شهرستان گنبد کاووس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
برج قابوس بن وشمگیر

شهرستان گنبد کاووس یکی از شهرستانهای ایران است که در استان گلستان قرار گرفته است. جمعیت آن در سال ۱۳۹۰، برابر با ۳۲۵٬۷۸۹ نفر بوده است[۱]. اغلب ساکنان این شهرستان را ترکمن‌های ایرانی تشکیل می‌دهند. همچنین مهاجران بسیاری از مناطق دیگر از جمله سیستان و بلوچستان، آذری‌ها، شاهرود، سمنان و خراسان در این شهرستان زندگی می‌کنند.[۲]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

شهر: گنبد کاووس

شهر: اینچه‌برون.

نام[ویرایش]

گنبد یا گنبد کاووس یا گنبد قابوس که پیشتر جرجان یا گرگان خوانده می‌شد. گرگان (نام سابق گنبد کاووس) نام شهر و شهرستان و نیز نام سرزمینی باستانی در جنوب شرقی دریای خزر است. در زبان باستانی آن را گورگان و ورکان و در زبان یونانی هیرکان یا هیرکانیا و در زبان عربی جرجان می‌گفتند. (شهر و شهرستانی که امروز گرگان خوانده می‌شود تا سال ۱۳۱۶ شمسی موسوم به استرآباد بود، و کل منطقه گرگان قدیم، در تقسیمات کشوری امروز، استان گلستان نام دارد.)

تاریخچه[ویرایش]

کاوشهای باستان‌شناسی پیشینه تمدن این منطقه را ۵ تا ۶ هزار سال اعلام کرده‌اند. با این تمدن کهن، تاریخی پرفراز و نشیب، آثار و بقایای باستانی فراوان و با دانشمندانی نامدار و اقوامی مقتدر و نجیب، گرگان (کنبد کاووس) جایگاهی رفیع و سهمی ارزشمند در تاریخ و تمدن باشکوه ایران دارد. با ورود اسلام و در سده‌های آغازین آن ایالت گرگان جایگاه ارزشمندی در شکوفایی فرهنگ و تمدن اسلامی داشت. شهرهای جرجان از این ایالت مهد دانشمندان بزرگ آن دوران بود. عنصرالمعالی کیکاوس (از آخرین امیران آل زیار و نگارنده کتاب گرانقدر قابوس‌نامه) و عبدالقاهر جرجانی (صاحب تألیفات گرانبها در صرف و نحو و معانی و بیان عربی) در تحول ادبیات فارسی و عربی نقش مهمی داشتند. قابوسنامه را، همچنین، مجموعه تمدن اسلام پیش از مغول نام نهاده‌اند.

در علم پزشکی نیز این منطقه سهم عمده‌ای در جهان اسلام داشته به‌گونه‌ای که دو تن از معروفترین پزشکان ایران و جهان، ابوسهل مسیحی و سیداسماعیل (حکیم) جرجانی صاحب دایره‌المعارف ذخیره خوارزمشاهی، از این سرزمین بوده‌اند. این سرزمین که طول تاریخ از ایالت‌های مهم ایران بود، در سال ۱۳۱۶ به سرزمین مازندران ملحق گردید. این اقدام در طول شش دهه موجب عقب‌ماندگی و رکود منطقه در تمامی ابعاد رشد و توسعه شد.[نیازمند منبع]

منابع[ویرایش]