ولایت لغمان
لغمان
لمغان لمقان | |
|---|---|
 ولایت لغمان در شرق افغانستان | |
| مختصات: ۳۴°۴۰′شمالی ۷۰°۱۲′شرقی / ۳۴٫۶۶°شمالی ۷۰٫۲۰°شرقی | |
| کشور | افغانستان |
| مرکز | مهترلام |
| حکومت | |
| • والی | زینالعابدین |
| • معاون والی | سید احمد[۱] |
| • والیان پیشین[۲] | سید احمد[۳] |
| مساحت | |
| • کل | ۳٬۸۴۲٫۶ کیلومتر مربع (۱۴۸۳٫۶ مایل مربع) |
| جمعیت (۲۰۲۱)[۴] | |
| • کل | ۵۰۲،۱۴۸ (۲۷امین) |
| منطقهٔ زمانی | یوتیسی +۴:۳۰ (وقت افغانستان) |
| Postal code | 27xx |
| کد ایزو ۳۱۶۶ | AF-LAG |
| زبان | پشتو پشهای، دری |
ولایت لَغمان یکی از ۳۴ ولایت افغانستان در شرق این کشور به مرکزیت شهر مهترلام است. لغمان سیودومین ولایت پهناور و بیست و هفتمین ولایت پرجمعیت افغانستان است. پهناوری آن ۳۸۴۲ کیلومتر مربع و جمعیت آن نیم ملیون نفر است. از شمال به ولایت نورستان و پنجشیر، از شرق به کنر، از جنوب به ننگرهار و از غرب به کاپیسا و کابل محدود است. اکثریت ساکنان این ولایت به زبانهای فارسی و پشتو تسلط دارند و زبان پشه ای نیز توسط مردم پشهای صحبت میشود .[۵]
میانگین ارتفاع آن ۷۷۲ متر و بلندترین نقطه آن کوه فرنگال با ۴۷۹۵ متر بلندی است. لغمان از ولایتهای سرسبز و خوش آب و هوای افغانستان است که درههای حاصلخیز آن توسط رودهای علیشنگ و علینگار و کابل آبیاری میشود.
لغمان محل تحقیقات دانمشند معروف، ابوریحان بیرونی در زمان سلطنت غزنویان بودهاست. بیرونی خورشیدگرفتگی ذیقعده ۴۰۹ ه.ق را در لمغان (بین قندهار و کابل) رصد کرد و آخرین این ارصاد، رصد انقلاب تابستانی ۴۱۲ ه.ق بود.[۶] این ولایت به لحاظ قرار گرفتن در مسیر هندوستان، حائز اهمیت استراتژیک برای لشکریان سلطان محمود غزنوی، سلطان شهابالدین غوری و احمدشاه درانی بوده است. بزرگترین ولسوالی ولایت لغمان قرغه ای می باشد. که بیشترین زمین های زراعتی را این ولسوالی دارا می باشد.[۷]
نام
[ویرایش]پیشینه
[ویرایش]
پس از تغییرات در تقسیمات کشوری در افغانستان در سال ۱۹۶۴، ولایت لغمان نیز در همان سال در ناحیهٔ لغمانات تشکیل شد و مرکز آن شهر مهترلام مقرر گردید.[۹]
مردم
[ویرایش]جمعیت این ولایت ۴۰۳٫۵۰۰ نفر در سال ۲۰۰۹ برآورد شدهاست که بر پایهٔ منابعی تاجیک ها ۴۰٪، پشه ای ها ۴۰٪، پشتون ها، نورستانی ها و هزاره ها ۲۰٪ از باشندگان بومی این ولایت محسوب میگردند. تاجیکان این ولایت نیز در شهرها، ولسوالیها و روستاها بهگونه پراکنده سکونت دارند. آنان بیشتر در ادارات دولتی و نهادهای رسمی فعالیت داشته و همچنان در بخشهای زراعت و مالداری بهعنوان پیشههای اصلی مصروف کار میباشند.
هزاره های لغمان به لهجهٔ خاص خود صحبت میکنند که اکثراً در دره فراشغان با تاجیکها زندگی میکنند . مردم ولایت لغمان به چندین زبان تسلط دارند، اما بیشتر به زبانهای فارسی دری و پشتو صحبت میکنند. همچنان مردم قوم پشه ای نیز عمدتاً به چند زبان سخن میگویند و علاوه بر زبان پشهای، به زبانهای دیگر منطقه نیز آشنایی و تسلط دارند.[۱۰]
پشتون های این منطقه از قبیلهٔ غلزایی هستند. براساس برآورد سال ۲۰۰۸ تنها ۴ هزار نفر از جمعیت ۳۷۸ هزار نفری این ولایت در شهرها زندگی میکنند. اغلب مردمان لغمان سنیمذهب هستند.
اقتصاد
[ویرایش]هر نوع میوه در این ولایت قابل کشت است گندم، برنج، ذرت، سبزیجات، حبوبات، و پنبه محصولات کشاورزی اصلی این منطقه است. بیشتر پشهایها به کار دامداری و تجارت پوست و چرم مشغولند.
براساس سروی مشترک وزارت زراعت و ادارهٔ ملی احصاییه، لغمان با تولید سالانه ۱۵ هزار تُن برنج در جایگاه هشتم تولید برنج افغانستان قرار دارد.[۱۱]
بر اساس آمار ریاست زراعت لغمان، ولایت لغمان در مجموع ۴۳ هکتار باغ لیمو دارد و در سال ۱۳۹۹ ۵۴ جریب باغ جدید لیمو احداث کردهاست که ۲۱۵ تن لیمو از آنها برداشت شدهاست. لیمو بازار خوب دارد و هر سیر (هفت کیلو) لیمو را در بازارهای داخلی در بدل ۴۰۰ افغانی فروخته میشود.[۱۲]
آموزش
[ویرایش]۳۱٪ مردم باسواد هستند و ۴۲ درصد به برق دسترسی دارند. یک بیمارستان، حدود ۴۲ درمانگاه و ۱٬۵۳۷ مسجد در این ولایت فعالیت دارند.[۱۳]
تقسیمات اداری
[ویرایش]
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]
ولایت لغمان ۲۰٪پشه یی کامیلاً درغ است پشه یی زبان در لغمان از ۴۵٪ فیصد زیاد است
- ↑ "د نږدې شلو ولایاتو لپاره نوي والیان او امنیې قوماندانان وټاکل شول". 7 November 2021.
- ↑ http://hafizsahar.com/Images/who.pdf [نشانی وب عریان]
- ↑ "د نږدې شلو ولایاتو لپاره نوي والیان او امنیې قوماندانان وټاکل شول". 7 November 2021.
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامnsiaوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ ابوبکر گروس، نسرین، قدمهای آشتی و مسئولیت ما افغانها، [بدون محل انتشار و ناشر]: سال ۲۰۰۰. ص۴۹.
- ↑ کرامتی، «بیرونی»، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ Boilot, “Al-Biruni”, The Encyclopaedia of Islam, 1236.
- ↑ ناکامورا, هاژیم (1987). آیین بودایی هند: نظرسنجی با یادداشتهای کتابشناسی (به انگلیسی). موتیلال بنارسیداس. p. 349. ISBN 9788120802728.
- ↑ Bosworth, C.E. "Lamg̲h̲ānāt[پیوند مرده]." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Edited by: P. Bearman , Th. Bianquis , C.E. Bosworth , E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2009.
- ↑ «Ministry of Rural Rehabilitation and Development» (PDF). بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۳ ژوئیه ۲۰۰۹. دریافتشده در ۳ ژوئیه ۲۰۰۹.
- ↑ «کاشت و حاصلات برنج در ۱۳۹۹ نسبت به ۱۳۹۸ حدود ۱۵ درصد بیشتر شدهاست». هفته نامه دهقان. ٢٩ دسامبر ٢۰٢۰. دریافتشده در ٢٥ آوریل ٢۰٢١.
- ↑ «همزمانی افزایش مصرف لیمو با افزایش حاصلات». هفته نامه دهقان. ۴ دلو ١٣٩٩. دریافتشده در ۶ ثور ١۴۰۰.
- ↑ Province: Laghman
 | ||
