ولایت میدان وردک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
میدان وردک
ولایت
Sayedabad district patrol, Maidan Wardak, Afghanistan.jpg
موقعیت ولایت میدان وردک در نقشه
موقعیت ولایت میدان وردک در نقشه
مختصات: ۳۴°۲۴′شمالی ۶۸°۲۴′شرقی / ۳۴٫۴°شمالی ۶۸٫۴°شرقی / 34.4; 68.4مختصات: ۳۴°۲۴′شمالی ۶۸°۲۴′شرقی / ۳۴٫۴°شمالی ۶۸٫۴°شرقی / 34.4; 68.4
کشور افغانستان
پایتختمیدان‌شهر
حکومت
 • والیمحمد عارف شاه جهان
مساحت
 • کل۹٬۹۳۴ کیلومتر مربع (۳٬۸۰۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۳)
 • جمعیت۵۶۷۶۰۰
 • تراکم۵۷/km۲ (۱۵۰/sq mi)
کد ایزو ۳۱۶۶AF-WAR
زبان‌های رایجفارسی
پشتو

ولایت میدان‌وَردَک که ولایت وردک هم نامیده می‌شود یکی از ولایات واقع در شرق مرکزی افغانستان است که حدود ۵۴۰ هزار نفر جمعیت دارد و مرکز آن میدان‌شهر نام دارد. مردم ساکن این ولایت از اقوام هزاره، تاجیک، پشتون و قزلباش می‌باشند.

بر اساس برآورد سال ۲۰۰۸ تنها ۲۴۰۰ نفر از جمعیت این ولایت در شهر زندگی می‌کنند. پشتوها و تاجیک‌های این منطقه سنی‌مذهب و هزاره‌ها و قزلباش‌ها شیعه هستند. سیب، سیب‌زمینی، پیاز، گندم، برنج، ذرت، هویج، گوجه فرنگی، زردآلو و حبوبات محصولات کشاورزی اصلی این منطقه است. تنها ۲۱٪ مردم باسواد هستند و ۴۲ درصد به آب لوله‌کشی دسترسی دارند. شش بیمارستان، حدود ۶۵ درمانگاه و ۲۶۸۴ مسجد در این ولایت دایر است.[۱]

مرغداری، پرورش حیوانات، نمد، گلیم، قروت (کشک) از پیداوار مهم آنست و توت، سبب، زردآلو و کچالو (سیب زمینی) حاصل زیاد می‌دهد. علاوه بر آن معدن مایکا در تکانهٔ میدان، سنگ سرخ مرمر، آهن، و پیریت در این ولایت پیدا می‌شود. آب‌های معدنی وافر در دره‌های آن نیز موجود است که اغلبا آب‌های کاربونیت‌دار می‌باشد.

اماکن تاریخی قابل ملاحظه در وردک وجود ندارد، اما در گربُت زیارتگاه‌های تاریخی وجود دارد که با ورود اسلام همزمان می‌باشد.

جغرافیا[ویرایش]

این منطقه جزو مناطق کوهستانی افغانستان بوده و دارای آب و هوای سرد و کوهستانی با زمستان‌های کاملاً سرد و تابستان‌های گوارا است. وردک دارای اقلیم سرد نیمه‌صحرایی بوده مقدار بارندگی سالانه آن بین ۳۰۰ و ۴۰۰ میلی‌متر و در حصه کوتل اونی به ۸۰۰ میلی‌متر هم می‌رسد. حد اکثر دما به ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد و در حصه اونی در تابستان از ۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر نیست. در زمستان سردی هوا به ۱۰ - و ۱۵ - درجه پائین می‌آید و در حصه اونی کمتر از منفی ۲۰ درجه سانتی‌گراد ثبت شده‌است و دارای چار فصل سال بوده زمستان آن برفگیر می‌باشد.

قسمت اعظم این ولایت تحت سیطره رشته‌کوه‌های کوه بابا قرار داشته که سرچشمه بسیاری از رودخانه‌های پرآب افغانستان نظیر دریای کابل، و دریای هلمند از این مناطق می‌باشد. دره تنگی در ولایت میدان وردک واقع شده‌است.[۲]

رشته‌کوه پغمان در شمال و زنجیره‌های کم‌ارتفاع در جنوب آن در ساحه چک و سیدآباد نیز وجود دارد. دریاهای (رودهای) مهم آن عبارتست از دریای میدان و دریای جلگه که بند چک بر روی آن ساخته شده‌است. دریای جلگه در نقاط مرتفع به نام دریای خاوات و کجار نیز یاد می‌شود. آب دریای هلمند در سرچشمه آن یکصد کیلومتر در وردک جریان دارد.

دریای میدان، خاوات و کجاو یگانه منابع آبی آن را تشکیل می‌دهد. اما در تمام دره‌های آن آب کاریز و چشمه‌های طبیعی با آب شفاف وجود دارد که در آبیاری از آن استفاده می‌کنند، علاوه بر آن از پمپ أب و چاه‌های عمیق نیز در این مورد استفاده می‌شود.

بند چک بر روی دریاچه جلگه و جغتو ساخته شده و ظرفیت تولید ۳۳۱۰ کیلووات در ساعت برق آبی را دارد که مورد استفاده مردم محل و میدان قرار می‌گیرد و پنجاه سال کامل به کابل هم از آن استفاده می‌گردید. اما ذخیره‌گاه بند تا حدی پر از رسوبات شده قدرت تولید برق را پائین آورده‌است. زمین آبی (۱۲۸۰۰۰ اکر) و زمین للمی (۹۰۰۰ اکر) موجود است.

میدان‌وردک بر سر شاهره کابل-قندهار قرار دارد از این لحاظ ارتباط آن با سایر ولایات بهبود یافته‌است. به سمت هزاره‌جات، بامیان، اروزگان و غزنی جاده‌های فعالی دارد. اما با سایر ولسوالی‌ها که از سرک (جاده) عمومی دورترند مشکلات رفت‌وآمدی آن زیاد است. زمین‌لرزه‌ای در سال ۱۹۹۸ در این ولایت رخ داد و در آن سال به خاطر نبود راه‌های مناسب نتوانستند به آسیب‌دیدگان کمک فوری برسانند.

جنگل‌های مهم در این ولایت بید، چنار و پنجه‌چنار است. ازجمله درختان میوه‌دار آن نیز توت، سیب و زردآلو در این منطقه باردهی زیادی دارد. مساحت جنگل‌های ولایت به ۲۰۰ جریب می‌رسد.

ولسوالی‌ها[ویرایش]

ولسوالی‌های میدان وردک

ولسوالی‌های (شهرستان‌های) ولایت (استان) میدان وردک:

مردم[ویرایش]

این ولایت با مساحت ۹٬۹۳۴ کیلومتر مربعی دارای ۵۴۰٬۱۰۰ نفر جمعیت می‌باشد.[۳]

ولسوالی‌های ولایت میدان وردک
ولسوالی مرکز جمعیت[۴] مساحت[۵] ترکیب قومی (%)[۶] نکته
چک ۸۳٬۳۷۶ ۱٬۲۷۳ اکثریت پشتون
دایمیرداد ۲۸٬۸۶۵ اکثریت هزاره
حصه اول بهسود ۲۵٬۰۷۹ اکثریت هزاره
جلریز ۴۴٬۸۷۳ اکثریت هزاره
مرکز بهسود ۹۴٬۳۲۸ اکثریت هزاره
میدان شهر ۳۵٬۰۰۸ ۸۵٪ پشتون، ۱۴٪ تاجیک، ۱٪ هزاره
نرخ ۵۶٬۳۵۴ ۸۰٪ پشتون، ۱۵٪ تاجیک، ۵٪ هزاره
جغتو ۴۶٬۶۶۷ اکثریت هزاره
سیدآباد ۱۱۴٬۷۹۳ ۱٬۱۶۳ اکثریت پشتون

نفوس ولایت وردک در سال ۱۳۵۹ به تعداد (۲۹۶۱۲۰) سرشماری شد و با افزایش ۲٫۳ درصد در سال ۱۳۷۹ تعداد آن معادل ۶۲۹۶۲۲۱ نفر شد. مساحت وردک (۱۰۲۳) کیلومتر مربع و تراکم جمعیت در هر کیلومتر مربع ۴۷٫۵ نفر بود.

از جمله شخصیت‌های برجسته آن محمدجان خان غازی است که در جنگ دوم افغان و انگلیس نامور شد و به همراه مردم قلعه قاضی در حصه دشت قلعه قاضی انگلیس‌ها را شکست دادند.

مردم وردک به تهیه پشم و لبنیات و باغداری مشغولند و در تهیه قروت (کشک)، مرغداری و گوسفند بیشتر سر و کار دارند، عروسی و دادن دختر در بدل پول و مال صورت می‌گیرد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Province: Maidan Wardak
  2. «زندگی در قلعه طالبان»، بی‌بی‌سی فارسی
  3. Central Statistics Office of Afghanistan. "Settled Population of country by Provinces and sex for 2006-2009 years". Archived from the original on 28 January 2010. Retrieved 2009-11-30.
  4. https://web.archive.org/web/20090703075445/http://www.mrrd.gov.af/nabdp/Provincial%20Profiles/Wardak%20PDP%20Provincial%20profile.pdf Wardak Provincial Profile - MRRD
  5. Afghanistan Geographic & Thematic Layers
  6. Ethnic demographic statistics taken from http://www.aims.org.af
  • جیلانی، غلام «عارض»: جغرافیای ولایات افغانستان. پیشاور: اداره کتابخانه‌های سیار اریک. ۱۳۷۹/۲۰۰۰

پیوند به بیرون[ویرایش]

ولایت میدان وردک در راستای بازسازی[پیوند مرده]