البرز

برای دیگر کاربردها، البرز (ابهام‌زدایی) را ببینید.

—  رشته‌کوه   —
البرز
کوه‌های البرز در زیر ابرها، نمایی از سوی تهران
کوه دماوند در زمستان
—  موقعیت سیاسی  —
کشور	ایران
منطقه	فلات ایران
بخشی از	-
—  موقعیت جغرافیایی  —
بلندترین نقطه	دماوند
ارتفاع	۵۶۷۱ متر

البرز رشته کوهی در بخش شمالی ایران است.

این رشته کوه از سوی غرب از تالش جمهوری آذربایجان آغاز می‌شود و در سوی شرق تا درون ترکمنستان و افغانستان ادامه می‌یابد. بخش بزرگی از البرز در راستای کنارهٔ جنوبی دریای مازندران کشیده شده‌است. در این بخش، جبههٔ شمالی البرز سرسبز و جبههٔ جنوبی آن خشک است. دلیل این تفاوت این است که رشته کوه البرز همچون سدی طبیعی از گذر رطوبتِ برخاسته از دریای خزر به سوی جنوب جلوگیری می‌کند و بیشتر این رطوبت در جبههٔ شمالی البرز می‌بارد.

بلندترین کوه البرز، کوه دماوند (۵۶۷۱ متر) است که در نزدیکیتهران و در شهرستان آمل قرار دارد. دامنه‌ها و دره‌های البرز از تفرجگاه‌های مهم مردم استان‌های تهران، البرز، قزوین و سمنان است. از مهم‌ترین رودهای دامنهٔ شمالی البرز سفیدرود و دامنه‌های جنوبی کرج و جاجرود را می‌توان نام برد.

رشته کوه البرز و قلهٔ دماوند و به خصوص قارن کوه (قاف) در ناحیهٔ شمال سمنان نقش برجسته‌ای در متون تاریخی طبرستان و افسانه‌های ایرانی دارند.

از جمله قلل کوهنوردی آن دماوند، علم‌کوه، خلنو، آزادکوه، شاه‌البرز، سیالان، وروشت، دوبرار، توچال و پهنه‌حصار می‌باشند.

ریشه لغوی

در اوستا «هره بره زئیتی» Harā Bərəzaitī پهلوی «هره برز» یا «هربورس» مرکب از دو جزء: هر، به معنی کوه و برز به معنی بالا و بلند و بزرگ یعنی کوه بلند و مرتفع. در ادبیات پارسی «برزکوه» هم به معنی البرز آمده و ترجمهٔ تحت اللفظی آن است.

قله‌ها

البرز مرکزی

رشته کوه البرز در شمال تهران

• دماوند، ۵۶۷۱ متر
• آزاد کوه، ۴۳۹۵ متر
• خلنو، ۴۳۷۵ متر
• ناظر بزرگ (شکر لقاس)، ۴۳۵۰ متر
• پالان گردن، ۴۲۵۰ متر
• کلون بستک، ۴۲۰۰ متر
• سرکچال، ۴۱۵۰ متر
• وروشت، ۴۱۰۰ متر
• خرسنگ، ۴۱۰۰ متر
• توچال، ۳۹۶۰ متر
• مهرچال، ۳۹۲۰ متر
• آتشکوه، ۳۸۵۰ متر
• شاه‌نشین، ۳۸۵۰ متر

البرز غربی

• سیالان، ۴۲۵۰ متر
• شاه البرز، ۴۲۰۰ متر
• خشچال، ۴۱۸۰ متر
• ناز، ۴۱۰۰ متر
• کهار، ۴۰۵۰ متر

منطقه تخت سلیمان

• علم کوه، ۴۸۵۰ متر
• خرسان شمالی، ۴۶۸۰ متر
• خرسان جنوبی، ۴۶۵۹ متر
• تخت سلیمان، ۴۶۵۹ متر
• سیاه‌سنگ، ۴۶۰۹ متر
• هفت خوان، ۴۵۳۷ متر
• چالون، ۴۵۱۶ متر
• سیاه گوک جنوبی، ۴۵۰۰ متر
• سیاه گوک شمالی، ۴۴۴۵ متر
• سیاه کمان، ۴۴۷۲ متر
• شانه کوه، ۴۴۶۵ متر
• کالاهو، ۴۴۱۲ متر
• گردونکوه، ۴۴۰۲ متر
• میان سه چال، ۴۳۴۸ متر
• لشگرک، ۴۲۵۶ متر
• زرین کوه، ۴۲۰۰ متر
• آلانه سر، ۴۰۵۰ متر
• کرما کوه، ۴۰۲۰ متر
• پسند کوه، ۴۰۰۰ متر
• سیاه لیز، ۳۹۷۵ متر

نقشهٔ البرز مرکزی	قله‌ها:	۱ علم‌کوه
-۲۵ متر تا ۵۰۰ متر     ۵۰۰ متر تا ۱۵۰۰ متر     ۱۵۰۰ متر تا ۲۵۰۰ متر     ۲۵۰۰ متر تا ۳۵۰۰ متر     ۳۵۰۰ متر تا ۴۵۰۰ متر     ۴۵۰۰ متر تا ۵۶۷۱ متر	۲ آزادکوه	۳ دماوند
	۴ دوبرار	۵ دوخواهران
	۶ قلعه‌گردن	۷ گرگ
	۸ خلنو	۹ مهرچال
	۱۰ میشینه‌مرگ	۱۱ ناز
	۱۲ شاه البرز	۱۳ سیالان
	۱۴ توچال	۱۵ وروشت
	۱۶ پهنه‌حصار
	رودها:	۰
	۱ الموت	۲ چالوس
	۳ دوهزار	۴ هَراز
	۵ جاجرود	۶ کرج
	۷ کجور	۸ لار
	۹ نور	۱۰ سرداب
	۱۱ سه‌هزار	۱۲ شاهرود
	شهرها:	۱ آمل
	۲ چالوس	۳ کرج
	سایر:	D دیزین
	E امامزاده هاشم	K تونل کندوان
	* سد لتیان	** سد لار

پیوند به بیرون

• دید ماهواره‌ای از البرز خاوری، البرز باختری