ولسوالی جلریز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

مختصات: ۳۴°۲۸′۱۹″ شمالی ۶۸°۳۹′۰۲″ شرقی / ۳۴٫۴۷۱۹۴°شمالی ۶۸٫۶۵۰۵۶°شرقی / 34.47194; 68.65056

جلریز
جلریز در افغانستان قرار گرفته‌است
جلریز
جلریز
مختصات:
کشور افغانستان
ولایتمیدان وردک
جمعیت
 (۲۰۰۶)
 • کل۴۴۸۷۳
زبان‌های رسمیفارسی (لهجه هزارگی)

جلریز یکی از ولسوالی‌های ولایت میدان وردک در خاور افغانستان است. مرکز این ولسوالی در ۶٢.٩ کیلومتری جنوب غربی کابل واقع شده, که شاهراه کابل-بهسود از وسط آن میگذرد. جمعیت آن در سال ۲۰۰۶ میلادی، ۴۴،۸۷۳ نفر اعلام شده‌است. این ولسوالی یکی از تولید کنندگان عمده کچالو است.[۱]

تاریخ[ویرایش]

جلریز در جاده ابریشم بین کابل و بامیان قرار دارد. باور بر اینست که نام جلریز از کلمه دری جل یا جلا به معنی درخشنده و پسوند ریز به معنی پاشیدن گرفته شده است. احتمال بر آنست که این نام با دو رود که در آن جاریست مرتبط باشد.[۲]

در ١٩٧٩ نظر به موقعیت جغرافیایی و استراتیژیک آن, جلریز توسط مجاهدین گرفته شد. این تهاجم با واکنش سریع حکومت وقت مواجه شده و ۶۰-٧۰ تن از مجاهدین کشته شدند که در نتیجه دست مجاهدین از جلریز کوتاه شد. در جریان جنگ های داخلی افغانستان ١٩٩٢-٩۶ دوباره به دست مجاهدین افتاد و از ١٩٩۶-٢۰۰١ در دست طالبان بود. از ٢۰۰١ به بعد همزمان با تهاجم آمریکا و تشکیل حکومت موقت جلریز دوباره به دست نیروهای دولتی افتاد. در ٢۰۰۶ طالبان به مرکز ولایت میدان (کوته اشرو) نیز حمله کردند. بر بنیاد کتاب بررسی سالانه اداره ثبت و احوال نفوس افغانستان در ٢۰١٩, ٥٧,٨٧۰ نفر در جلریز ساکن هستند.

جغرافیا[ویرایش]

جلریز در مرکز-شرق از مرکز میدان وردک (میدان شهر) واقع شده است و در فاصله ۶٢.٩ کیلومتری جنوب غرب شهر کابل قرار دارد. این ولسوالی از شمال به ولایت پروان, از غرب به ولسوالی حصه اول بهسود, از جنوب غرب به ولسوالی دای میرداد, از جنوب شرق به ولسوالی نرخ و میدان شهر و از غرب به ولایت کابل محدود است.[۳] ولسوالی بشکل یک دره اصلی به فاصله ٣٧ کیلومتر از غرب به شرق و دیگر دره های فرعی افتاده است. دریای اصلی آن دریای سرچشمه است, (اسم بخش علیای دریا کابل) که از کوتل اونی سرچشمه میگیرد.<"ref name="AAN>

تقسیمات اداری[ویرایش]

ولسوالی به پنج حوزهٔ اداری ذیل تقسیم گردیده‌است:

مردم[ویرایش]

جلریز سکونتگاه عمدهٔ یکی از اقوام افغانستان، مردمان هزاره هستند. پشتون‌ها و تاجیک‌ها به‌صورت اقلیت در درهٔ جلریز و میدان‌شهر ساکن هستند.

اقتصاد و امکانات[ویرایش]

جلریز یکی از تولیدکنندگان عمدهٔ کچالو و سیب در افغانستان است. همین‌طور گندم، زردآلو، لوبیا، چهارمغز، زردک، بادام، پیاز و ... . به اندازهٔ رفع احتیاج کشت و پرورش داده می‌شوند. بر اساس آمار سال ٢۰۰٨، به تعداد ١٣۴٬٧۰۰ رأس مواشی در درهٔ جلریز موجود بود، که ۵۰٬۰۰۰ رأس آن گوسفند آن‌را گوسفند تشکیل داده بود.[۴] در ٢۰١٨، ٩ باب مکتب به‌درجهٔ لیسه، ١١ باب مکتب متوسطه، و ٨ باب مکتب ابتداییه در ولسوالی وجود داشت که توسط بودجهٔ وزارت معارف و به همکاری شوراهای مردمی ایجاد شده بودند. بر اساس گزارش‌ها، در این ولسوالی ۳۵۱ معلم که ۴١ معلم آن زنان است، تدریس می‌کنند. ۵ کلینیک صحی عالی، ٣ کلینیک صحی متوسطه و یک کلینیک صحی ابتدایی در جلریز مشغول به فعالیت هستند، که همه توسط کمیتهٔ سوئد برلی افغانستان تأسیس و به بهره‌برداری سپرده شده‌است.<"ref name="AAN>

حمل و نقل[ویرایش]

جاده اصلی ارتباطی جلریز شاهراه کابل-بهسود است که درست از وسط ولسوالی میگذرد. تمامی جاده های این ولسوالی آسفالت شده هستند.

افراد مشهور[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «جمعیت‌شناسی و جمعیت ولایت میدان وردک» (PDF). هیئت معاونیت ملل متحد در افغانستان. وزارت احیا و انکشاف دهات افغانستان. دریافت‌شده در ۱۲-۱۲-۱۳۹۰. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  2. {{یادکرد وب | نشانی = https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/one-land-two-rules-9-delivering-public-services-in-insurgency-affected-jalrez-district-of-wardak-province/%7Cعنوان = یک سرزمین, دو فرمانروا (٩): ارائه خدمات عمومی تحت تاثیر شورشگری ولسوالی جلریز ولسوالی میدان وردک|ناشر = شبکه تحلیل گران افغان|تاریخ= ١۶ دسامبر ٢۰١٩|تاریخ بازدید= ٣۰ آپریل ٢۰٢۰
  3. «جلریز». Google Maps. Google. دریافت‌شده در ٣۰ آوریل ٢۰٢۰.
  4. «وردک» (PDF). USAID. دریافت‌شده در ٣۰ آپریل ٢۰٢۰. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  5. «خانم سمیرا اصغری». دریافت‌شده در ٣۰آپریل ٢۰٢۰. از پارامتر ناشناخته |تارنما= صرف‌نظر شد (کمک); تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)