ولایت پروان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۰۰′ شمالی ۶۹°۰۰′ شرقی / ۳۵.۰° شمالی ۶۹.۰° شرقی / 35.0; 69.0

ولایت پروان
تصویری از ولایت پروان
اطلاعات کلی
نام رسمی : ولایت پروان
کشور : افغانستان Flag of Afghanistan.svg
مردم
جمعیت ۶۲۰٬۹۰۰ [۱]
زبان‌های گفتاری: پارسی
جغرافیای طبیعی
مساحت: ۵٬۹۷۴ کیلومتر مربع
شهرها
چاریکار، سیاه گرد غوربند، جبل سراج، گلبهار و سیدخیل

ولایت پَروان، یکی از ۳۴ استان افغانستان است. مرکز این استان شهر «چاریکار» در ۶۴ کیلومتری کابل قرار دارد و مساحت مجموعی این ولایت ۵٬۹۷۴ کیلومتر مربع با جمعیت ۶۲۰٬۹۰۰ نفر میباشد. پروان از ۱۰ شهرستان (ولسوالی) که شامل ۱۳۲۲ قریه میشود، تشکیل گردیده است. استان پروان از شمال با استان بغلان، از شرق با استان کاپیسا، از جنوب با استان های کابل و وردک و بالاخره از سمت غرب با استان بامیان مرز مشترک دارد.

ولسوالی ها[ویرایش]

شهرستان (ولسوالی)های زیر در ولایت پروان قرار دارند.

ولایت پروان و تقسیمات درونی آن.

تاریخ[ویرایش]

سکونت انسان ها در استان پروان و مناطق اطراف کوه هندوکش بر میگردد به دوران های ما قبل تاریخ. به سبب قرار گرفتن این استان در مسیر راه ابریشم و داشتن طبیعت سبز و پر آب، این منطقه در درازای تاریخ از اهمیت فوق العاده برخوردار بوده است. اهمیت استان پروان از زمان کوشانی ها شروع می شود که کنشکای کبیر برای اولین بار شهر بگرام را بعنوان پایتخت تابستانی امپراتوری کوشانی اعلان کرد. شهرهای بگرام و کاپیسا در دردو سوی دریای پنجشیر مهد تمدن کوشانی میباشد که آثار آن تا هنوز در مناطق بگرام و تپه عبدالله برج کاپیسا موجود است. اسکندر مقدونی نیز در سال ۳۲۹ پیش از میلاد شهر چاریکار / در بعضی روایات بگرام / را پایتخت امپراتوری شرقی خود ساخت که شهر چاریکار یا چاره-کار به سبب موجودیت بازار مرکزی به این نام مسمی شده است. بعد از ظهور و گسترش اسلام به قلمرو های خارج از مرز های عربستان، پروان در سال ۷۹۲ میلادی توسط مسلمانان فتح شد. در سال ۱۲۲۱ میلادی پروان زیر هجوم مهاجمان مغول به رهبری چنگیزخان قرار گرفت و جنگ سختی میان مغول ها و خوارزمی ها به رهبری جلال الدین خوارزمشاه در گرفت که مغولان به شکست مواجه شدند. ولایت پروان در درازای تاریخ در مساحت های گوناگون زیر قلمرو امپراتور های مختلف مثل هخامنشیان ، یونانیان ، خوارزمشاهیان ، تیموریان ، مغولان و درانی ها قرار داشته که دروه های شگوفایی و بربادی را پشت سر گذشتانده است. پروان در جنگ های افغان-انگلیس صحنه نبرد های مهم میان نظامیان برتانیایی و افغان بود که چندین بار سبب شکست مهاجمان انگلیسی شده است. در تاریخ معاصر افغانستان نیز پروان یکی از مناطق مهم برای نظامیان شوروی سابق و نظامیان امریکایی که مرکز بزرگ شان اکنون در شهرستان بگرام قرار دارد، میباشد.

مردم[ویرایش]

بر اساس آمار وزارت انکشاف دهات افغانستان در حدود سه چهارم ۷۳٪ نفوس استان پروان در دهات و یک چهارم ۲۷٪ آن در شهر ها زندگی میکنند. زبان های رایج آن دری/پارسی، پشتو و پشه یی می باشد.

تاجیک‌ها، هزاره‌ها، تاتارها، قزلباش‌ها، پشتون‌ های قبیلهٔ وردک که اخیرا به این ولایت امدند، و عرب‌ها (سیدها) اقوام مختلف ساکن این ولایت هستند.[۲][۳]

وضعیت جغرافیایی[ویرایش]

ولایت پروان از چهار رودخانه (دریا) آب می‌گیرد که عبارت‌اند از:

همچنان دریای دیگری به نام دریای «باریک آب» از سمت جنوب غرب وارد وادی پروان می‌گردد اما این دریا آب موسمی دارد و دایم فعال نمی‌باشد.

آموزش و پرورش[ویرایش]

مشاهیر[ویرایش]

در عرصه علم و دانش مردمانی در پروان تولد یا پرورش یافته اند که میتوان از حضرت امام اعظم ابو حنیفه (رح) (۸۰ - ۱۵۰ هجری قمری/۶۹۹-۷۶۷م) که در قریه خواجه سیاران بالا (علوی) از مربوطات شهر چاریکار تولد گردیده، از شاعرن نامدار معاصر نیز میتوان از استاد خلیل الله خلیلی متولد شهترستان جبل السراج ، خانم لیلا صراحت روشنی متولد شهر چاریکار، همچنان اشخاص دیگری چون صادقی (علیه سلام) و ... را میتوان نام برد. از جمله نامداران معاصر میتوان از احمد شاه مسعود قهرمان افسانوی جنگ های پارتیزانی (چریکی) نام برد که او نیز در قریه جنگلک شهرستان بازارک استان پنجشیر (استان پنجشیر یکی از شهرستان های استان پروان تا پیش از حکومت حامد کرزی بود) متولد گردیده است.

اقتصاد[ویرایش]

اولین بند برق آبی (اولین فابریکه تولید برق در سطح کشور) در سال ۱۲۹۰ توسط مهندسان انگلیسی طرحریزی شد و در سال ۱۲۹۳ کار آن آغاز و بالاخره در سال ۱۳۰۰ به بهره برداری سپرده شد. این بند برق دو توربین بشکل افقی دارد که ظرفیت مجموعی آنها به ۱۵۰۰ کیلو وات میرسد. از برق تولید شده درین فابریکه برای برق رسانی به فابریکه سمنت جبل السراج و فابریکه نساجی گلبهار استفاده میشد. همچنان یک خط ولتاژ بلند برای برق رسانی به شهر کابل نیز از آنجا به کابل انتقال داده شده بود.

اولین سینما نیز در شهر چاریکار در دوران حکومت شیر علی خان در شهر چاریکار تاسیس شد که تا چند سال پیش نیز فعالیت داشت و بنام سینمای چاریکار یاد میشد.

اولین فابریکه نساجی در افغانستان بنام فابریکه نساجی گلبهار در سال ۱۳۳۲ به سرمایه عبدالمجید زابلی ، قسما سهم دولت و کمک کشور جرمنی در جوار دریای پنجشیر ساخته شد. درآن وقت تقریبا ۱۵۰۰۰ نفر کارگر در این فابریکه مشغول کار بودند. محصولات این فابریکه به میلیون ها متر نسج شامل فرش، پتو(کمپل)، تکه های لباس، پارچه های پشمی، نخی و ابریشمی می شد که به بیرون از افغانستان به ویژه به آلمان نیز صادر می شد.

فابریکه سمنت جبل السراج در سال ۱۳۳۷ با تولید ۱۰۰ تُن در یک شبانه روز تاسیس گردید و تا سال ۱۳۷۵ فعالیت مؤثر اقتصادی داشت. بعد از جنگ های داخلی در افغانستان فعالیت آن متوقف شد و در سال ۱۳۹۵ خورشیدی دوباره به فعالیت آغاز کرد و اکنون در هر شبانه روز ۱۰ تُن تولید دارد.

اولین و بزرگترین تونل در افغانستان تونل سالنگ است که به طول ۲٬۷ کیلومتر شمال کوه هندوکش را با جنوب آن وصل میکند. این تونل در ارتفاع ۳۹۵۰ متر از سطح دریا قرار گرفته است. کار ساخت این تونل در سال ۱۳۳۷ آغاز و پس از ۶ سال در سال ۱۳۴۳ ختم گردید. با احداث این تونل راه اتصال شمال افغانستان به جنوب آن تا ۱۱۰ کیلومتر کوتاه‌تر شد. از جمله صنایع مهم درین استان صنعت چرمگری ، چاقو سازی ، مسگری و آهنگری از زمان های دور درین ولایت مروج است. محصولات کشاورزی آن شامل انگور، توت، گردو(چهارمغز)، بادام، کشمش، زردآلو، شفتالو، گندم، ذرت(جواری) و غیره میباشد که انگور و توت آن بیشتر مشهور است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

ولایت‌های افغانستان

چاریکار

ابوحنیفه

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Parwan Province»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۰ مه ۲۰۱۴).