قزاق‌‌های مقیم ایران

قزاق‌های مقیم ایران

جمعیت کلی
۱۵،۰۰۰
منطقه‌های پرجمعیت
گرگان، گنبد کاووس و بندر ترکمن
زبان‌ها
قزاقی، فارسی، روسی
دین و مذهب
اسلام

قزاق‌های مقیم ایران گروهی از مردم قزاق (از گروه‌های قومی ترک‌تبار) هستند که از منطقه قزاق‌نشین شوروی سابق به ایران مهاجرت کرده‌اند.

تاریخچه

مهاجرت قزاق‌ها از سرزمین خود به ایران در سال‌های ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۵ به دلیل فشار استالین آغاز شد. در آن سال‌ها تعداد بسیاری از قزاق‌ها از استان منقشلاق در جنوب غربی قزاقستان در حاشیهٔ دریای خزر از مرزهای شمالی ایران و با گذشت از سختی‌های درگیری با عشایر ترکمن ترکمنستان وارد خاک ایران شدند. مهاجرت قزاق‌ها پس از آن نیز ادامه پیدا کرد، بیشتر در سه شهر گرگان، گنبد و بندرترکمن ساکن شدند و در هر سه شهر محل اصلی اقامت آن‌ها «قزاق‌محله» نام دارد. ابتدا با توجه به وجود ایستگاه راه‌آهن بندرترکمن - تهران (که تا سال ۱۳۳۹ به گرگان نرسیده بود) بیشتر بندر ترکمن را انتخاب می‌کردند. قزاق‌ها استعداد خوبی در زمینه‌های صنایع دستی دارند. قزاق‌ها حدود سال‌های ۱۳۴۰ موفق به دریافت شناسنامه از دولت ایران شدند. پیش از انقلاب ‍۱۳۵۷ جمعیت آن‌ها به حدود ۱۵ هزار نفر می‌رسید و تا زمان فروپاشی شوروی و استقلال قزاقستان جمعیت آن‌ها رو به افزایش بود ولی پس از استقلال این کشور در سال ۱۳۷۱، برخی از قزاق‌های ایران با تشویق دولت قزاقستان و تسهیلاتی که آن دولت برای ورود مهاجران قزاق فراهم کرده بود، راهی کشور مادری خود شدند. هم اکنون ۵۰۰۰ نفر قزاق در شهر گرگان و ۱۰۰۰۰ نفر دیگر در سایر نقاط ایران ساکن هستند که به زبان‌های قزاقی، فارسی و روسی در سطوح مختلف صحبت می‌کنند.

محله‌های قزاق‌نشین

قزاق‌محله نام محله‌هایی در سه شهر گرگان، گنبد کاووس و بندر ترکمن در استان گلستان است که محل‌های اصلی سکونت و زندگی این گروه از مردم قزاق در ایران به شمار می‌روند.

قزاق‌محلهٔ گرگان در مرکز این شهر قرار دارد و یکی از هفت محله قدیمی شهر گرگان است. قزاق‌های قزاق‌محله در گذشته به کارهایی مانند پر کردن خندق‌های اطراف گرگان، جاده‌سازی و قالیبافی مشغول بودند.

کنسولگری قزاقستان در گرگان

با توجه به جمعیت قزاق‌های ایران که در حدود ۱۵،۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود، نخستین کنسولگری قزاقستان پس از فروپاشی شوروی در استان گلستان، شهر گرگان تاسیس شده است.

جستارهای وابسته

• مردم قزاق