ارتقا یافت. در حال حاضر این دو شهرستان در مجموع باجمعیتی بالغ بر ۱۸۳ هزار نفرند و دارای ۶ شهر نیز می باشند.


بخش ها[ویرایش]

شهرستان بابل متشکل از هفت بخش به نام های: بخش امیرکلا، بخش بابل‌کنار، بخش بندپی شرقی، بخش بندپی غربی، بخش گتاب، بخش لاله آباد و بخش مرکزی شهرستان بابل است.

شهر ها[ویرایش]

تقسیمات بخش های شهرستان بابل ١٣٨٨ (نقشه بخش تازه تاسیس امیرکلا هنوز به طور دقیق ابلاغ نشده است)
راه های ارتباطی بابل با شهرستان های مجاور

بدلیل حاصلخیزی بالای خاک، تراکم جمعیتی این منطقه بالاست از این رو این شهرستان دارای یازده شهر به نام های: احمدشهر، امیرشهر، آهنگرکلا، بابل، خوش‌رود، زرگرشهر، شهیدآباد، گتاب، گلوگاه، گنج‌افروز و مرزی‌کلا می باشد.

نگاه اجمالی به تقسیمات بابل[ویرایش]








آب و هوا[ویرایش]

از خصوصیات جالب شهرستان بابل این است که به دلیل دارا بودن منطق جلگه ای، کوهپایه ای و کوهستانی دارای دو نوع آب و هوا متفاوت است. بخش های لاله آباد ، مرکزی و امیر کلا بدلیل هموار و پست بودن سطح زمین از آب هوای معتدل خزری بهره می برند. بخشهای گتاب، بابلکنار، بندپی شرقی و بندپی غربی به واسطه داشتن نا همواری در ارتفاعات خود از آب و هوای ملایم کوهستانی بهره می برند. از خصوصیات بارز آب و هوای جلگه ای می توان به آن اشاره کرد این است که:

  • بارش‌های جوی که خصوصا در فصل‌های خنک شدت می‌یابند.
  • درجه حرارت نسبتا ملایمی در فصل زمستان و گرم درفصل تابستان دارد
  • حرارت سالانه، اختلاف دمای کمی دارد

از باد های مهم و فصلی این منطقه میتوان به مواردی اشاره کرد: سورتوک ، ازسیبری درزمستان ،بادخوش اباد ، دره نور، اوزروا، گیل وا، بادسام [۱۳]


رودخانه‌ها[ویرایش]

نمایی از بابلرود در گذر از غرب شهر بابل
نمایی از بابلرود در حوالی دریای مازندران

بابلرود: این رود از رود های پر آب استان، در شهرستان بابل است که از کوههای سواد کوه سرچشمه می‌گیرد و شاخه مهم آن سجادرود است .این رود ۷۸ کیلومتر طول دارد که پس از گذر از غرب شهرستان بابل و آبیاری شالیزای‌های بابل، در بابلسر به دریای خزر(مازندران) می ریزد . مصب این رود محل خوبی برای تفریحات آبی است.عمق این رود در قسمت های مرکزی بسیار کم و در هنگام ریختن به دریا بسیار زیاد است.
بدلیل بده (دبی) بالای این رود، بر روی این رود و شاخه هایش سد های متعددی قرار دارد که عبارتند از:

  • سد خاکی البرز (سد آیت الله صالحی) : بزرگ ترین سد خاکی کشور
  • سد خاکی شیاده
  • سد خاکی سنبل رود
  • سد لاستيکی تنظيمی مياندشت


سجادرود(سَجِرو): منشأ اصلی این رود کوه های بلند بخش بندپی شرقی شهرستان بابل هستند که پس از گذشتن از ییلاق ها و روستاهای بخش بندپی شرقی و شرق شهر گلوگاه به بابلرود می ریزد. این رود یکی از شاخه های مهم بابلرود است.

کلا رود: این رود از کوه های بخش بندپی غربی واقع در ارتفاع ۲۲۰۰ روستای فیلبند شهرستان بابل سرچشمه می گیرد.این رود حدود ۶۰ کیلومتر طول دارد و عرض آن از ۳ متر تا۳۰ متر متفاوت است.کلا رود پس از گذر از مناطق ییلاقی و جنگلی بخش بندپی غربی و روستاهای بخش مرکزی شهرستان بابل در نزدیکی پل محمدحسن خان به بابلرود می ریزد.

آقارود: این رود کوچک که در روستای سیاه کلا محله شرقی قرار دارد پس از پیوستن به رود بابلرود به دریا می ریزد.[۱۴]


ناهمواریها[ویرایش]

ناهمواری های بابل و مازندران در یک نگاه

شهرستان بابل از دوبخش جلگه‌ای و کوهستانی تشکیل شده‌است:
بخش جلگه‌ای : شامل نواحی مرکزی وشمالی شهرستان بابل است .که از عقب نشینی دریا وتراکم رسوبات رودخانه‌های دامنه شمالی البرز به وجود آمده‌است.
بخش کوهستانی : بابل دارای جنگل‌های انبوه پهن برگ است که درختان آن بیشتر از نوع درختان ممرز وانجیلی است . مراتع این شهرستان درارتفاعات بلند ومناطق جنگلی گسترش دارند.[۱۵]


فرهنگ و هنر[ویرایش]

مطبوعات[ویرایش]

بابل از گذشته مهمترین شهر مازندران در عرصه فرهنگی بود، در ذیل صورت جراید و مجلات و سالنامه‌هایی که در شهرستان بابل منتشر شده‌اند به ترتیب حروف الفبا ذکر می‌نماییم.[۱۶] [۱۷] [۱۸]

آوای مازندران، ارمغان سالکی، اعتراف، انتقاد روز، بابل، بابلشهر، پیام طبرستان، پیک بابل، پیک شمال، جریده رسمی ثبت مازندران، جنگ مازندران، چنگال، روح الامین، زبان ملت، سالنامه ادبی پروانه، سالنامه میهن، شهروند مازندرانی، صدای مازندران، طبرستان، کیوان، گنج امروز، مازیار، هفته نامه طبری، ندای بابل.

در بابل با این سابقه ی درخشان در حوزه مطبوعات، اکنون تنها نشریه های بابل نامه' [۱۹] (هفته نامه خبری)، آوای مازندران (هفته نامه خبری)، دریاسر (هفته نامه خبری) و چشمه توسعه [۲۰] (ماهنامه فرهنگی اقتصادی) بر جای مانده است.

مجتمع فرهنگی هنری ارشاد بابل

همچنین بابلی‌های مقیم تهران نیز خبرنامه‌ای فرهنگی و هنری به اسم بارفروش را منتشر می‌کنند که البته مطالبش منحصر به بابل نیست و با هنرمندان و ادیبان استان مازندران مصاحبه می‌کند.

سینماها و سالن های نمایش[ویرایش]

سینما را در مازندران با بابل می شناسند چرا که اولین سینمای شمال کشور در سال ١٣٠٧ در بابل ساخته شد [۲۱] و پس از آن نیز سینماهای دیگری در بابل ساخته شد و تا مدت ها، هیچ شهری در مازندران سینما نداشت. از کل سینماهایی که در بابل تاسیس شد در حال حاضر ٤ سالن وجود دارد که ٢ سالن سینمای استقلال (داریوش) و ارشاد (پاسارگاد) به ترتیب در سال های ٧٩ و ٨١ تعطیل شدند و سالن سینما انقلاب (مهر) نیز با انجام بازسازی پس از تعطیلی چند ساله، به عنوان یکی از سینماهای ممتاز کشور کار خود را در کنار سینما آزادی (شهر فرنگ) بازساری شده ادامه می دهد. در زیر تاریخچه سینماهای بابل ذکر شده است: [۲۲]

نام سینما سال تاسیس وضعیت درجه ارزشیابی گنجایش تلفن آدرس
شاپور ١٣٠٧ تعطیل - - - -
حکیمی ١٣١٥ تعطیل - - - -
زیبا ٣١٧ تعطیل - - - -
استقلال(داریوش) ١٣٣٢ تعطیل مطلوب ٤٠٠ - خیابان مدرس
ارشاد(پاسارگاد) ١٣٤٠ تعطیل مطلوب ٤٠٠ - میدان ١٧ شهریور
انقلاب(مهر) ١٣٤٢ فعال ممتاز ٤٠٠ ٢٢٠٧٧٧٣-٠١١١ خیابان یوسف پوری [۲۳]
آزادی (شهر فرنگ) ١٣٥٢ فعال ممتاز ٤٠٠ ٣٢٣٤٨٢٢-٠١١١ خیابان مدرس [۲۴]
مجتمع فرهنگی سینمایی (سالن سینما) ١٣٨١ فعال ممتاز ٣٥٠ ٢١٩٧٧١٦-٠١١١ بلوار نوشیروانی
مجتمع فرهنگی سینمایی (سالن تئاتر) ١٣٨١ فعال ممتاز ٢٥٠ ٢١٩٧٧١٦-٠١١١ بلوار نوشیروانی

مجتمع فرهنگی سینمایی، مجهزترین و کاملترین مجتمع فرهنگی سینمایی در شمال کشور می‌باشد. این مجتمع در فضایی بالغ بر ۶۵۰۰ متر مربع زیر بنا، در سه طبقه ساخته شده‌است. این ساختمان دارای یک سالن اختصاصی تئاتر است یکی از پیشرفته ترین سالن‌های تئاتر در ایران محسوب می‌شود.در این مجتمع پیشرفته ترین سیستم صوتی و نمایش کشور و بهترین پرده اکران و پرده نمایش وجود دارد. همچنین این مجتمع دارای سالن‌های نمایشگاهی و گالری‌ها، کارگاه عکس و فیلم و... نیز می‌باشد.

جشنواره‌ها[ویرایش]

هر ساله جشنواره های متعددی در بابل برگزار می شود که از مهم ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

چهارمین جشنوراه بین‌المللی فیلم کوتاه وارش

جشنواره فیلم کوتاه وارِش[ویرایش]

جشنواره فیلم کوتاه وارِش یکی از قدیمی ترین جشنواره ی استان مازندران است که توسط مهدی قربان پور مستند ساز مازندرانی در سال ۱۳۷۸ در شهرستان بابل پایه گذاری شد. این جشنواره در مجتمع فرهنگی هنری ارشاد بابل هر دو سال برگزار می‌گردد.
جشنواره فيلم كوتاه وارش («وارِش» در زبان محلی مازندرانی به معنی «باران» می باشد) مهمترین جشنواره استان مازندران به شمار می‌رود. این جشنواره در اولین دوره در سطح استانی، دومین دوره در سطح منطقه ای(با حضور مازندران، خراسان، گیلان، سمنان، گلستان)، سومین دوره در سطح ملی، و چهارمین دوره در سطح بین المللی(با حضور روسیه، آذربایجان، ارمنستان، ترکمنستان، تاجیکستان، قزاقزستان، گرجستان و … ) و ... برگزار شد.[۲۵]


جشنواره ملی بهار نارنج[ویرایش]

جشنواره ملی بهار نارنج _ بوستان نوشیروانی بابل _ اردیبهشت ۱۳۹۲

جشنواره ملی بهار نارنج، از جمله آیین سنتی مازندرانی هاست که همه ساله این جشنواره در شهرستان بابــل برگزار میگردد. كليد اين جشنواره براي اولين بار، در شهرستان بابل، در دهه ۷۰ زده شد.[۲۶] این آیین در شورای عالی ثبت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور، با عنوان «جشنواره ملی بهار نارنج مازندران»، به ثبت ملی رسیده[۲۷] و دبیر خانه دائمی این جشنواره در این شهر دایر شده است[۲۸]. هر ساله چند صد مقاله به این جشنواره فرستاده می شود و مورد بررسی قرار می گیرد.[۲۹]

این جشنواره ملی در اردیبهشت ماه هر سال، با شکوه خاصی، در بوستان نوشیروانی بابل، برگزار می شود. هدف این جشنواره، احیای این آیین سنتی، صنعتی کردن این آیین و ايجاد فضايي بانشاط و مبتني بر صميميت و تقويت فرهنگ مهروزي با طبيعت است.[۳۰]

با توجه به مستندات تاريخي و با عنايت به شواهد موجود، شهرستان بابــل در فرهنگ عمومي كشور و مازندران، به عنوان «شهر بهار نارنج» شناخته مي شود.[۳۱] تراکم و تعداد زیاد درخت های نارنج (وجود بيش از ۵۰۰ هزار اصله درخت نارنج) در محدوده اين شهر دليل مبرهني بر اين باور تاريخي است.[۳۲]


نگارخانه ها[ویرایش]

نگارخانه های بابل شامل: نگارخانه آبی، نگارخانه مولائیان، نگارخانه آفتاب، نگارخانه هنر پویا، نگارخانه هنر و نگارخانه روحاً می باشد.

کتاب‌خانه‌ها[ویرایش]

در حال حاضر 8 کتابخانه در بابل مشغول فعالیت هستند و ٣ کتابخانه در حال ساخت می باشد. کتابخانه های بابل عبارتند از:[۳۳]

  • کتابخانه عمومی شماره ١
  • کتابخانه شهیدان نجاریان [۳۴]
  • کتابخانه آیت اله روحانی
  • کتابخانه امامزاده یحیی
  • کتابخانه حجر بن عدی گتاب
  • کتابخانه عمومی امیرکلا
  • کتابخانه عمومی بندپی شرقی
  • کتابخانه عمومی بندپی غربی


مراکز آموزش عالی[ویرایش]

ردیف نام مرکز عنوان نوع وبگاه
1 دانشگاه علوم پزشکی بابل دانشگاه دولتی http://www.mubabol.ac.ir
2 دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل دانشگاه دولتی http://www.nit.ac.ir
3 دانشگاه فرهنگیان- مرکز آموزش عالی شهید رجایی بابل دانشگاه دولتی http://www.rajaee-ttc.ir
4 دانشکده فنی امام صادق بابل دانشکده دولتی http://www.baboltc.ac.ir
5 دانشگاه علوم و فنون مازندران دانشگاه غیرانتفاعی http://www.ustmb.ac.ir
6 دانشگاه پیام نور- مرکز بابل دانشگاه پیام نور http://www.babol.mpnu.ac.ir
7 دانشگاه پیام نور- واحد بندپی دانشگاه پیام نور http://www.bandpey.mpnu.ac.ir
8 دانشگاه آزاد اسلامی- واحد بابل دانشگاه آزاد http://www.baboliau.ac.ir
9 دانشگاه علمی و کاربردی- واحد بابل دانشگاه علمی کاربردی http://www.unbabol.com
10 مرکز آموزش علمی و کاربردی فرهنگ و هنر- واحد 4 بابل موسسه علمی کاربردی https://babolfh4.pafcoerp.com
11 مرکز آموزش علمی و کاربردی جهاد دانشگاهی- واحد بابل موسسه علمی کاربردی http://www.babol.iastjd.ac.ir
12 مؤسسه آموزش عالی صنعتی مازندران موسسه غیرانتفاعی http://www.mit.ac.ir
13 موسسه آموزش عالی علوم و فناوری آریان موسسه غیرانتفاعی http://www.aryan.ac.ir
14 موسسه آموزش عالی طبری موسسه غیرانتفاعی http://www.tabari.ac.ir
15 موسسه آموزش عالی راه دانش بابل موسسه غیرانتفاعی http://www.rahedanesh.ac.ir
16 آموزشکده فنی و حرفه ای سما- واحد بابل آموزشکده آزاد http://www.babol-samacollege.ir
17 آموزشکده فنی و حرفه ای الزهرا- واحد بابل اموزشکده آزاد http://www.alzahrababol.ac.ir


نامداران[ویرایش]


اماکن گردشگری طبیعی[ویرایش]

دریاچه پشت سد البرز

دریاچه‌ها[ویرایش]

دریاچه(آب بندان) یکی از روستاهای بابل
جنگل های شیاده
جنگل های بندپی در پاییز
جنگل های بابلکنار
آبشار شیخ موسی
آبشار گزو در بابلکنار

دریای مازندران (دریای کاسپین): دریا مازندران در ۱۵ کیلومتری شمال این شهر قرار دارد.

دریاچه سد البرز:این سد در جنوب شرقی بابل و در منطقه لفور واقع است و یکی از زیباترین سدهای خاورمیانه و بزرگ ترین سد خاکی کشور به شمار می آید.

دریاچه سد شیاده: این سد در جنوب غربی بابل و در بخش بندپی غربی و روستای شیاده واقع است.

دریاچه کامی کلا: این دریاچه در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل و در اطراف کوه‌های البرز قرار دارد. دریاچهٔ کامیکلا دارای چشم انداز کوه و جنگل می‌باشد.

دریاچه آب بندان رمنت: این آب بندان در روستای رمنت از توابع بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.

نمایی از سواحل دریای مازندران در بابلســر

جنگل‌ها[ویرایش]

جنگل لفور: این جنگل در جنوب شرقی شهرستان بابل قرار دارد.

جنگل نارنجلو: این جنگل که حفاظت شده‌است در بخش بندپی غربی قرار دارد.

جنگل شیاده: این جنگل زیبا در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد که به دلیل مرتفع بودن سد شیاده را می‌توان از بالای آن مشاهده کرد.

جنگل بزچفت: این پارک جنگلی حفاظت شده در بخش بابل کنار شهرستان بابل و در روستای درونکلا شرقی و بزچفت قرار دارد.

جنگل ویوج: این جنگل در جادهٔ شیاده واقع در بخش بندپی شهرستان بابل قرار دارد. این جنگل حدود بیست هکتار می‌باشد.


آبشارها[ویرایش]

آبشار کیمون
چشمه آبگرم ازرو ( ازرود)

آبشار حاجی شیخ موسی: این آبشار در روستای شیخ موسی و بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.

آبشار تیرکن: این آبشار در روستای تیرکن و بخش بابلکنار شهرستان بابل قرار دارد.

هفت آبشار: این آبشار که دارای هفت آبشار کوچک متوالی می‌باشد در روستای درازکلا٬بخش بابل کنار شهرستان بابل قرار دارد. برای رسیدن به آبشار هفتم باید مسافت بسیار زیادی را طی کرد.

آبشار کیمون: این آبشار در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.

آبشار گزو: این آبشار در بخش بابلکنار شهرستان بابل قرار دارد.


چشمه‌ها[ویرایش]

چشمه آب گرم اَزرو: این چشمهٔ آب گرم در روستای آری از توابع بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. که دارای جاذبه‌های توریستی فراوانی می‌باشد.

ییلاق‌ها[ویرایش]

شهرستان بابل دارای ییلاقات بسیار زیادی است از جمله شیج موسی، لهه، شاه لینگ چال، نیراسم و همچنین سلبن، انیژدون، تته، گلیران، کلاپی، دمیلرز، اتاقسی، دوزاقبن و ...

فیلبند: این ییلاق مرتفع ترین ییلاق استان مازندران است که در بخش بندپی غربی شهرستان بابل قرار دارد. در این ییلاق یک تپهٔ بلند قرار دارد که از بالای آن می‌توان شهرهای بابل، آمل، قائمشهر، ساری و شهرهای اطراف به همراه دریای مازندران را دید.

شیخ موسی: این ییلاق در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد و دارای دو زیارتگاه به نام‌های حاج شیخ موسی و امامزاده عبداله می‌باشد.

ورزنه: این ییلاق در منتهی‌الیه مرز جغرافیایی بابل واقع شده که برای رسیدن به این روستای کوهستانی زیبا و بکر باید از مسیر سخت و دشوار با پیچ‌های خطرناک عبور کرد. این روستا توسط کوههای اطراف آن احاطه شده و دارای آب بسیار گوارا و سرد می‌باشد که مورد توجه بسیار بازدید کنندگان قرار گرفته‌است. اگرچه این روستا نیز مانند بسیاری از روستاهای کوهستانی مازندران در اثر زلزله سال ۱۳۱۸ بکلی تخریب شد ولی دوباره آباد گردید. ورزنه در سال ۱۳۷۹ به کارفرمایی شرکت مخابرات استان مازندران (مدیرعامل خسروی) واجرای سیدحسن حسینی اصل، دارای یک مرکز مخابراتی رادیویی گردید. ساخت این مرکز مخابراتی در حالی انجام گردید که این روستا از یک مسیر امن برخوردار نبود. روستای ورزنه از سمت غرب به روستاهای اندوار و نشل آمل، از سمت جنوب بعد از طی مسافت بسیار دشوار به شیخ موسی می‌رسد.

لهه: دور نمای بسیار زیبائی داشته و به ییلاق شیخ موسی مشرف می‌باشد.

انیژدون: دارای میوه‌های درختی خیلی کوچک و خوشمزه‌ای است و همچنین پر از گل و سبزه

شالدرکا (طایفه طالش):این ییلاق در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. شالدرکا ۱۰ کیلومتر با شیخ موسی فاصله دارد. واز مناطق خوش آب و هوا محسوب می‌شود و از جاذبه‌های گردشگری خوبی برخوردار است که اولین دوره بازی‌های بومی محلی یاد واره پهلوان محمد محمدزاده طالش و بردران در ۱۳۹۱ در آن برگزار گردید.

نمایی از ارتفاعات بابل

شالینگچال: این ییلاق که از سردترین ییلاق‌های مازندران است در بخش بندپی شرقی قرار دارد. بالاتر از شیخ موسی و آره قرار دارد در فصل بهار منطقه بسیار سرسبز و دارای چشم انداز زیبای می‌باشد.

دور نمایی از یـیـلـاق لــــــهــه

اماکن مذهبی[ویرایش]

اماکن تاریخی[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست جاهای تاریخی بابل


  • کاروانسرا ها: بابل بعنوان یک مرکز تجاری که دارای کارونسراها و دکان‌های معتبر بوده‌است، توجه ناصرالدین شاه رادر ۱۲۹۲ ه. ق هنگامی که وی در حال انجام دومین سفر خودبه مازندران بود، جلب کرده وی در سفرنامه خود نوشته‌است،، شهربارفروش از بلاد معظمه مازندران و پرجمعیت و مرکز تجارت شده‌است، وکاروانسرا دکاکین معتبره دارد، تعدادی از کاروانسراهای معروف بابل:
  1. کاروانسرای امین الملک
  2. کاروانسرای مفتخرالممالک (شهریارپور)
  3. کاروانسرای معتمد (در چهارسوق)
  4. کاروانسرای حضرت (چهارسوق)
  5. کاروانسرای سه راه چال (چهارسوق)
  6. کاروانسرای قیصریه (چهارسوق)
  7. کاروانسرای حاج محمد حسن (در محله بازار)
  8. کاروانسرای ارس (در محله بازار)
  9. کاروانسرای حاجی علیرضا بلورچی (در محله بازار اول)
  10. کاروانسرای لعلی (دربیسر تکیه)
  11. کاروانسرای حاج علی اکبر سبزعلیان (شهدا)
  12. کاروانسرای شهمیری (نزدیک مسجد جامع)
  13. کاروانسرای حاج محمدعلی ایمانی (سه راه فرهنگ)
  14. کاروانسرای داداشپور (سه راه فرهنگ)
  15. کاروانسرای پلنگ (سبزه میدان)
  16. کاروانسرای ملک (تخریب)
  17. کاروانسرای شاه عباس (تخریب)
  18. کاروانسرای دقیق (تخریب)
  19. کاروانسرای حاج کریم کریمی (تخریب)
  20. کاروانسرای حاجی طالبیان (تخریب)
  21. کاروانسرای آقا سید حسن مولانا (تخریب)




منابع[ویرایش]

  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وب‌گاه رسمی وزارت کشور ایران. بازبینی‌شده در آبان ۱۳۸۹. 
  2. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390، جمعیت تا سطح آبادی بر حسب سواد»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی مرکز آمار ایران. بازبینی‌شده در آبان ۱۳۸۹. 
  3. «مخابرات استان مازندران». 
  4. «فرمانداری ویژه شهرستان بابل». 
  5. «نتایج سرشماری سال 1390». 
  6. بابل شهر بهار نارنج، نوشته گروه مولفان، نشر چشمه، 1379
  7. آب یابی و آب رسانی، نوشته ی کمیته علمی مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن
  8. لغت نامه دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران، بل [بُ] (پیشوند)
  9. پژوهشی در زمینه ی نام های باستانی مازندران، دکتر حسن حجازی کناری، انتشارات روشنگران، تهران، 1372
  10. «نماینده مردم شریف بابل(حسین نیاز آذری). بابل شناسی». 
  11. «بخشداری بابلکنار». 
  12. «فرمانداری بابل.بخش گتاب». 
  13. «شهرداری بابل. بابل شناسی». 
  14. «نماینده مردم شریف بابل(حسین نیاز آذری). بابل شناسی». 
  15. «شهرداری بابل. بابل شناسی». 
  16. فهرست روزنامه‌هاي موجود در كتابخانه ملي ايران، نوشته بیژن سرتیپ زاده و کبری خداپرست، کتابخانه ملی ایران، ١٣٥٦
  17. مطبوعات ايران، نوشته مسعود برزین، شرکت سهامی افست، ١٣٥٤
  18. طبوعات ايران از شهريور ١٣٢٠تا ١٣٣٦، نوشته حسین ترابیان، اطلاعات، ١٣٣٦
  19. هفته نامه بابل نامه
  20. هفته نامه بابل نامه
  21. [۱]
  22. جدید آنلاین
  23. حوزه هنری استان مازندران
  24. حوزه هنری استان مازندران
  25. «خبرگزاری شمال آرت، تاریخچه برگزاري جشنواره فيلم وارش». 
  26. خبرگزاری شمال فردا
  27. «صنایع نیوز». 
  28. «خبرگزاری فارس». 
  29. «شورا اسلامی شهر بابل». 
  30. خبرگزاری شمال فردا
  31. «خبرگزاری ایسنا». 
  32. خبرگزاری شمال فردا
  33. نهاد کتابخانه های عمومی کشور
  34. کتابخانه شهیدان نجاریان