بهشهر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بهشهر
Bagh-e-Shah2.jpg
کشور  ایران
استان مازندران
شهرستان بهشهر
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی تمیشان، پنج هزاره، اشرف البلاد
مردم
جمعیت ۸۹،۲۵۱ نفر سال۱۳۹۰[۱]
اطلاعات شهری
شهردار حمید آزموده
ره‌آورد انار، مرکبات و شالی
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۵۲
وبگاه http://behshahr.ir/

بـِهشَهر، از شهرهای خاوری استان مازندران، واقع در ایران و مرکز شهرستان بهشهر است.

جغرافیا[ویرایش]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

شهرها: خلیل شهر، رستمکلا و بهشهر

تاریخ[ویرایش]

تصویری از بهشهر اثر ژول لورن در ۱۸۴۸.

نام بهشهر پیش از دوره صفوی، تمیشه، نامیه، پنجهزاره، آسیابسر بوده‌است. چون مادر شاه عباس، بهشهری بوده، وی با مسافرت به بهشهر، این شهر را پایتخت تابستانی خود ساخته و نام آن را به اشرف‌البلاد، یعنی بهترین و شریف‌ترین شهرها، تغییر داده‌است. او، کاخ‌ها و عمارت‌هایی را در بهشهر بنا نهاد. رکن الاسفار، از درباریان دوره ناصری، در سفرنامه خود وجه تسمیه دیگری را برای اشرف ذکر می‌کند. او معتقد است زمانی که شاه عباس این شهر را به صورت مدرن و امروزی بنا نهاد، پاره‌ای از درباریان گفتند «هذا اشرف من فرح آباد» و همین کلمه به مذاق شاه خوش آمد.

بطور کلی ناحیه جنوبی دریای مازندران از گذشته بسیار دور از اهمیت سیاسی، تاریخی و نظامی فوق‌العاده‌ای برخوردار بوده‌است. بررسی وکاوشهائی که در سواحل دریای خزر در مکانهائی مانند سابقه غارهای هوتو و کمربند(در نزدیکی بهشهر) انجام گرفته‌است، قدمت این ناحیه را به دوره غارنشینی و تقریباً" ۱۰۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به ثبت رسانده‌است. تحقیقات دیگر موید آن است که در ادوار باستانی این منطقه یکی از حوزه‌های مهم تمدن قبل و بعداز تاریخ ایران بوده‌است.

تحقیقات بعمل آمده از متون تاریخی نشان می‌دهد که در اواسط قرن سوم هجری قمری دین اسلام در شکل علویان در این ناحیه نفوذ یافته‌است. شهرستان بهشهر در ابتداء بعنوان یکی از روستاهای حائز اهمیت با نامهای نامیه، کبود جامه، تمیشه، قره طغان پنج هزاره، واشرف معروف بوده‌است. در دوره صفویان، شکوفائی و رونق این ناحیه بیشتر گردید. علاقه شاهان صفوی به این منطقه باعث شد این شهر بعنوان پایتخت دوم صفویان انتخاب گردد.

بعد از احداث شهر، شاه عباس چندین هزار گرجی را به شهر اشرف کوچاند. شاه عباس هرگاه به مازندران می‌آمد اشرف را به دیگر نقاط آن ترجیح می‌داد. احتمالاً اولین گروه نمایندگان سیاسی انگلستان در اشرف البلاد به حضور شاه عباس رسیدند. اشرف البلاد در اثر جنگهای داخلی حملات ترکمن‌ها، افغان‌ها و حملات سپاهیان زند صدمات فراوان دید و به طور مکرر تخریب شد. نادر شاه هنگامی که اعزام جنگ بالزگی‌ها بود مدتی را در این شهر سپری کرد. محمد حسن خان قاجار علاقه زیادی نسبت به آن داشت و غالباً در این شهر اقامت می‌کرد، سکنه این شهر از اقوام مختلف تشکیل شده بود، از جمله مهاجران گرجی که شاه عباس آن‌ها را از قفقاز کوچانده بود، همچنین گروهی از خانواده‌های طالشی لنگران که از سواحل دریای خزر آمده بودند و جمعی هم از ثات‌ها که یکی از قبایل ایرانی بود.

اقتصاد[ویرایش]

انار شیرین، ترش، نارنگی، زیتون، پرتقال، برنج، دانه‌های روغنی آفتابگردان، کلزای بهشهر معروف بوده بهشهر از مراکز تولید تخمه، روغن نباتی و صابون در ایران است و کارخانه چیت سازی آن نیز قدمت زیادی داشت که متاسفانه در سال ۱۳۸۲ ورشکست شد و به مرور زمان تخریب گردید.[۲] منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی بندر امیرآباد نیز از مناطق اقتصادی روبه‌رشد در نزدیکی بهشهر است. همچنین وجود کارخانه بهپاک بهشهر که یکی از بزرگترین تولید کننده روغن نباتی و سویا در خاورمیانه است به این شهر زیبا وجهه خاصی داده است. قابل توجه است که این کارخانه محصولاتی مانند روغن نباتی لادن-بهار و سویای سبحان را تولید می‌کند. قابل ذکر است که بندر امیرآباد بهشهر در آینده‌ای نه چندان دور از بزرگترین بنادر شمال کشور خواهد شد و هم اکنون نیز تنها بندر شمال کشور است که خط راه آهن به آن متصل است.

صنعت و معدن[ویرایش]

صنایع

  • منطقه ویزه اقتقادی امیرآباد بهشهر

بنادر و دریانوردی و منطقه ویژه اقتصادی امیراباد بهشهر در شرق استان مازندران و فاصله ۵۱ کیلومتری مرکز استان با مختصات جغرافیایی۲۲/۵۳ شرقی و ۴۱/۳۶ شمالی قرار دارد، عملیات ساختمانی این بندر از سال ۱۳۷۵ آغاز گردید و در سال ۱۳۷۶ با توجه به موقعیت ممتاز و استعدادهای بالقوه از سوی شورای عالی مناطق ازاد بعنوان منطقه ویژه معرفی گردید، ظرفیتهای عملیاتی این بندر در فاز اول ۵/۶ میلیون تن بوده و برای فاز نهایی با ظرفیت ۱۸ میلیون تن طراحی شده است.

  • کریدور شمال - جنوب
کریدور شمال - جنوب، مناسبترین گزینه برای ارتباط تجاری آسیا و اروپا

در ادامه تحولات کریدورهای ارتباطی آسیا و اروپا، درسال ۱۹۹۳ وزرای حمل و نقل کشورهای اروپایی در اجلاس کمیسیون اروپا هلسینکی، مسیر دیگری را برای ارتباط تجاری قاره‌های آسیا و اروپا معرفی کردند که ارتباط ترانزیتی کشورهای شمال اروپا، اسکاندیناوی و روسیه از طریق ایران با کشورهای حوزه اقیانوس هند، خلیج فارس و جنوب شرقی آسیا برقرار می‌سازد. کریدور جدید که کریدور شمال ـ جنوب نامیده می‌شود، علاوه بر برقراری ارتباط تجاری و ترانزیتی کشورهای شمال اروپا، منطقه اسکاندیناوی و روسیه با سایر کشورهای اروپایی، از طریق عبور از قلمرو ایران و با استفاده از بنادر ایران در خلیج فارس، تا حوزه اقیانوس هند و کشورهای جنوب شرقی آسیا امتداد می‌یابد. با استفاده از مسیر کریدور شمال ـ جنوب، بخش وسیعی از کشورهای آسیایی و اروپایی می‌توانند به مبادله کالاهای تجاری خود بپردازند. تا پیش از شکل گیری کریدور شمال ـ جنوب، صاحبان کالا و بازرگانان حوزه خلیج فارس و اقیانوس هند، برای ارسال کالاهای خود به اروپای مرکزی، شمال اروپا و روسیه، عموماً از مسیر دریا و آبهای آزاد استفاده می‌کردند. دراین شیوه حمل، کالاها از طریق اقیانوس هند، دریای عمان، خلیج عدن، دریای سرخ و کانال سوئز به دریای مدیترانه راه می‌یابند. کالاهایی که مقصد نهایی آنها جنوب روسیه و اوکراین است از طریق دریای سیاه به بندر اودیسا و کالاهایی که مقصد آنها اروپای شمالی و شمال روسیه است، با گذر از تنگه جبل الطارق، اقیانوس اطلس، دریای مانش و دریای بالتیک به شمال اروپا، هلسینکی و یا بندرسن پترزبورگ انتقال می‌یابند. این شیوه حمل، برای تبادل کالاهای تجاری بین کشورهای حوزه اقیانوس هند و شمال اروپا، شیوه‌ای بسیار زمان بر و پرهزینه است و استفاده از مسیر کریدور شمال ـ جنوب می‌تواند صرفه جویی قابل توجهی در زمان و هزینه حمل کالا میان این کشورها در پی داشته باشد. بخش شمالی این کریدور در ایران بندر امیرآباد می‌باشد.

معادن[ویرایش]

  1. چمازی رستم کلاً (سنگ آهک)
  2. رستم کلای شرقی (سنگ آهک)
  3. کوهستان ۳(آپاتیت)

شهرک‌های صنعتی[ویرایش]

  1. شهرک صنعتی بهشهر
  2. ناحیه صنعتی سفیدچاه

مشاهیر[ویرایش]

آثار باستانی[ویرایش]

کاخ صفی آباد پیش از بازسازی درسال ۱۳۰۵
کاخ صفی آباد بعد از بازسازی و پیش از تبدیل به منطقه نظامی
  • کاخ صفی آباد که در حال حاضر کاربرد نظامی داشته و بازدید از آن میسر نیست ولی از تمام شهر می‌توان آن را دید.[نیازمند منبع]
کاخ صفی آباد در جنوب غرب شهر بهشهر و در بالای ارتفاعات منتهی به دشت قرار دارد. این کاخ در زمان شاه صفی نوه شاه عباس توسعه پیدا کرده و عمارت با شکوه صفی آباد مرهون توجه خاص شاه عباس بود. این کاخ در میان باغی زیبا به صورت بنایی مربع شکل که دارای ابعاد ۲۵ * ۲۵ متر بوده و در دو طبقه ساخته شد. ورودی کاخ در سمت شمالی قرار داشته که با عبور از پنج پله امکان دسترسی به داخل طبقه اول کاخ وجود دارد. طبقه اول دارای اتاقهای متعدد بوده که از طریق راهرو و هشتی امکان دسترسی به داخل آن وجود دارد. طبقه دوم نیز دارای راهرو و اتاق‌های زیبا است.
بنا بر روایت مورخان دیوارهای درونی کاخ دارای نقاشیهای گوناگون بوده که متأسفانه امروزه، اثری از آن بر جای نمانده‌است. از مصالح به کار رفته در این کاخ، سنگ، آجر و گچ است که در قرن اخیر بر اثر ویرانیهای پیاپی ساخته شد.[نیازمند منبع]
این کاخ در زمان حمله افغان‌ها آسیب دیده و در زمان نادر شاه تعمیر و بازسازی شد. این بنا در زمان قاجاریه نیز مورد مرمت قرار گرفت و در قرن اخیر کاملاً احیاء شده‌است.[نیازمند منبع]
  • سایت موزه و تپه تاریخی گوهرتپه
  • تالاب و منطقه حفاظت شده زاغمرز
  • شبه جزیره میانکاله (پناهگاه پرندگان مهاجر ازسیبری)
  • آتشکده کوسان
  • آبشار زیبای سنگ نو

باغ چهل ستون اشرف[ویرایش]

نوشتار اصلی: باغ جهل ستون بهشهر (بهشهر)


سنگ نو، واقع در بهشهر

باغشاه یا باغ دیوانخانه به سال ۱۳۵۶ به شماره ۱۳۵۷ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و هم اکنون نیز شهرداری بهشهر در عمارت آن مستقر و محوطه، به پارک عمومی تغییر کاربری داده است. (باغ چهلستون اشرف) دیوانخانه (واقع در استان مازندران، در زمین شیب‌دار دامنه شمالی کوه برزو) (پیشکوه جهان مورا) از شمال به جنوب ساخته شد. این باغ با ابعاد ۱۷۰متر عرض و ۵۵۰ متر طول، در سال ۱۰۲۱ هـ. ق به دستور شاه عباس طرح ریزی و طی چند سال احداث شده و محل بارعام و تشریفات شاه عباس و پذیرایی مهمانان بوده است. این باغ دارای دو خیادر بخش جنوبی، آب نهر پس از گذشتن از چهار حوضچه، از زیر بنا عبور کرده و روبه روی نمای شمالی، از آبشار کوچکی سرازیر و به استخر مستطیل بزرگ در محور شمالی ـ جنوبی (با ابعاد ۳/۳۶*۴۱۶ متر) مقابل عمارت می‎ریزد. دور تا دور استخر، در زمان شاه عباس اول گودال‎هایی برای قرار دادن شمع وجود داشته است که هنگام تشریفات، آنها را روشن می‎کردند و به همین مناسبت آن را حوض نور می‎نامیدند و به واسطه شیب زمین، آبشارهای کوچک با کف سینه کبکی، در محل ریزش آب از یک سطح به سطح دیگر در محور اصلی وجود دارد. بان اصلی می‎باشد که محور طولی باغ با چشم‌اندازی به سوی شمال و دریا است، و در نقطه تقاطع آنها، استخر بزرگ باغ قرار دارد.

در بخش جنوبی، آب نهر پس از گذشتن از چهار حوضچه، از زیر بنا عبور کرده و روبه روی نمای شمالی، از آبشار کوچکی سرازیر و به استخر مستطیل بزرگ در محور شمالی ـ جنوبی (با ابعاد ۳/۳۶*۴۱۶ متر) مقابل عمارت می‎ریزد. دور تا دور استخر، در زمان شاه عباس اول گودال‎هایی برای قرار دادن شمع وجود داشته است که هنگام تشریفات، آنها را روشن می‎کردند و به همین مناسبت آن را حوض نور می‎نامیدند و به واسطه شیب زمین، آبشارهای کوچک با کف سینه کبکی، در محل ریزش آب از یک سطح به سطح دیگر در محور اصلی وجود دارد.

از کاخ صفی آباد و تا باغ چهل ستون اشرف که به عمارت چهل ستون مشهور است، یک راه زیر زمینی احداث شده بود که در مواقع ضروری مورد استفاده عبور و مرور یا سایر جریان‌های دیگر می‌گردید. فاصلهٔ کاخ تا دریا در حدود ۱۶ کیلومتر است و در ایام سلطنت صفویه به ویژه شاه عباس کبیر این راه زیر زمینی جهت امور سوق‌الجیشی و جلوگیری از تهاجمات ازبکان و سایر ملل وحشی که در حول و حوش دریای خزر زندگی می‌کردند، استفاده می‌شد. در موازات کاخ صفی آباد چشمهٔ آبی موجود است که به چشمه «پلنگ خیل» شهرت دارد. این آب در ایام فرمانروایی صفویه با شکل روباز و قیمتی و نیز با تنپوشه‌های سفالی جریان داشت و در وسط ساختمان طبقه اول حرفی مرمر به شکل کثیر اطلاع احداث بود و در تمام طبقات ساختمان از دیواره و غیره به وسیلهٔ تنپوشه‌های سفالی آب جریان داشت تا تهویهٔ هوا برای ایام تابستان یا احتیاجات دیگر شود.

این کاخ تا سطح دریای خزر حدود ۶۵۰ متر ارتفاع دارد که چراغ‌های بندرترکمن و بندرگز ازآن نمایان است و تا ۳۰ کیلومتر چشم انداز دارد. این کاخ در حدود ۷۰ سال پیش طعمهٔ حریق شده و به کلی آثار و شکوه باستانی خود را از دست داد.[نیازمند منبع]

دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی[ویرایش]

کتابخانه‌های عمومی شهرستان بهشهر ۱- کتابخانه عمومی شهید هاشمی نژاد (شماره ۱ بهشهر) ۲- کتابخانه عمومی شیخ فضل الله تفضلی (شماره ۲ بهشهر) ۳- کتابخانه آیت الله ایازی (رستمکلا)۴- کتابخانه عمومی شیهد محمدیان (خلیل شهر) ۵- کتابخانه عمومی روستای آیت الله اسدالله فاضلی (یانه سر) و ۴ باب کتابخانه مشارکتی ۱- کتابخانه شهدا روستای گرجی محله ۲- کتابخانه هیئت رزمندگان بهشهر ۳- کتابخانه امام محمدباقر (ع) زندان خلیل شهر ۴- کتابخانه امام جعفر صادق (ع) خلیل شهر == پیوند به بیرون ==

پانویس[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  2. http://www.mehrnews.com/detail/News/2148436
  • کتاب اشرف البلاد.

بهشهر در یک نگاه