شهرستان نیشابور

برای دیگر کاربردها، نیشابور (ابهام‌زدایی) را ببینید.

شهرستان نیشابور

اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	خراسان رضوی
نام‌های پیشین	ربع نیشابور
مردم
جمعیت	۴٣٣٬١٠۵ ^[۱]
زبان‌های گفتاری	فارسی( گویش نیشابوری) ترکی (ترکی خراسانی)، کردی(کرمانجی)
مذهب	اسلام؛ شیعه(دوازده امامی و اسماعیلی)
جغرافیای طبیعی
مساحت	۳/۸۹۲۵
داده‌های دیگر
فرماندار	سید جلال هاشمی
وب‌گاه	http://www.rovzane.com/
شهرها
بار، چکنه، خرو، دررود، عشق‌آباد، فیروزه قدمگاه، نیشابور
تعداد بخش‌ها
زبرخان، طاغنکوه، میان جلگه، سرولایت، مرکزی. جداشده: کدکن تحت جلگه،

روستای دیزباد.بخش زبرخان. شهرستان نیشابور.

آرامگاه عطار نیشابوری.

آرامگاه حکیم عمر خیام نیشابوری در نیشابور

شهرستان نیشابور یکی از شهرستانهای مهم استان خراسان رضوی است. شهر نیشابور مرکز این شهرستان است. شهرستان نیشابور پس از شهرستان مشهد با جمعیتی نیم میلیون نفری به عنوان دومین شهرستان پرجمعیت خراسان رضوی شناخته می‌شود.

جغرافیا [ویرایش]

این شهرستان در حد فاصل مدار ۳۵ درجه و چهل دقیقه تا ۳۶ درجه و۵۰ دقیقه و طول جغرافیایی ۵۸ درجه و۱۵ دقیقه تا ۵۹ درجه و ۱۵ دقیقه قرار گرفته و از شهرستان‌های شمالی استان خراسان رضوی می‌باشد. شهرستان نیشابور، از شمال با شهرستان قوچان از شرق با چناران و مشهد از جنوب با تربت حیدریه و کاشمر از غرب با سبزوار و از شمال غرب با فاروج از استان خراسان شمالی مرتبط است و در مسیر جاده ابریشم و مسیر ترانزیتی تهران-مشهد-افغانستان واقع می‌باشد. سالانه میلیون‌ها زائر حرم علی بن موسی‌الرضا از آن عبور می‌کنند و همچنین از طریق دو جاده فرعی به قوچان و کاشمر نیز متصل است. در نتیجه این شهرستان، از موقعیت ژئوپلیتیک بسیار خوبی برخوردار می‌باشد.

آب و هوا [ویرایش]

. هوای بخشهای بارو سرولایت، قدمگاه، فدیشه و حومه معتدل و هوای قراء و قصباتی که در کوه و دره‌های بینالود واقع شده‌اند سرد است، لیکن دهستان عشقآباد و طاغنکوه که در جنوب این شهرستان قرار دارند شوره زار و گرمسیر است به خصوص در فصل بهار و پائیز بادهای شدیدی در این محل می‌وزد، در بعض سالها بر اثر شدت وزش باد قسمتی از زراعت اهالی زیر شن مستور می‌شود.

تقسیمات کشوری [ویرایش]

این شهرستان طبق آخرین تقسیمات کشوری ایران متعلق به استان خراسان رضوی بوده. شهرستان نیشابور پس از شهرستان مشهد به عنوان دومین شهرستان پرجمعیت خراسان رضوی شناخته می‌شود و خود شامل چهار بخش، هفت شهر و ۱۳ دهستان به شرح زیر می‌باشد:

بخش مرکزی به مرکزیت شهر نیشابور و شامل دهستانهای درب قاضی به مرکزیت روستای خوجان - دهستان ریوند به مرکزیت روستای شادمهرک - دهستان مازول به مرکزیت روستای قطن آباد - دهستان فضل به مرکزیت روستای ابوسعدی
بخش زبرخان به مرکزیت شهر قدمگاه رضوی و شامل دهستان‌های اردوغش به مرکزیت روستای ساحل برج و اسحاق آباد به مرکزیت روستای اسحاق آباد. در بخش زبرخان به جز شهر قدمگاه، شهر دررود (نگین سبز بینالود) و شهر خروین (ماسوله خراسان) قرار دارند. این بخش صنعتی و کشاورزی است و خوش آب و هواترین منطقه نیشابور است.
بخش سرولایت به مرکزیت شهر چکنه و شامل دهستان‌های سرولایت به مرکزیت روستای عبداله گیو و دهستان برزنون به مرکزیت روستای برزنون.
بخش میان جلگه به مرکزیت شهر عشق آباد و شامل دهستان‌های عشق اباد به مرکزیت شهر عشق اباد و دهستان غزالی به مرکزیت روستای فدیشه و دهستان بلهرات به مرکزیت روستای گلبوی سفلی.

بخش‌ها و دهستان‌ها به تفکیک [ویرایش]

بخش مرکزی شهرستان نیشابور

شهرها: نیشابور

بخش زبرخان

شهرها: دررود، قدمگاه و خرو.

بخش سرولایت
- دهستان سرولایت
- دهستان برزنون

شهر: چکنه

بخش میان‌جلگه

شهرها: عشق‌آباد

بخش طاغنکوه
- دهستان طاغنکوه شمالی
- دهستان طاغنکوه جنوبی

شهر: همت‌آباد

جغرافیای طبیعی [ویرایش]

جلگه نیشابور از شمال و شرق به بلندترین ارتفاعات استان؛ یعنی، ارتفاعات معروف بینالود از جنوب به ارتفاعات کوه سرخ کاشمر و چهل تن تربت حیدریه و از غرب به کویر سبزوار ختم می‌شود و از حاصلخیزی بسیار بالایی برخوردار است، به طوری که این شهر را به آب و هوای خوب و باغات سرسبز و تنوع میوه‌هایش می‌شناسند. اکثر مناطق حاصلخیز و پر جمعیت در شمال این شهرستان قرار دارند، به طوریکه ۶ شهر از هفت شهر آن نیز در این منطقه واقع شده‌اند و رودخانه‌های بسیاری در آن جریان دارند که مهم‌ترین آنها رودخانه کال شور سبزوار است که از ارتفاعات این شهرستان سرچشمه گرفته و پس از عبور از سبزوار به دشت کویر می‌ریزد و سایر رودخانه‌ها عبارت‌اند از درود، خور، بوژان، باغرود، میرآباد، طاغان، بار، بقیع و سرولایت. ارتفاعات این شهرستان هرچند در ردیف صد قله بلند ایران قرار دارند اما به دلیل شباهت به رشته کوه‌های البرز، از زیبایی کم نظیری برخوردارند. بلندترین قله این شهرستان یعنی بینالود با ارتفاع ۳۲۱۱ متر به بام خراسان شهرت دارد و در نزدیکی روستای بوژان قرار دارد. سایر قلل عبارت‌اند از شیرباد به ارتفاع ۳۱۴۰ متر، طاغنکوه به ارتفاع ۳۰۶۹ متر، بقیع (۲۷۱۳ متر)، عطائیه (۲۳۱۰ متر)، گرماب (۲۰۷۶ متر).

دین و مذهب [ویرایش]

مسلمانان ۹۹٪ جمعیت شهرستان نیشابور را تشکیل می دهند که مذهب شیعه دوازده امامی اکثریت و شیعه اسماعیلی اقلیت است.مسیحی ها %۰۱۶/۰ و زرتشتی ها %۰۳/۰ پیروان سایر ادیان در شهرستان نیشابور هستند

زبان و گویش [ویرایش]

در مورد گویش فارسی زبان نیشابور این مقاله‌ها را ببینید:گویش نیشابوری، لهجه نیشابوری

گویش فارسی زبانان این شهرستان گویشی منحصر بفرد و خاص بین فارسی زبانان دیگر مناطق است. در این گویش کلمات اصیل فارسی و پهلوی به وفور دیده می‌شود. همچنین زبان ترکی خراسانی، و کردی گویش کرمانجی در شهرستان نیشابور رایج است.

جغرافیای انسانی [ویرایش]

بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۰ خورشیدی، شهرستان نیشابور ۴٣٣٬١٠۵ نفر جمعیت داشته‌ است.^[۱]

نگارخانه [ویرایش]

آرامگاه عمر خیام در شهر نیشابور.
آرامگاه عطار نیشابوری در شهر نیشابور.
آرامگاه کمال الملک در شهر نیشابور.
آرامگاه محمد محروق در شهر نیشابور.
مسجد چوبی که در دهکده چوبین نیشابور است.
مزار شهمیر، بنایی به جا مانده از دوران سلجوقی. گمان بر این است که این بنا مکان مقدسی برای زرتشتیان بوده‌است.
درون مزار شهمیر.
باغرود.
دیزباد.
فیروزه معروف ترین ره آورد شهر و شهرستان نیشابور.