ولایت کابل

مختصات: ۳۴°۰۰′شمالی ۶۹°۰۰′شرقی / ۳۴٫۰۰°شمالی ۶۹٫۰۰°شرقی / 34.00; 69.00
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کابل

کابورا

کابُلِستان
ولایت کابل روی نقشه افغانستان
ولایت کابل روی نقشه افغانستان
مختصات (مرکز): ۳۴°۰۰′شمالی ۶۹°۰۰′شرقی / ۳۴٫۰۰°شمالی ۶۹٫۰۰°شرقی / 34.00; 69.00
کشور افغانستان
مرکزکابل
مدیریت
 • نوعولایت
 • والیمحمد یعقوب حیدری
مساحت
 • کل۶۵۲۰ km۲ (۲٬۵۲۰ sq mi)
بلندی
۱۸۰۳ متر (۵۹۱۵ پا)
جمعیت
 (۲۰۲۰)[۱][۲]
 • کل۵٬۳۸۵٬۵۲۶
 • تراکم۸۳۰/کیلومتر مربع (۲۱۰۰/مایل مربع)
منطقه زمانییوتی‌سی +۴:۳۰ (وقت افغانستان)
کدپستی
1001, 1002, 1003, 1004, 1005, ,1006, 1007, 1008, 1009, 1010, 1011, 1012, 1013
زون۱۰۱ آسمایی
کد ایزو ۳۱۶۶AF-KAB
زبان‌های رایجدری
پشتو

ولایت کابل (سانسکریت: کوبها؛ یونانی باستان: Kaboura/کابورا؛ یونانی: Ortospana/اُرتُسپانا؛ چینی: Kau-fu/کاو-فو؛ عربی: کابُلِستان؛ انگلیسی: Kabul) یکی از ۳۴ ولایت‌های افغانستان به مرکزیت شهر کابل است، که در منطقه مرکزی/زون پایتخت موقعیت دارد؛ کابل، پایتخت و تنها شهر میلیونی افغانستان با ۵،۳۸۵،۵۲۶ نفر جمعیت می‌باشد.[۱]

شهر کابل از ۳،۵۰۰ سال پیش آبادان بوده و از جمله شهرهای کهن جهان به‌شمار می‌رود. کابل که سرراه هندوستان واقع شده بود، به مرور زمان جمعیت شهری را در خود جای داده و از شهرهای مهم تجاری شد. با به قدرت رسیدن کابلشاهان، شهر کابل به اوج رشد و شکوفایی خود رسید. در زمان غزنویان، با شکوفایی شهر غزنه، کابل عقب ماند اما در زمان بابر دوباره رشد کرد. بابر به آبادی شهر کوشید و کاخ‌ها و باغ‌های‌ زیادی را ایجاد نموده، وصیت نمود که در همانجا به‌خاک سپرده شود. با انتقال پایتخت درانیان از قندهار به کابل توسط تیمورشاه درانی، کابل به‌عنوان مرکز پایتخت از شهرهای مهم افغانستان گردید. در جنگ سوم افغان و انگلیس، کابل توسط انگلیسی‌ها بمباران شد و سپس در زمان حبیب‌الله کلکانی وضعیت آن رو به‌وخامت گرایید. این شهر که از زمان محمد نادرشاه تا دولت داکتر نجیب آباد شده بود، در جنگ‌های داخلی دوباره بکلی تخریب شده، مانند دشت هموار گردید. از سال ۲۰۰۱ تا کنون کابل دوباره در رشد است و جمعیت آن میا سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۶ به بیش از پنج برابر رسیده است.[۳]

مردم کابل فارسی‌زبان و مسلمان هستند؛ تعدادی اقلیت سیک‌ها نیز در این ولایت به ویژه در مرکز اقامت دارند. ولایت کابل با ولایات لوگر، وردک، پروان و ننگرهار هم‌مرز است. این ولایت ۵٫۳ میلیون جمعیت دارد که ۸۵٫۹٪ در نواحی شهری و ۱۴٫۱٪ در نواحی روستایی زندگی می‌کنند.[۱][۴]

نام

کلمه کابل برگرفته از نام رود کوبها،[۵] نام سانسکریت ودایی دریای کابل است، که در فهرست رودهای ریگ‌ودا (سَپته‌سندو) در کنار این سه رود دیگر یاد شده: رَسا (همان رَنهای اوستایی)، کُرومو (درهٔ کُرَم در مناطق قبیله‌ای فدرال پاکستان) و سَرَیو (همان هریرود در ولایت هرات).[۶]

در منابع یونانی باستان به‌صورت: Karoura/کارورا یا Kaboura/کابورا آمده‌است که نام شهری است در سرزمین پاروپامیز (گندهارا). بطلمیوس در کتاب ۶، فصل ۱۸، بند ۴ از جغرافیای خود نیز از آن شهر یاد کرده و بدیهی است که رونویسی از نام محلی بوده؛

Ortospana/اُرتُسپانا، نام شهر دیگری است که بطلمیوس آن را در سرزمین پاروپامیز آورده، و استرابو در کتاب ۱۱، فصل ۸، بند ۹ آن را چهارراهی مهم دانسته که از آنجا سه جاده به سرزمین باختر منتهی می‌شدند.

در منابع چینی باستان به‌صورت: Kau-fu/کاو-فو در منابع چینی بجای‌مانده از سدهٔ پنجم میلادی و نوشته‌های هوان‌تسنگ، زائر چینی، آمده است و بدیهی است که این نام هم رونویسی از نام محلی کابورا بوده؛

Jep-poʿ-lo/جِپ‌پولو، نام چینی باستانی سرزمین گندهارا تا قبل از آمدن هفتالیان در سدهٔ چهارم میلادی. یوزف مارکوارت، خاورشناسی نامدار آلمانی این نام را برگرفته از شکل -ǰābul/ژابُل که همان کابُل امروزی باشد، می‌داند و می‌گوید بر روی سکه‌های هندی بجای‌مانده از همان دوره لقب ṣāhi ǰawūwlaḥ/ǰabula (احتمالاً به‌معنای 'پادشاه ژَووله/ژَبُله') دیده می‌شود.[۷]

در منابع اولیهٔ اسلامی به‌صورت: کابُلِستان، نام سرزمینی در حوزهٔ فوقانی رود کابل آمده است، که در به‌طور مبهم به عنوان سرزمینی بین بامیان در غرب و لغمان در شرق توصیف شده‌است.

مقدسی، جغرافیادان سدهٔ چهارم هجری (دهم میلادی)، تمام سرزمین‌های شمال غزنه و زابُلِستان که شامل درهٔ لوگر باشد را جزئی از کابلستان دانسته است. در همین دوره بود که نام کابل به جای اشاره به کُل سرزمین کابلستان، تنها برای اشاره به شهر کابل استفاده شد.

در سال ۱۹۶۴ میلادی، قلب سرزمین کابلستان تبدیل به ولایت کابل شد.[۵]

جغرافیا

شهر کابل در ۱۸۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد، کوهی که در تصویر دیده می‌شود، کوه پغمان با ۴۷۰۰ متر ارتفاع است.

ولايت کابل در شمال غرب با پروان، در شمال شرق با کاپیسا، در شرق با لغمان، در جنوب شرق با ننگرهار، در جنوب با لوگر و در جنوب غرب با ولایت میدان وردک سرحد مشترک دارد. ولايت کابل دارای ۴۵۸۵ کیلومتر مربع پهناوری بوده و بیشتر از نصف (۵۶.۳٪) آن کوها و دشت‌های ناهموار تشکیل میدهد و یک بر سه حصه آن (۳۷.۷٪) را زمین هموار تشکیل میدهد.

رشته‌کوه‌های پغمان در غرب، کوه قوروغ در جنوب غرب، کوه شیر دروازه، آسمایی و علی‌آباد در مرکز، کوه صافی در شمال شرق و سلسله‌های جنوب شرق بگرامی، شینه، لته‌بند و تنگ غارو کوه‌های مهم ولایت کابل را تشکیل می‌دهد. تپه بی‌بی مهرو، تپه مرنجان، تپه تاج بیک، قلعه بلند و کلوله‌پشته از همواری اراضی می‌کاهد. بلندترین قله ولایت یعنی کوه پغمان ۴۷۰۰ متر ارتفاع دارد و بلندی دیگر کوه‌های این ولایت از ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ متر است. باقی اراضی هموار کابل دارای خاک‌های رسوبی قابل کشاورزی است.[۸]

دریای کابل شهر شهر را بدو حصه تقسیم می‌کند. چندین پل برای عبور و مرور مردم روی دریا ساخته شده‌است که نامدارترین آنها پل خشتی، پل باغ عمومی، پل شاه دوشمشیره و پل محمود می‌باشند. نظر به تغییرات اقلیمی، از قرن ۲۱ یکم بدینسو این دریا بیشتر سال خشک می‌باشد و تنها در زمستان و بهار پرآب می‌باشد. دریاچهٔ بزرگی درون شهری بنام دریاچه حشمت خان در پهلوی بالاحصار وجود دارد.[۹] این مرداب استراحتگاه هزاران پرندهٔ است که بین شبه قاره هند و سیبری پرواز می‌کند. در سال ۲۰۱۷، دولت این دریاچه را منطقه حفاظت شده اعلام کرد.[۱۰] دیگر دریاچه بزرگ کابل قرغه است که در ۹ کیلومتری شمال غربی شهر واقع شده‌است. این دریاچه مکان دلپذیری برای مردم محل و گردشگران می‌باشد.[۱۱]

آلودگی هوا بزرگترین مشکل شهر در فصل‌های زمستان می‌باشد، که عامل آن استفاده از سوخت‌های فسیلی بی کیفیت توسط باشندگان شهر می‌باشد.[۱۲][۱۳]

آب و هوا

آب و هوای کابل، تابع وضع عمومی کشور افغانستان است. از آنجا که این کشور تقریباً در وسط آسیا واقع است، پس عرض و طول جغرافیائی، ارتفاع، امتداد کوه‌ها و دوری از دریا از عواملی هستند که در آب و هوای افغانستان تأثیرگذار هستند.

با وضع جغرافیائی که افغانستان دارد مناطق مختلف آن آب و هوای گوناگون دارد و کابل هرچند از دریا بسیار دور و تابع آب و هوای بری است، اما توازن در فصول چهارگانۀ آن برقرار است و هر سه ماه تغییر فصل به صورت منظم پیدا می‌شود. فصل بهار از ماه حمل (مارس، آوریل) آغاز می‌شود و تا پایان جوزا (می، ژوئن) منظماً ادامه دارد. در این فصل می‌توان آن را فصل نمو و انبساط خواند. از ماه سرطان (ژوئن، ژوئیه) تا آخر سنبله (اوت، سپتامبر) و هنگام تابستان گرم‌ترین ایام کابل به‌شمار می‌رود. در ماه میزان (سپتامبر و اکتبر) خزان آغاز می‌گردد و تا پایان ماه قوس (نوامبر، دسامبر) ادامه دارد. خزان فصل برداشتن محصول و جمع‌آوری میوه‌است و کابل از این حیث در این فصل امتیاز فراوانی دارد. سه ماه اخیر سال، جدی (دسامبر، ژانویه)، دلو (ژانویه، فوریه) و حوت (فوریه، مارس) فصل زمستان کابل است که سرمای بسیار و بارش برف تا پایان آن ادامه می‌یابد. داده‌های اقلیمی کابل به قرار ذیل است:

داده‌های اقلیم کابل (۱۹۵۶–۱۹۸۳)
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) ۱۸٫۸
(۶۶)
۱۸٫۴
(۶۵)
۲۶٫۷
(۸۰)
۲۸٫۷
(۸۴)
۳۳٫۵
(۹۲)
۳۶٫۵
(۹۸)
۳۷٫۷
(۱۰۰)
۳۷٫۳
(۹۹)
۳۵٫۱
(۹۵)
۳۱٫۶
(۸۹)
۲۴٫۴
(۷۶)
۲۰٫۴
(۶۹)
۳۷٫۷
(۱۰۰)
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۴٫۵
(۴۰)
۵٫۵
(۴۲)
۱۲٫۵
(۵۵)
۱۹٫۲
(۶۷)
۲۴٫۴
(۷۶)
۳۰٫۲
(۸۶)
۳۲٫۱
(۹۰)
۳۲٫۰
(۹۰)
۲۸٫۵
(۸۳)
۲۲٫۴
(۷۲)
۱۵٫۰
(۵۹)
۸٫۳
(۴۷)
۱۹٫۵
(۶۷)
میانگین روزانه °C (°F) −۲٫۳
(۲۸)
−۰٫۷
(۳۱)
۶٫۳
(۴۳)
۱۲٫۸
(۵۵)
۱۷٫۳
(۶۳)
۲۲٫۸
(۷۳)
۲۵٫۰
(۷۷)
۲۴٫۱
(۷۵)
۱۹٫۷
(۶۷)
۱۳٫۱
(۵۶)
۵٫۹
(۴۳)
۰٫۶
(۳۳)
۱۲٫۱
(۵۴)
میانگین کم‌ترین °C (°F) −۷٫۱
(۱۹)
−۵٫۷
(۲۲)
۰٫۷
(۳۳)
۶٫۰
(۴۳)
۸٫۸
(۴۸)
۱۲٫۴
(۵۴)
۱۵٫۳
(۶۰)
۱۴٫۳
(۵۸)
۹٫۴
(۴۹)
۳٫۹
(۳۹)
−۱٫۲
(۳۰)
−۴٫۷
(۲۴)
۴٫۳
(۴۰)
سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) −۲۵٫۵
(−۱۴)
−۲۴٫۸
(−۱۳)
−۱۲٫۶
(۹)
−۲٫۱
(۲۸)
۰٫۴
(۳۳)
۳٫۱
(۳۸)
۷٫۵
(۴۶)
۶٫۰
(۴۳)
۱٫۰
(۳۴)
−۳٫۰
(۲۷)
−۹٫۴
(۱۵)
−۱۸٫۹
(−۲)
−۲۵٫۵
(−۱۴)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۳۴٫۳
(۱٫۳۵)
۶۰٫۱
(۲٫۳۷)
۶۷٫۹
(۲٫۶۷)
۷۱٫۹
(۲٫۸۳)
۲۳٫۴
(۰٫۹۲)
۱٫۰
(۰٫۰۴)
۶٫۲
(۰٫۲۴)
۱٫۶
(۰٫۰۶)
۱٫۷
(۰٫۰۷)
۳٫۷
(۰٫۱۵)
۱۸٫۶
(۰٫۷۳)
۲۱٫۶
(۰٫۸۵)
۳۱۲٫۰
(۱۲٫۲۸)
میانگین روزهای بارانی ۲ ۳ ۱۰ ۱۱ ۸ ۱ ۲ ۱ ۱ ۲ ۴ ۳ ۴۸
میانگین روزهای برفی ۷ ۶ ۳ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۴ ۲۰
درصد رطوبت ۶۸ ۷۰ ۶۵ ۶۱ ۴۸ ۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۴۲ ۵۲ ۶۳ ۵۲
میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب ۱۷۷٫۲ ۱۷۸٫۶ ۲۰۴٫۵ ۳۲۳٫۵ ۳۱۰٫۵ ۳۵۳٫۴ ۳۵۶٫۸ ۳۳۹٫۷ ۳۰۳٫۹ ۳۸۲٫۶ ۳۵۲٫۲ ۱۸۲٫۴ ۳٬۱۷۵٫۱
منبع: NOAA[۱۴]

تاریخ

تاریخچه کابل به بیش از ٣،۵۰۰ سال قبل برمی گردد. کابل مرکز رشد و توسعه دین های زرتشتی سپس بودایی و هندوئیسم میباشد. نظر به سوابق مطالعات موزه انگلیس کابلشاهان یا ترک‌شاهیان از اولین خاندانی بودند که کابل را مرکز فرمانروایی شان قرار داده، تجارت با هند و جاده ابریشم را تحت کنترل گرفتند. در زمان کابلشاهیان کابل رشد کرده و شکوفا شد. شاهان کابل دیوار و استحکامات دفاعی کابل را افزایش دادند که بعدها در زمان حمله اعراب بسیار موثر واقع شد. باید در نظر داشت که اعراب کنترل شهر کابل را به‌دست گرفته نتوانستند و کابل توسط یعقوب لیث به‌صورت نیمه و سلطان محمود غزنوی به‌طور کامل فتح‌گردیده، فرمانفرمایی خاندان کابلشاهان را نقطه پایان گذاشتند.

در قرن هفتم میلادی و در زمان ظهور اسلام کابل مورد هجوم اعراب قرار گرفت اما به آرامی توسط کابلشاهان پس گرفته شد. در پی تضعیف کابلشاه در قرن نهم، کابل توسط یعقوب لیث صفاری فتح گردیده بدنبال آن سامانیان و متعاقباََ در قرن یازدهم زیر سلطه سلطان محمود غزنوی درآمد. پس از آن بخشی از سلطنت غوریان شده بدنبال آن تحت هدایت چنگیزخان مورد حمله مغولان قرار گرفت. در قرن چهاردهم میلادی دوباره مورد حمله تیمور قرار گرفت و در سال ١٥۰۴ تحت سلطه بابر درآمد. بابر کابل را به پایتخت خود مبدل ساخت و در دوران بعد از شهر های مهم امپراطوری مغول گردید. در سال ١٥٢٥ بابر در مورد کابلستان نوشت:

در کابلستان قبایل مختلف و مردمان مختلفی وجود دارد. در دره ها و دشت های آن ترکان، ایماق ها و اعراب زندگی می کنند. در شهر ها و قسمت اعظم روستاهای آن، مردمی بنام تاجیک زندگی میکنند (بابر تاجیک ها را با نام ستارت ها نبشته است). بسیاری از روستاها و مناطق اطراف توسط پشه ای، پراچی ها، برکی ها و افغانها اشغال اشغال گردیده است. در غزب آن، قبایل هزاره و نکودری سکونت دارند که بعضی هایشان به زبان مغولی صحبت می کنند. در شمال شرقی و کافرستان، محل زندگی مردم کاتور و گبرک است. یازده یا دوازده زبان مختلف در کابل صحبت می شود: من جمله عربی، فارسی، ترکی، مغولی، هندی، پشتو، پشه ای، پراچی، گبری، برکی و لامغانی ...[۱۵]

— بابرنامه ۱۵۲۵ میلادی

اقتصاد

زراعت، مالداری، تجارت، خدمات و صنایع اقتصاد اين ولايت را تشکیل می‌دهد. ۱۶.۵٪ مردم کابل در زراعت، ۱۶.۹٪ آن‌ها در صنعت، معادن و ساختمان، ۵۰.۱٪ در بخش خدمات و ۱۶.۱٪ آن در ادارات دولتی مصروف می‌باشند.

زراعت

بخش زراعت ولايت کابل شامل ٧٢ فيصد ميوه، ١٧ فيصد حبوبات، ١٠ فيصد سبزيجات و يک فيصد کرافس ميی‌باشد. محصولات عمده زراعتی این ولایت را گندم، جو، جوارى، پياز و کچالو تشکیل می‌دهد. حبوبات خاصتا گندم و کچالو محصولات عمده این ولایت است، در حالیکه مقدار زیادی از گندم در داخل کشور به مصرف میرسد اما بازهم ضروریات داخلی را مرفوع نمی‌نماید. ۶۸٪ باغستان‌های کابل را انگور و ۳۰٪ آنرا سيب، زردآلو، آلوبالو و توت شامل می‌شود.

صنعت

کارگران ماهر کارخانه ای در کابل، مجریان مطبوعات در حال ایجاد استانداردهای جدیدی برای خود و کشورشان هستند. ١٩٥٠

بزرگترین قطب صنعتی کابل در ناحیه ۹ و در شمال دریای کابل در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی حامد کرزی واقع شده‌است. حدود ۶ کیلومتری بالاشهر کابل، در زمینی حدود ۹ هکتار در بگرامی با جدیدترین امکانات که به تاجران اجازه کسب و کار را در آنجا می‌دهد، تکمیل شده‌است. این پارک مدیریت حرفوی در زمینه نگهداری روزانه جاده‌ها، سرک‌های داخلی، زمین‌های عادی، زمین‌های پارک، زنگ خطر ۲۴ ساعته و کنترل به رفت و آمد موترها و اشخاص دارد. کارخانه‌های که آنجا فعالیت دارند شامل: کارخانه ۲۵ میلیون دالری حبیب گلزار نماینده رسمی تولید انحصاری کوکاکولا در افغانستان و نماینده رسمی شرکت تویوتا افغانستان و نماینده رسمی محصولا نستله در افغانستان، کارخانه نوشابه‌های غیر الکولی الکوزی، کارخانه شیر قوت، و….[۱۶]

مردم

کل جمعیت ولایت کابل ۵٬۳۸۵٬۵۲۶ نفر است که حدود ۸۵٫۹ درصد آنها در مناطق شهری (عمدتا کلان شهر کابل) زندگی می کنند در حالی که ۱۴٫۱ درصد باقیمانده ساکنان روستایی هستند. این یکی از متنوع ترین ولایت‌ها از نظر قومی است. [۱۷] شهر کابل چند قومی است. تخمین سال ۲۰۰۳، ۴۵٪ پشتونها، ۴۰٪ تاجیکها، ۱۰٪ هزارهها، ۲٪ ازبکها، ۱٪ بلوچ، ۱٪ ترکمنها و ۱٪ سیکها تشکیل شده اند. [۱۸] پشتو و دری زبان‌ها به طور گسترده در منطقه مورد استفاده قرار می گیرند. شمار سیک‌های کابل در دهه ۷۰ میلادی، بیش‌از ۱۷۰،۰۰۰ نفر گزارش شده‌بود که مراسم مذهبی شانرا در خیابان‌ها جشن می‌گرفتند؛ در جریان جنگ‌های داخلی خیلی از آنها به هندوستان رفتند و امروز تعداد کمی از آنها که باقی مانده‌اند، حق فرستادن یک نماینده در پارلمان افغانستان را دارند.

ترابری

خط پرواز فرودگاه بین‌المللی حامد کرزی (فرودگاه بین‌المللی کابل), ۲۰۱۲
  • هوایی:

فرودگاه بین‌المللی حامد کرزی (فرودگاه بین‌المللی کابل) ۲۵ کیلومتر (۱۶ مایل) از مرکز کابل فاصله دارد، که عموماً فرودگاه اصلی کشور می‌باشد. این فرودگاه قطب هواپیمایی ملی افغانستان، هواپیمایی آریانا افغان، هواپیمایی بین‌المللی افغان جت، ایست هوریزن ایرلاینز، کام ایر، خطوط هوایی پامیر و خطوط هوایی صافی است. دیگر شرکت‌های هواپیمایی منطقه مانند، ایر ایندیا، اسپایس جت، فلای دبی، هواپیمایی امارات، گلف ایر، ماهان ایر، هواپیمایی بین‌المللی پاکستان و ترکیش ایرلاینز نیز برنامه‌های منظم پرواز به این فرودگاه دارند. چند ترمینال بین‌المللی توسط کشور ژاپن در سال ۲۰۰۸ ساخته و راه اندازی شد.

  • جاده:
ترافیک در مرکز شهر کابل در سال ۲۰۱۳
سیستم منظم بس شهری کابل در ژوئن ۱۹۷۶

بزرگراه ۷۶ آسیا کابل را به سمت شمال به سمت چاریکار، پل خمری و مزارشریف متصل می‌کنند. تحت پروژه بهبود بهره‌وری حمل و نقل شهری کابل که در سال ۲۰۱۴ و با حمایت بانک جهانی امضا شد، این شهر شاهد بهبودهای گسترده‌ای در وضعیت جاده‌ها، از جمله ساخت پیاده‌روهای جدید برای عابرین پیاده، سیستم فاضلاب، برق و آسفالت سطح جاده‌ها خواهد بود. این پروژه تا ۳۱ دسامبر ۲۰۱۹ ادامه داشت. وسایل نقلیه شخصی از سال ۲۰۰۲ در کابل در حال افزایش است، از سال ۲۰۱۳ حدود ۷۰۰٫۰۰۰ اتومبیل ثبت شده که ۸۰٪ اتومبیل‌ها، تویوتا کرولا است.[۱۹]

رسانه

۱۳۴ رسانه گروهى شامل آژانس خبرى، تلويزيون، راديو، روزنامه، هفته نامه، ماهنامه و مجله در ولايت کابل فعاليت دارند که نسبت به ساير ولايات کشور خيلى چشمگير می‌باشد. ولايت کابل ٣٠ کانال تلویزیونى، ٣۴ دستگاه رادیویی، ١۴ روزنامه، ٣٧ هفته‌نامه، ۴ نشریه دوهفته‌نامه‌ای، ۴ ماه‌نامه، ۴ مجله و هشت  آژانس خبری فعاليت دارد. تلویزیون‌های ملی، طلوع آریانا و آرزو، پربازدیدترین کانال‌های تلویزیونی کابل و افغانستان است، روزنامه اطلاعات روز بهترین روزنامه کابل، آژانس خبرگزاری پژواک و رادیو اراکوزیا موفق‌ترین گروه‌های رسانه‌ای افغانستان در کابل می‌باشند.

واحدهای اداری

ولسوالی‌های کابل

پهناوری ولایت کابل ۴٬۵۵۸ کیلومتر مربع است و دارای ۱۵ ولسوالی (شهرستان) است که قرار ذیل است:

ولسوالی‌های ولایت کابل
شماره ولسوالی[۲۰] مرکز[۲۰] جمعیت
(۱۴۰۰)[۱]
پهناوری[۲۱] اطلاعات قومی
(٪)[۲۲]
موقعیت[۲۰] ولسوال[۲۰] تعداد قریه‌[۲۰]
۱ کابل
مرکز
کابل ۴٬۶۰۱٬۷۸۹ ۴۰٪ تاجیک، ۳۵٪ پشتون، ۱۵٪ هزاره، ۵٪ ازبک، ۱٪ بلوچ، ۱٪ ترکمن و ۱٪ هندو[۱۸] جنوب غربی کابل
۲ میربچه‌کوت
درجه اول
میربچه‌کوت ۶۰٬۱۵۵ ۶۱ کیلومتر مربع تاجیک‌ها[۲۳] شمال کابل رحیم راشد ۳۸
۳ پغمان
درجه اول
پغمان ۱۴۱٬۰۹۳ ۳۶۳ کیلومتر مربع ۷۵٪ پشتون، ۲۵٪ تاجیک[۲۴] غرب کابل موسی رحمتی ۱۳۵
۴ قره‌باغ
درجه اول
قره‌باغ ۸۷٬۸۶۷ ۲۰۴ کیلومتر مربع ۶۰٪ تاجیک، ۴۰٪ پشتون[۲۵] شمال کابل حنیف صدیقی ۶۲
۵ شَکَردره
درجه دوم
شکر دره ۹۴٬۶۲۶ ۳۰۴ کیلومتر مربع ۷۰٪ تاجیک، ۳۰٪ پشتون[۲۶] شمال غربی کابل غیاث پتنگ ۷۲
۶ سروبی
درجه دوم
سروبی ۶۳٬۸۰۵ ۱۲۵۱ کیلومتر مربع ۹۵٪ پشتون، ۵٪ پشه‌ایs[۲۷] شرق کابل حمید شینواری ۱۷۹
۷ بگرامی
درجه دوم
بگرامی ۶۲٬۶۰۵ ۲۷۴ کیلومتر مربع ۷۰٪ پشتون، ۳۰٪ تاجیک[۲۸] شرق کابل شفیع سوله‌مل ۴۵
۸ دِه‌سبز
درجه دوم
تره‌خیل ۶۲٬۱۸۲ ۴۸۷ کیلومتر مربع ۷۰٪ پشتون، ۳۰٪ تاجیک[۲۹] شرق کابل محمد گل ۷۳
۹ چارآسیاب
درجه دوم
قلعه‌نعیم ۴۲٬۱۷۶ ۳۲۱ کیلومتر مربع پشتون‌‌ها، تاجیک‌‌ها[۳۰] شرق کابل گوهر بابری ۵۷
۱۰ اِستالف
درجه دوم
استالف ۴۸٬۸۶۲ ۶۳ کیلومتر مربع تاجیک‌ها[۳۱] شمال غربی کابل شاه رسول ۳۱
۱۱ کلکان
درجه سوم
کلکان ۳۴٬۸۷۸ ۸۶ کیلومتر مربع تاجیک‌ها[۳۲] شمال کابل رحمت‌الله فقیرزاده ۲۷
۱۲ خاک جبار
درجه سوم
خاک‌جبار ۱۶٬۹۳۰ ۵۲۸ کیلومتر مربع پشتون‌ها[۳۳] شرق کابل عبدالباری عارض ۴۲
۱۳ فَرزه
درجه سوم
ده نو ۲۴٬۸۹۴ ۱۱۰ کیلومتر مربع ۴۰٪ پشتون، ۶۰٪ تاجیک[۳۴] شمال غربی کابل محمد ظریف ۲۰
۱۴ موسهی
درجه سوم
موسهی ۲۶٬۹۸۳ ۹۸ کیلومتر مربع پشتون‌ها[۳۵] جنوب شرقی کابل سلیمان بسطلمی ۴۲
۱۵ گُلدره
درجه سوم
گلدره ۲۶٬۴۶۱ ۱۰۶ کیلومتر مربع ۷۰٪ تاجیک، ۳۰٪ پشتون[۳۶] شمال غربی کابل محمد عظیم ۳۲

فهرست والیان

شماره تصویر والی دوره جزئیات
۱ Sin foto.svg شاه قاضی سرور خان ۱۹۰۱ پدر بزرگ حبیب‌الله خان، پادشاه افغانستان[۳۷]
۲ Sin foto.svg محمد خان بارکزی ۱۹۱۹
۱۹۲۰
۳ Sin foto.svg محمد موسی هوتک
۴ Sin foto.svg افضل اکرم ۱۹۸۶
۱۹۹۰
داکتر افضل اکرم در پایان کار اش سال ۱۹۹۰ به عنوان معین شهرداری کابل تعیین شد.
۵ Sin foto.svg تاج محمد مجاهد ۲۰۰۴
۶ Sin foto.svg دین محمد ۲۰۰۴
۲۰۰۹
۷ Zabiullah Mojaddedi in 2010.jpg ذبیح‌ الله مجددی ژوئیه ۲۰۰۹
مارس ۲۰۱۱
۸ Ahmadullah Alizai of Afghanistan in 2011.jpg احمد الله علیزی آوریل ۲۰۱۱
۹ Sin foto.svg عبدالجبار تقوا ۱۳۹۱
۱۰ Sin foto.svg حامد اکرام اکرام
۱۱ Sin foto.svg محمد یعقوب حیدری ۸ سنبله/شهریور ۱۳۹۶
کنونی

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ «برآورد نفوس کشور:١٣٩٩» (PDF). اداراه احصائیه مرکزی افغانستان. ٢٨ می ٢٠٢٠. دریافت‌شده در ٢٨ می ٢٠٢١.
  2. اطلس جغرافیای افغانستان بایگانی‌شده در ۲۰۱۴-۰۸-۰۶ توسط Wayback Machine
  3. دولت آبادی، بصیر احمد (۱۳۷۱). شناسنامه افغانستان. قم: لیتوگرافی شهید. ص. ۱۰۶.
  4. پروفایل ولایت کابل، برنامه توسعه ملی مبتنی بر منطقه، وزارت احیا و انکشاف دهات، جمهوری اسلامی افغانستان،
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ سی.ای. بازورث، کابل, دانشنامه اسلام (جلد چهارم: ایران-خا)، ۳۵۶.
  6. جغرافیای اوستا، جی. گنولی، ۱۹۸۷، دانشنامه ایرانیکا.]
  7. جغرافیای تاریخی کابل خاویر، پلونل، ۲۰۰۹، دانشنامه ایرانیکا
  8. جیلانی، غلام «عارض»: جغرافیای ولایات افغانستان. پیشاور: اداره کتابخانه‌های سیار اریک. ۱۳۷۹/۲۰۰۰
  9. کیت کلارک. «هشدار دوم مرغابی‌های کابل: تصویر پرندگان تالاب حشمت‌خان». سازمان تحلیل افغانستان.
  10. «تالاب کابل منطقه حفاظت شده برای پرندگان مهاجر اعلان شد». برنامه محیط‌زیست سازمان ملل. ۱۹ ژانویه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲ فوریه ۲۰۱۰.
  11. «دریاچه قرغه از زیبایی های طبیعت افغانستان». افغانستان تایمز.
  12. حمید، تمیم. «زشت‌ترین وضعیت هوای آلوده کابل». طلوع نیوز.
  13. جکسون، الیسون. «وقتی هوا سرد شود هوای کابل می‌شود». سازمان فیزیک.
  14. «آب‌و‌هوای کابل ۱۹۵۶-۱۹۸۳». ریاست آب و هواشناسی ملی. دریافت‌شده در ۳۰ مارس ۲۰۱۳.
  15. ظهیرالدین محمد بابر (۱۵۲۵). «اتفاقات سال ۹۱۰». بابرنامه. انستیتیوت انسان شناسی پاکارد. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۰.
  16. «پروژه بازسازی کلان‌شهری کابل». بانک جهانی. دریافت‌شده در ۱۸ می ۲۰۱۴.
  17. https://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi؟article=1012&context=senior_seminar[پیوند مرده]
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ «نقشه توزیع جمعیتی جغرافیای ملی ۲۰۰۳» (PDF). توماس گوتیری، مرکز مطالعات افغانستان، دانشگاه نبراسکا در لینکلن در اوماها؛متیو س.بیکر، استراتفور. انجمن نشنال جئوگرافیک. نوامبر ۲۰۰۳. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۷ فوریه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۰.
  19. ناکامورا، دیوید (۲۷ ژوئیه ۲۰۱۰). «اتومبیل‌ها: افغانستان شاهد افزایش آن است». واشنگتن پست.
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ ۲۰٫۲ ۲۰٫۳ ۲۰٫۴ «ولایت کابل». اداراه مستقل ارگان‌های محلی. دریافت‌شده در ۹ ژوئیه ٢٠٢١.
  21. «فائو در افغانستان؛ سازمان غذا و کشاورزس ملل متحد». www.fao.org. دریافت‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۸.
  22. اطلاعات گرو‌های قومی افغانستان، وبسایت ایمز
  23. پروفایل ولسوالی میربچه‌کوت (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  24. پروفایل ولسوالی پغمان (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  25. پروفایل ولسوالی قره‌باغ (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  26. پروفایل ولسوالی شکردره (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  27. پروفایل ولسوالی سروبی بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۰۶-۱۵ توسط Wayback Machine (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  28. پروفایل ولسوالی بگرامی (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  29. پروفایل ولسوالی ده‌سبز (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  30. پروفایل ولسوالی چارآسیاب (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  31. پروفایل ولسوالی استالف (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  32. پروفایل ولسوالی کلکان (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  33. پروفایل ولسوالی خاک‌جبار (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  34. پروفایل ولسوالی فرزه (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  35. پروفایل ولسوالی موسهی (پی‌دی‌اف) دریافت شده در ۲۲ جنوری ۲۰۱۱
  36. «نسخه بایگانی» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۳ اوت ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۸ نوامبر ۲۰۱۰.
  37. "Latest intelligence - Afghanistan". The Times (36618). London. 21 November 1901. p. 5.

جستارهای وابسته

پیوند به بیرون